Vijf jaar Samen Cultuurmaken: lessen uit de samenwerking tussen cultuur, zorg en welzijn

Hoe zorg je dat mensen die drempels ervaren actief deelnemen aan cultuur? De inzichten uit vijf jaar praktijkervaring sluiten aan bij een ontwikkeling die binnen het Fonds al langer zichtbaar is: succesvolle cultuurbeoefening vraagt om ruimte voor samenwerking, maatwerk en co-creatie. De publicatie Vijf jaar Samen Cultuurmaken laat zien hoe verschillende door het Fonds gesteunde projecten hieraan werkten binnen het programma Cultuurparticipatie (2020-2024).  

Meer actieve cultuurbeoefening  

Het programma Cultuurparticipatie laat zien dat cultuurbeoefening mensen bereikt die niet vanzelfsprekend meedoen, door drempels weg te nemen en aan te sluiten bij hun leefwereld. Het onderzoek laat zien dat cultuurbeoefening, op verschillende manieren bijdraagt aan het welzijn van deelnemers. Projectleiders, professionals en deelnemers noemen plezier beleven, lekker in je vel zitten, talenten ontwikkelen en creatieve vaardigheden inzetten als belangrijke opbrengsten van de projecten. Ook geven deelnemers aan dat zij zich vaker zelfverzekerder voelen en hun talenten beter kunnen laten zien. Voorwaarden hiervoor zijn de ruimte om dingen uit te proberen en gerichte aandacht voor een veilig groepsklimaat. De ervaringen benadrukken het belang van een sterke culturele basis waarin zoveel mogelijk mensen de mogelijkheid hebben om cultuur te maken, zich te ontwikkelen en anderen te ontmoeten. 

663 projecten verspreid over het Koninkrijk 

In vijf jaar tijd werden er in totaal 663 projecten uitgevoerd, verspreid over het Koninkrijk der Nederlanden. De projecten richtten zich op uiteenlopende doelgroepen, waaronder mensen die financiële drempels ervaren, zich eenzaam voelen of kampen met armoede of eenzaamheid. Veel projecten werkten aan maatschappelijke opgaven zoals meedoen aan de samenleving, gezondheid en sociale verbinding. Een voorbeeld hiervan is het project The queer nature of everything (opent in nieuw tabblad) van WILD Producties. In dit theaterproject creëren trans en genderqueer jongeren samen een voorstelling én een gemeenschap waarin zij zich veilig, gezien en gehoord voelen. 

Belangrijke lessen  

De publicatie biedt ook inzicht in wat goed werkt bij het bereiken van doelgroepen. Zo blijkt co-creatie belangrijk. Projecten zijn vaak succesvoller wanneer deelnemers samen met professionals bepalen wat zij gaan doen en maken. Ook blijkt dat een veilige en vertrouwde omgeving essentieel is. Tot slot laat het onderzoek zien dat projecten die samenwerken met zorg, welzijn of leefomgeving vaak vernieuwend zijn in hun aanpak en in de doelgroepen die ze bereiken. De verschillende expertises versterken de kwaliteit van de projecten en de begeleiding van de deelnemers. Belangrijke voorwaarden hiervoor zijn een gezamenlijke taal, gedeelde kaders en bijpassende financiering.  

Insteek van de projecten 

Vrijwel alle projecten besteedde aandacht aan het wegnemen van drempels voor cultuurdeelname. Sociale toegankelijkheid speelde daarbij een belangrijke rol, maar ook praktische, logistieke en informatieve toegankelijkheid kregen veel aandacht. De resultaten werken bovendien door: ruim twee derde van de projecten wordt geheel of gedeeltelijk voortgezet en ook veel samenwerkingen tussen organisaties krijgen een vervolg. 

Vervolg 

De ervaringen uit 663 projecten geven het Fonds zicht op wat nodig is om cultuurbeoefening toegankelijk te maken voor mensen die drempels ervaren. Die kennis gebruiken we om beleid en regelingen verder te ontwikkelen en samen met partners de culturele basis te versterken. Een belangrijke stap daarin is het verder uitbouwen van de samenwerking tussen cultuur, zorg en welzijn. Daarom wil het Fonds samen met Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Landelijk Kenniscentrum Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) zich inzetten voor een structurele samenwerking. Wanneer die basis er is, kunnen meer mensen cultuur beoefenen, hun talenten ontwikkelen en zich verbonden voelen met anderen. 

Meer lezen  

Benieuwd naar alle resultaten, inzichten en praktijkvoorbeelden? Lees de publicatie via de onderstaande button.