Eén aanvraag, verschillende routes naar ondersteuning
Wie een idee had voor een voorstelling, een experiment of een erfgoedactiviteit, moest als individuele maker vaak lang zoeken naar passende financiering. Die tijd is voorbij. Het Cultuurfonds en crowdfundingplatform voordekunst werken samen met één aanvraagroute. Het Fonds voor Cultuurparticipatie en het VSBfonds sluiten nu aan. Het Fonds voor Cultuurparticipatie is het eerste rijkscultuurfonds dat meedoet.
Stel: je hebt een mooi idee voor een voorstelling, een experiment of een erfgoedactiviteit. Bij welk fonds moet je dan zijn voor financiering? Aan welke voorwaarden moet je voldoen? In de gezamenlijke aanvraagroute hoef je dat niet langer zelf uit te zoeken. Je doet één aanvraag en de financiers kijken samen wat het beste past: een ontwikkelbudget, of crowdfunding met eventueel een bijdrage van een fonds. We spraken de vier directeuren: Gabbi Mesters (Fonds voor Cultuurparticipatie), Cathelijne Broers (Cultuurfonds), Arian Buurman (VSBfonds) en Kristel Casander (voordekunst).
Wat is er nieuw aan deze route, en wat merkt de aanvrager daarvan?
Kristel: ‘Normaal begin je als aanvrager bij een regeling en kijk je of jouw plan daarin past. Wij hebben die route omgedraaid. Je vertelt ons waar je mee bezig bent en wat je nodig hebt. Daarna kijken wij: is dit een ontwikkelvraag, dan kom je in aanmerking voor een ontwikkelbudget van maximaal 5.000 euro. Is het een projectvraag, dan kun je crowdfunden en eventueel matchfunding of stimuleringsbijdrage krijgen van maximaal 1.500 euro. Soms zeggen we: begin met een ontwikkelbudget en begin later een crowdfundingcampagne. Of: je bent er nog niet helemaal klaar voor, maar kom later vooral terug.’
Gabbi: ‘Voor de aanvrager maakt dit een groot verschil. Je vertelt een keer wat je wilt maken en wij kijken samen welke ondersteuning het beste past. En als het goed is, heb je binnen een week bericht.’
Kristel: ‘Die snelheid is heel belangrijk. Je wilt als maker of initiatiefnemer snel weten of je verder kunt.’
Hoe is deze samenwerking ontstaan?
Kristel: ‘Met het VSBfonds en het Cultuurfonds werkten we al jaren samen aan matchfunding: dat betekent dat een fonds een bijdrage geeft aan een crowdfundingcampagne, zowel voor makers, collectieven en organisaties. Bij de Makersregeling van het Cultuurfonds Gelderland hebben we voor het eerst samen naar aanvragen gekeken. Wie niet helemaal paste of buiten het budget viel, kreeg geen nee, maar een advies: misschien kun je crowdfunden, misschien is er matchfunding bijdrage beschikbaar. Dat werkte zo goed dat we het in januari 2025 landelijk zo zijn gaan aanpakken. Nu sluit het Fonds voor Cultuurparticipatie aan.’
Cathelijne: ‘Voor ons begon het bij de vraag: hoe bereiken we de individuele maker? Tot 2025 kon dat niet bij het Cultuurfonds, omdat we alleen met verenigingen en stichtingen werkten. Terwijl juist nieuwe makers en initiatieven het culturele veld in beweging houden. Ontwikkelen, proberen, vernieuwen: daar draait het om. Dan is het raar dat je daar niet in investeert. Inmiddels hebben we er al een miljoen euro aan uitgegeven.’
Gabbi: ‘Daarmee komen we tegemoet aan een veel gehoorde wens in het veld: “Maak het aanvragen eenvoudiger en stem jullie procedures en formulieren op elkaar af.”
Wat moest er volgens jullie echt anders?
Gabbi: ‘Als rijkscultuurfonds werken wij binnen de Algemene wet bestuursrecht. Daar hoort een zorgvuldig, maar ook ingewikkeld beoordelingstraject bij. Bedragen van 1500 of 5.000 euro snel bij individuele aanvragers krijgen, dat lukt ons simpelweg niet. Tegelijk hoorden we dat aanvragers daar juist veel behoefte aan hebben.’
Arian: ‘Wij kijken al langer naar de kloof tussen hoe financiers werken en wat initiatiefnemers nodig hebben. Je wilt zo min mogelijk bureaucratie, en je wilt het geld zo snel mogelijk laten landen bij initiatieven die het goed kunnen gebruiken. Met matchfunding via voordekunst hadden we daar al goede ervaringen mee. Dit is de logische volgende stap.’
Wat bereiken jullie samen wat afzonderlijk minder goed lukt?
Gabbi: ‘We werken allemaal op onze eigen manier in hetzelfde gebied. Door kennis te delen en middelen bij elkaar te leggen, krijgen we overzicht en maken we meer impact: het levert het culturele veld meer op dan de som van de delen. Met crowdfunding nemen aanvragers bovendien hun eigen achterban mee en bouwen ze draagvlak op. De Raad voor Cultuur pleitte vorig jaar ook al voor meer publiek-private samenwerking.’
Arian: ‘De culturele sector staat financieel onder druk. Dan zoek je naar manieren om meer te bereiken met hetzelfde geld. Voor het VSBfonds is het wezenlijk dat we initiatiefnemers stimuleren die kunst en cultuur inclusiever en toegankelijker maken. Met ontwikkelbudget en matchfunding naast elkaar help je hen breder op weg.’
Jullie hebben allemaal een eigen opdracht en werkwijze. Hoe werkt dat als je samen één route aanbiedt?
Cathelijne: ‘In deze aanvraagroute is er maar één manier. Punt. Geen Cultuurfonds-smaak, geen VSB-smaak, geen Fonds voor Cultuurparticipatie-smaak. Aanvragen worden op dezelfde manier behandeld, beoordeeld en toegekend. Op al onze websites beland je via één link in dezelfde route. Je moet als fonds af en toe je eigen ego loslaten. Het gaat niet om jouw merk, het gaat om de sector. Om het effect.’
Arian: ‘Precies, het gaat om wat je samen beter kunt bereiken dan alleen.’
Hoe bereiken jullie mensen die nog nooit een aanvraag hebben gedaan?
Kristel: ‘De achterban van voordekunst is compleet anders dan die van het Cultuurfonds of het Fonds voor Cultuurparticipatie. Zo bereiken we vanzelf verschillende doelgroepen. En er sluiten ook provincies aan. Daarnaast zijn er ontzettend veel bijeenkomsten en informatiemarkten waar we onszelf presenteren.’
Arian: ‘Ook initiatiefnemers met een maatschappelijk-cultureel idee komen zo op de goede plek terecht. Ze worden gehoord en komen bij de ondersteuning die bij hen past.’
Het Fonds voor Cultuurparticipatie is het eerste rijkscultuurfonds dat aansluit. Waarom is dat belangrijk?
Gabbi: ‘Dit past heel goed bij onze missie: zoveel mogelijk mensen in Nederland toegang geven tot cultuur, om zelf te maken, te ervaren en zich te ontwikkelen. Zeker voor kleine initiatieven en mensen die nog nooit subsidie hebben aangevraagd, zijn de drempels hoog. Die willen we verlagen, niet alleen met geld, maar door samen met andere financiers de weg ernaartoe eenvoudiger te maken. Veel culturele initiatieven beginnen klein, met een idee dat ruimte nodig heeft om zich te ontwikkelen. Het is belangrijk dat daar middelen voor zijn. Als dat talent later doorgroeit, profiteert het hele culturele veld.’
Wanneer is deze samenwerking voor jullie een succes?
Arian: ‘Als veel initiatiefnemers er gebruik van maken en merken dat het hen helpt. We hebben een aantal aannames: dat het sneller gaat, dat het beter is, dat het initiatiefnemers ontzorgt. Daar willen we samen van leren. Zijn we toegankelijk genoeg? Zien we een goede spreiding over het land?’
Cathelijne: ‘Als zichtbaar wordt hoe groot de behoefte is, en we aantoonbaar makers bereiken die eerder nergens terechtkonden. Daar durf ik mijn hand voor in het vuur te steken. En als steeds meer partners zeggen: wij sluiten ons aan. Omdat we laten zien dat dit een heel makkelijke manier is om initiatieven te laten floreren en de mensen te bereiken die we allemaal graag willen bereiken, in de haarvaten van de samenleving.’
Gabbi: ‘Als er veel meer kleine aanvragen komen, die later doorgroeien naar onze fondsen. En als we kennis met elkaar delen. Het mooiste is als niet een paar organisaties al het geld krijgen, maar veel meer mensen worden bereikt. Dat is op een bepaalde manier ook heel democratisch.’
Kristel: ‘Het werkt al goed, laat dat duidelijk zijn: we zijn er met het Cultuurfonds al bijna twee jaar mee bezig en aanvragers zijn blij. Echt een succes is het als iedereen aansluit: fondsen, gemeenten, provincies, zodat we zoveel mogelijk makers kunnen ondersteunen.’
Kunnen andere financiers ook aansluiten?
Cathelijne: ‘Het is een open constructie. Iedereen is welkom, maar dan op deze voorwaarden: zoals het is. Dus niet weer allerlei nieuwe varianten erbij. Maak het mede mogelijk, zou ik zeggen. En stap in.’
Arian: ‘En doe het samen. Dat is gewoon verstandig.’
Cathelijne: ‘Samen is efficiënter. En leuker.’
Heb je een idee dat je wilt ontwikkelen of uitvoeren?
Bezoek de aanvraagroute (opent in nieuw tabblad) en vertel je wat je wilt maken. De financiers kijken samen welke ondersteuning het beste past.