Culturele codes

Als Fonds voor Cultuurparticipatie hebben we een opdracht om cultuurbeoefening te stimuleren. Ook zorgen we ervoor dat talent zich kan ontwikkelen, en dat immaterieel erfgoed wordt doorgegeven.

Daarnaast hebben we als rijkscultuurfonds de belangrijke opdracht om bij te dragen aan een gezonde en veerkrachtige cultuursector. De 3 culturele codes bieden hiervoor duidelijke richtlijnen. Dit zijn de 3 Culturele codes:

• Governance Code Cultuur: richtlijnen voor goed bestuur en toezicht.
• Fair Practice Code: een gedragscode voor goed werkgever- en opdrachtgeverschap en goed werknemer- en opdrachtnemerschap. 
• Code Diversiteit & Inclusie: bevordert gelijkwaardigheid en toegankelijkheid in hoe wij werken en wat wij mogelijk maken.

Samen dragen de codes bij aan transparante, professionele en inclusieve organisaties. En daarmee aan een sterke en toekomstbestendige cultuursector.

Als Fonds werken we ook zelf vanuit deze codes, bij alles wat we doen. We moedigen onze aanvragers aan om de codes ook toe te passen. We vragen ze om in hun aanvraag aan te geven hoe ze de codes toepassen. En als dat nog niet lukt, waarom niet. Belangrijk is dat organisaties, groot of klein, zichtbare stappen vooruit zetten.

De Governance Code Cultuur geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur en toezicht. De code helpt organisaties duidelijke afspraken te maken over de rollen en taken. Dit helpt onder meer om (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen. 

Wat wij doen

Wij hebben de structuur van bestuur en toezicht van onze organisatie ingericht volgens de richtlijnen van de Governance Code. Extra aandacht besteden we aan gelijke behandeling van aanvragen en aan sociale veiligheid binnen de organisatie. Lees hierover meer in de Gedragscode voor de cultuurfondsen.

Wat wij vragen

Instellingen die subsidie krijgen van het Fonds, moeten voldoen aan de Governance Code Cultuur. Zowel bij de subsidieaanvraag als bij de verantwoording. Als dat nog niet helemaal lukt, leggen zij uit welke stappen zij willen zetten om hier verder aan te werken.

Aan de slag met de Governance Code Cultuur

De website Cultuur+Ondernemen biedt e-learningmodules en handreikingen die helpen om je organisatie in te richten volgens de regels van goed bestuur en toezicht. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld het wel of niet vergoeden van bestuursleden, omgaan met grensoverschrijdend gedrag in de organisatie en een checklist bij zelfevaluaties.

De Fair Practice Code is een gedragscode voor werk- en opdrachtgevers en werk- en opdrachtnemers in de cultuursector. Doel van de code is dat iedereen werkt onder eerlijke omstandigheden en daarvoor een eerlijke beloning krijgt. De code nodigt uit om: 

• iedereen in de sector eerlijk te betalen voor diens vakmanschap. Wie óp het podium staat, maar ook wie dat mogelijk maken. Zoals decorbouwers en kostuumontwerpers. (Fair Pay)
• gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor een eerlijke economische keten (Fair Chain)
• iedereen een eerlijk deel van de opbrengst te gunnen (Fair Share).

Eerlijk heeft een prijs 

Iedereen eerlijk betalen is lastig in onze sector. Soms betekent een eerlijk loon dat een project niet kan doorgaan, of alleen in een andere vorm. Fair practice vraagt om een andere manier van denken. Hier helpen we aanvragers bij. Door te bespreken wat goed werkgeverschap en opdrachtgeverschap betekent. Toepassen van Fair practice helpt om de samenwerking met medewerkers professioneler te maken en de organisatie sterker te maken.  

Voor de meerjarenregelingen en de projectregelingen heeft het Fonds extra budget beschikbaar gesteld voor fair pay. 

Wat wij doen

Ook waar het gaat om goed werkgeverschap en eerlijk personeelsbeleid, wil het Fonds het goede voorbeeld geven. Daarnaast hebben we in 2026 de Fair Practice Gids uitgebracht samen met Platform ACCT, Kunsten ’92 en andere cultuurfondsen. Aanvragers vinden hierin praktische tools om de code toe te passen.

Wat wij vragen

Iedereen in de cultuursector heeft recht op een eerlijk loon. Dit geldt voor medewerkers, maar ook voor zzp-ers, stagiairs en vrijwilligers. Daarom vragen wij aanvragers om eerlijk loon (fair pay) op te nemen in hun plannen en begrotingen. 

Instellingen die meerjarige subsidie krijgen van het Fonds, moeten voldoen aan de Fair Practice Code. Zowel bij de subsidieaanvraag als bij de verantwoording. Bijvoorbeeld door aan te sluiten bij afspraken over beloning (CAO) of de rekentool voor (zzp) professionals in cultuureducatie en amateurkunst te gebruiken. Als dat nog niet helemaal lukt, leggen zij uit welke stappen zij willen zetten om hier verder aan te werken.

Aan de slag met Fair practice

De website Fair Practice Code legt aan de hand van 10 thema’s uit hoe je aan fair practice werkt in je organisatie. Zo zijn er handreikingen voor een Eerlijke vergoeding en Gezond en veilig werken. De Fair Practice Gids biedt concrete informatie voor culturele organisaties over de verschillende aspecten van fair practice, en vermeldt ook waar de rijkscultuurfondsen en drie grote private fondsen extra aandacht voor hebben.

Het Fair Practice Lab is een workshop die je kunt doen in je organisatie. Je bespreekt wat fair pay, fair share en fair chain kosten én wat ze opleveren.

• De BeroepsKunstenaar van de AHK (opent in nieuw tabblad): legt uit waarom het belangrijk is om als maker of werkende in de cultuursector een redelijke vergoeding te vragen.
• De Fair Pay Rekentool Kunstprofessionals Cultuureducatie en Amateurkunst (opent in nieuw tabblad): rekent het salaris van een werknemer in loondienst om naar een redelijke vergoeding een zelfstandige die hetzelfde werk doet. De website geeft ook uitleg bij het bedrag.
• Rekentool ‘cao-loon naar zzp-tarief’ (niet sectorspecifiek) (opent in nieuw tabblad).
• Referentiekader fair pay kunstprofessionals (opent in nieuw tabblad): referentiekader met de meest relevante cao’s en tariefrichtlijnen voor kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst.
• Cao-kaart voor de culturele en creatieve sector (opent in nieuw tabblad): een overzicht van alle collectieve arbeidsovereenkomsten in de culturele en creatieve sector.

Diversiteit gaat over de verschillen tussen mensen en de unieke kwaliteiten die zij meebrengen. Inclusief betekent dat iedereen kan meedoen: dat activiteiten toegankelijk zijn – zowel fysiek als mentaal – en dat deelnemers zich kunnen herkennen in de verhalen en voorbeelden van het culturele aanbod.

Wat wij doen

Op het gebied van diversiteit en inclusie willen we als Fonds het goede voorbeeld geven. We streven naar een werkcultuur waar echt contact voorop staat. Belangrijke uitgangspunten zijn daarbij:

• inclusief leiderschap: we hebben aandacht voor de verschillende meningen van onze medewerkers.
• sociale veiligheid: iedereen voelt zich vrij om zichzelf te zijn, fouten maken mag.
• gelijkwaardigheid: we hebben respect voor elkaars kundigheid.

Om te weten hoe we het doen, hebben we een nulmeting gedaan en we hebben (meetbare) doelen gesteld.

Ook onderzoeken we hoe we onze regelingen beter kunnen laten aansluiten bij de praktijk en werkwijze van bepaalde doelgroepen. Dit doen we door deze doelgroepen te betrekken bij het maken en beoordelen van de regelingen, bijvoorbeeld via een vorm van Participatief en trustbased financieren en Fonds in de Regio.

Wat wij vragen

We moedigen aanvragers aan om na te denken over diversiteit en inclusie in hun organisatie, plannen en aanpak. Van aanvragers vragen we dat zij aangeven hoe zij de code inzetten bij personeel, programma, publiek en partners (de 4 P’s). En om aandacht te besteden aan de fysieke toegankelijkheid van hun activiteiten. 

Van organisaties die meerjarige ondersteuning ontvangen, verwachten we dat ze werken volgens de principes van de Code Diversiteit & Inclusie. Als dat nog niet helemaal lukt, leggen zij uit welke stappen zij willen zetten om hier verder aan te werken.

Aan de slag met de Code Diversiteit en Inclusie

De website Code Diversiteit & Inclusie biedt praktische tools om de code in te zetten voor een inclusieve werkcultuur. Zoals een stappenplan, kennisbank, verschillende scans, trainingen en inspirerende voorbeelden. Deze tools kun je inzetten voor een nulmeting. Zo weet je waar je organisatie staat op het gebied van diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie. En waar het beter kan.