Culturele codes

Als Fonds voor Cultuurparticipatie hebben we een opdracht om cultuurbeoefening te stimuleren. Ook zorgen we ervoor dat talent zich kan ontwikkelen, en dat immaterieel erfgoed wordt doorgegeven.

Daarnaast hebben we als rijkscultuurfonds de belangrijke opdracht om bij te dragen aan een gezonde en veerkrachtige cultuursector. De 3 culturele codes bieden hiervoor duidelijke richtlijnen. Dit zijn de 3 Culturele codes:

• Governance Code Cultuur: richtlijnen voor goed bestuur en toezicht.
• Fair Practice Code: een gedragscode voor goed opdrachtgeverschap.
• Code Diversiteit & Inclusie: bevordert gelijkwaardigheid en toegankelijkheid in hoe wij werken en wat wij maken.

Samen dragen de codes bij aan transparante, eerlijke en inclusieve organisaties. En daarmee aan een sterke en toekomstbestendige cultuursector.

Als Fonds werken we ook zelf vanuit deze codes, bij alles wat we doen. We moedigen onze aanvragers aan om de codes ook toe te passen. We vragen ze om in hun aanvraag aan te geven hoe ze de codes toepassen. En als dat nog niet lukt, waarom niet. Belangrijk is dat organisaties, groot of klein, zichtbare stappen vooruit zetten.

De Governance Code Cultuur geeft richtlijnen voor goed, verantwoord en transparant bestuur. De code helpt organisaties duidelijke afspraken te maken over de rollen en taken. Dit helpt om (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen.

Deze code maakt ons én aanvragers bewust van zorgvuldig beleid. Van plannen maken en beslissingen nemen tot uitvoeren, toezicht houden en uitleg geven over gemaakte keuzes.

Bewust omgaan met bestuur en toezicht is essentieel voor de versterking van culturele organisaties en voor een gezonde sector.

Wat wij doen

Wij hebben de structuur van bestuur en toezicht van onze organisatie ingericht volgens de richtlijnen van de Governance Code. Extra aandacht besteden we aan gelijke behandeling van aanvragen en aan sociale veiligheid binnen de organisatie.

Wat wij vragen

Instellingen die meerjarige subsidie krijgen van het Fonds, moeten voldoen aan de Governance Code Cultuur. Zowel bij de subsidieaanvraag als bij de verantwoording. Als dat nog niet helemaal lukt, leggen zij uit welke stappen zij willen zetten om hier verder aan te werken.

Aan de slag met de Governance Code Cultuur

De website Cultuur+Ondernemen biedt e-learningmodules en handreikingen die helpen om je organisatie in te richten volgens de regels van goed bestuur en toezicht. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld het wel of niet vergoeden van bestuursleden, omgaan met grensoverschrijdend gedrag in de organisatie en een checklist bij zelfevaluaties.

De Fair Practice Code is een gedragscode voor werk- en opdrachtgevers in de cultuursector. Doel van de code is dat iedereen werkt onder eerlijke omstandigheden en daarvoor een eerlijke beloning krijgt. De code nodigt uit om:

• iedereen in de sector eerlijk te betalen voor zijn vakmanschap. Wie óp het podium staat, maar ook wie dat mogelijk maken. Zoals decorbouwers en kostuumontwerpers. (Fair Pay)
• gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor een eerlijke economische keten (Fair Chain)
• iedereen een eerlijk deel van de opbrengst te gunnen (Fair Share).

Eerlijk heeft een prijs 

Iedereen eerlijk betalen is lastig in onze sector. Soms betekent een eerlijk loon dat een project niet kan doorgaan, of alleen in een andere vorm. Fair practice vraagt om een andere manier van denken. Hier helpen we aanvragers bij. Door te bespreken wat goed werkgeverschap betekent. Toepassen van Fair practice helpt om de samenwerking met medewerkers professioneler te maken. 

Voor de meerjarenregelingen en de projectregelingen heeft het Ministerie van OCW extra budget beschikbaar gesteld voor fair pay.

Wat wij doen

Ook waar het gaat om goed werkgeverschap en eerlijk personeelsbeleid, wil het Fonds het goede voorbeeld geven. Daarnaast hebben we in 2026 de Fair Practice Gids uitgebracht samen met Platform ACCT, Kunsten ’92 en andere cultuurfondsen. Aanvragers vinden hierin praktische tools om de code toe te passen.

Wat wij vragen

Wij vinden dat iedereen in de cultuursector recht heeft op een eerlijk loon. Dit geldt voor medewerkers, maar ook voor stagiairs en vrijwilligers. Daarom vragen wij aanvragers om eerlijk loon (fair pay) op te nemen in hun plannen.

Instellingen die meerjarige subsidie krijgen van het Fonds, moeten voldoen aan de Fair Practice Code. Zowel bij de subsidieaanvraag als bij de verantwoording. Bijvoorbeeld door aan te sluiten bij afspraken over beloning (CAO) of de rekentool voor (zzp) professionals in cultuureducatie en amateurkunst te gebruiken. Als dat nog niet helemaal lukt, leggen zij uit welke stappen zij willen zetten om hier verder aan te werken.

Aan de slag met Fair practice

De website Fair Practice Code legt aan de hand van 10 thema’s uit hoe je naar fair practice toewerkt in je organisatie. Zo zijn er handreikingen voor een Eerlijke vergoeding en Gezond en veilig werken.

Het Fair Practice Lab is een workshop die je kunt doen in je organisatie. Je bespreekt wat fair pay, fair share en fair chain kosten én wat ze opleveren.

• De BeroepsKunstenaar van de AHK (opent in nieuw tabblad): legt uit waarom het belangrijk is om als kunstenaar een redelijke vergoeding te vragen.
• De Fair Pay Rekentool Kunstprofessionals Cultuureducatie en Amateurkunst (opent in nieuw tabblad): deze rekentool rekent het salaris van een werknemer in loondienst om naar een redelijke vergoeding voor zelfstandigen die hetzelfde werk doet. De website geeft ook uitleg bij het bedrag.
• Rekentool ‘cao-loon naar zzp-tarief’ (niet sectorspecifiek) (opent in nieuw tabblad).
• Referentiekader fair pay kunstprofessionals (opent in nieuw tabblad): referentiekader met de meest relevante cao’s en tariefrichtlijnen voor kunstprofessionals in cultuureducatie en amateurkunst.
• Cao-kaart voor de culturele en creatieve sector (opent in nieuw tabblad): een overzicht van alle collectieve arbeidsovereenkomsten in de culturele en creatieve sector.

Diversiteit gaat over de verschillen tussen mensen en de unieke kwaliteiten die zij meebrengen. Inclusief betekent dat iedereen kan meedoen: dat activiteiten toegankelijk zijn – zowel fysiek als mentaal – en dat deelnemers zich kunnen herkennen in de verhalen en voorbeelden van het culturele aanbod.

Wat wij doen

Op het gebied van diversiteit en inclusie willen we als Fonds het goede voorbeeld geven.

In onze organisatie

We streven naar een werkcultuur waar echt contact voorop staat. Belangrijke uitgangspunten zijn daarbij:

• inclusief leiderschap: we hebben aandacht voor de verschillende meningen van onze medewerkers.
• sociale veiligheid: iedereen voelt zich vrij om zichzelf te zijn, fouten maken mag.
• gelijkwaardigheid: we hebben respect voor elkaars kundigheid.

Om te weten hoe we het doen, hebben we een nulmeting gedaan en we hebben (meetbare) doelen gesteld.

In ons werk

Ook naar buiten toe staan we open om te begrijpen wat er leeft. Door te luisteren, verbreden we ons perspectief. We maken ruimte voor andere meningen en nieuwe verhalen. Alleen zo kan de cultuursector een goede spiegel zijn van onze samenleving. Daarom gaan we actief op zoek naar doelgroepen waar we minder bekend mee zijn. Welke vragen en behoeften hebben zij? Ons programma Fonds in de Regio speelt hierbij een belangrijke rol.

Tot slot onderzoeken we hoe we onze regelingen beter kunnen laten aansluiten bij de praktijk en werkwijze van bepaalde doelgroepen. Dit doen we door deze doelgroepen te betrekken bij het maken en beoordelen van de regelingen, bijvoorbeeld via een vorm van Participatief en trustbased financieren en Fonds in de Regio.

Wat wij vragen

We moedigen aanvragers aan om na te denken over hoe diversiteit en inclusiviteit terugkomen in hun organisatie, plannen en aanpak. Van aanvragers vragen we dat ze nadenken over hoe de code inzetten bij personeel, programma, publiek en partners (de 4 P’s). En om aandacht te besteden aan de fysieke toegankelijkheid van hun activiteiten.

Van organisaties die meerjarige ondersteuning ontvangen, verwachten we dat ze werken volgens de principes van de Code Diversiteit & Inclusie. Als dat nog niet helemaal lukt, leggen zij uit welke stappen zij willen zetten om hier verder aan te werken.

Aan de slag met de Code Diversiteit en Inclusie

De website Code Diversiteit & Inclusie biedt praktische tools om de code in te zetten voor een inclusieve werkcultuur. Zoals een stappenplan, kennisbank, verschillende scans, trainingen en inspirerende voorbeelden. Deze tools kun je inzetten voor een nulmeting. Zo weet je waar je organisatie staat op het gebied van diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie. En waar het beter kan.