Cultuurbeoefening kent geen leeftijd: in gesprek met Fonds Sluyterman van Loo

Fonds Sluyterman van Loo (opent in nieuw tabblad) en het Fonds voor Cultuurparticipatie (opent in nieuw tabblad) bundelen hun krachten om kunst en cultuur toegankelijker te maken voor 70-plussers. Lonneke Regter, directeur van Fonds Sluyterman van Loo, en Gabbi Mesters, directeur-bestuurder van het Fonds voor Cultuurparticipatie, leggen uit waarom deze samenwerking een nieuwe impuls krijgt. Een gesprek over cultuurbeoefening op latere leeftijd, talentontwikkeling en de kracht van een culturele basis die voor iedereen toegankelijk is.

Wat houdt deze samenwerking voor jullie in?

Lonneke: ‘Fonds Sluyterman van Loo stelt extra geld beschikbaar voor 70-plus-projecten binnen de regeling Samenwerken aan cultuur van het Fonds voor Cultuurparticipatie.’

Gabbi: ‘Die regeling is gericht op samenwerking met andere domeinen. Onze middelen zijn voor iedereen toegankelijk, maar dankzij Fonds Sluyterman van Loo kunnen we nu extra budget vrijmaken voor projecten met grotendeels 70-plussers. Daar zijn we heel erg blij mee.’

Waarom heeft Fonds Sluyterman van Loo juist deze samenwerking gezocht?

Lonneke: ‘Wij financieren sociale activiteiten voor ouderen en zien dat meedoen aan kunst en cultuur een heel positief effect heeft op 70-plussers. Tegelijk weten we dat de regeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie veel betekent, juist voor organisaties die zich met kunst en cultuur bezig houden. Als we hen extra budget kunnen geven voor ouderen, ontstaat een win-winsituatie.’

Dit is niet de eerste keer dat jullie samenwerken.

Gabbi: ‘Nee, we hebben tussen 2012 tot 2020 al op allerlei manieren samengewerkt: in het Europese programma Long Live Arts en binnen de regeling Age Friendly Cultural Cities. Long Live Arts was een tweejarig traject met de bedoeling kunst & ouderen op de agenda te zetten. Binnen Age Friendly Cultural Cities hebben we gemeenten via co-financiering gestimuleerd meer aandacht te geven aan ouderen en cultuurbeoefening. Dat was een hele vruchtbare samenwerking die veel projecten en makers heeft geïnspireerd.’

Wat betekent het voor ouderen om te zingen, schilderen, dansen, lezen of theatermaken?

Gabbi: ‘Door professionele kunstenaars te laten samenwerken met ouderen, verandert hun blik. Het allerbelangrijkste vind ik dat mensen plezier hebben, zich gezien en gehoord voelen, nieuwe mensen ontmoeten en hun creativiteit kunnen blijven ontwikkelen. Professionals dagen ouderen uit om talenten te verdiepen die ze misschien eerder in hun leven al wilden ontwikkelen, ook moedigen zij ouderen aan om nieuwe kanten van zichzelf te verkennen.’

Lonneke: ‘Tijdens werkbezoeken zien we naast plezier ook de uitdaging en zingeving die ouderen vinden in cultuur. En als een initiatief langer loopt, bouwen ouderen inderdaad vaak vriendschappen op die soms wel tien, vijftien jaar meegaan. Doordat je samen heel intensief bezig bent – met dansen, theater maken of zingen – worden die contacten vaak diepgaand.’

Waarom is dit onderwerp ouderen en cultuur zo actueel?

Gabbi: ‘De samenleving vergrijst, en daar ligt een grote maatschappelijke opgave. Inmiddels is ruim één op de vijf Nederlanders 65 jaar of ouder. Het is belangrijk dat er een passend aanbod ligt voor deze groep, ook met het oog op preventie: bewegen en sociale contacten dragen bij aan de gezondheid en het welbevinden van mensen, en dat kan ervoor zorgen dat mensen langer zelfstandig kunnen blijven wonen.’

Lonneke: ‘Het gaat ons ook om het tegengaan van eenzaamheid en het verbinden van mensen in een levensfase waarin er vaak al veel wegvalt: werk, naasten en vrienden die ziek worden of overlijden, en soms moeten ze zelf ook van alles inleveren: gehoor, zicht, zelfstandigheid.’

Gabbi: ‘Als je samen iets creatiefs doet, ben je vaak opener; creativiteit boort bij mensen een andere laag aan. Er ontstaat gezamenlijke concentratie, waarin je dingen met elkaar deelt die je misschien niet zo snel op een verjaardag zou delen.’

Wat maakt deze publiek-private samenwerking bijzonder?

Gabbi: ‘Fonds Sluyterman van Loo zegt als private partij: wij focussen juist op ouderen. Door deze bijdrage wordt er voor aanvragers veel meer mogelijk, juist bij projecten waarin wordt samengewerkt met domeinen zoals zorg of gezondheid. Dat de doelgroep ouderen daarbij nu extra aandacht krijgt, vind ik persoonlijk echt prachtig. Wij hebben als Fonds overzicht over het culturele veld, we hebben verbinding met de praktijk en het vermogen om samen met andere financiers structurele ontwikkeling mogelijk te maken.’

Wat kan deze samenwerking op langere termijn betekenen voor de culturele basis?

Lonneke: ‘We hopen dat er de komende jaren meer aandacht komt voor cultuurbeoefening door ouderen bij gemeenten, zodat deze praktijken meer verankerd raken in de samenleving. Door nu samen te laten zien dat zowel een publieke als een private organisatie cultuurbeoefening door ouderen belangrijk vindt, dragen we bij aan het bestendigen van dit soort initiatieven, zodat ze kunnen blijven bestaan en steeds nieuwe ouderen kunnen aantrekken.’

Gabbi: ‘Onze samenwerking heeft destijds zelfs geleid tot een aanbeveling van de Raad voor Cultuur om deze aanpak breder te ontwikkelen. Dat is uitgegroeid tot het huidige programma Co-creatie, dat inmiddels veel verder gaat dan alleen ouderen en gezondheid.’