zondag 21 Oktober 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Theatermaken door elkaars ogen

Nederlandse en Duitse spelers in hun spel tegenover elkaar

Van keizer tot asielzoeker – een oorlog heeft onverwachte gevolgen. En wat doe je als die asielzoeker bij jou op de deur klopt, terwijl je had besloten je niet in die oorlog te mengen? Dit was de prikkelende premisse van een Nederlands-Duitse samenwerking voor jonge amateurtoneelspelers. Een voorbeeld van een geslaagd uitwisselingsproject, ter inspiratie.

Het locatietoneelstuk Wilhelm*ina, door gezelschap Das Letzte Kleinod, gaat over het dilemma van koningin Wilhelmina toen de afgedankte Duitse keizer Wilhelm II na de Eerste Wereldoorlog Nederland uitkoos om in ballingschap te gaan. Het stuk speelde afgelopen zomer in Duitsland en Nederland, onder meer op het landgoed van Huis Doorn, waar Wilhelm van 1920 tot zijn dood in 1941 woonde. Met steun van het Fonds voor Cultuurparticipatie en Fonds Soziokultur werd er een uitwisselingsproject voor jongeren aan gekoppeld: Wilhelm*ina & Who Am I? Daarin werd het historische uitgangspunt knap geactualiseerd.

Inleven
Acht Nederlandse en evenveel Duitse jonge amateurtoneelspelers werkten tweemaal een week aan eigen scenes. Een aantal daarvan werden aan het eind van het project in het bestaande toneelstuk gevoegd. Ze vonden het niet moeilijk zich in te leven in Wilhelmina's dilemma; ze zagen de parallellen met hun eigen levens, of die van mensen van hun generatie. Onder de jongeren waren twee vluchtelingen, maar ook een paar jongeren die zich op school vaak ongewenst of een buitenstaander voelen. 'Iedereen verdient een tweede kans,' zegt Fin resoluut, dus ook de keizer van het land dat de oorlog was begonnen. 'En ze waren familie van elkaar, ' voegt Kerstin daaraan toe. 'Maar ik kan wel begrijpen dat Wilhelmina nooit bij hem op bezoek ging.'

“In mijn normale leven zou ik sommige van deze mensen nooit hebben ontmoet, nu hoorde ik hun verhalen en ging ik alles vanuit verschillende perspectieven zien” – Evy, met 14 jaar de jongste deelnemer

Divers
In Nederland spoorde een leraar geschiedenis van scholengemeenschap De Breul een paar van zijn leerlingen aan om zich op te geven. Anderen kwamen via theaterschool Three Hills. In Duitsland deden een paar jongeren al eerder mee met Das Letzte Kleinod, terwijl anderen reageerden op een krantenadvertentie.

De bijzonder diverse groep werd binnen de kortste keren heel hecht. In Duitsland sliepen ze dan ook vijf nachten met z'n allen in de blauwe trein die het decor van het stuk vormde en in ons land fungeerden de Nederlandse gezinnen als gastgezin voor de Duitse deelnemers. Eva: 'De vraag Who Am I? leeft echt in de groep.' Omid: 'Ja, we bleven maar over identiteit praten, de halve nacht door. Want die vraag, die kan niemand beantwoorden!'

Zelf maken
Jim vond het vooral waardevol dat ze ook echt hun eigen ideeën mochten inbrengen. En allemaal prijzen ze die aanpak: er was geen voorgekauwd script, ze moesten zelf aan de slag op basis van hun identiteitsonderzoek. Vanuit spelvorm en improvisatie kwamen ze tot scenes. Elle: 'Om te improviseren moet je elkaar echt vertrouwen. En dat doe we.' Toen ze uiteindelijk weer in twee groepen werden gezet, de Nederlanders tegenover de Duitsers, voelde dat raar. Omid: 'We wilden de vooroordelen die we elkaar in die scene toeroepen eerst niet eens opschrijven.' Joram: 'We zijn wel heel verschillend, maar uiteindelijk zijn we allemaal creatieve personen. Dat verbindt ons.'

“We hebben geleerd onze eigen mening en ideeën te vormen en daar vervolgens iets mee te maken” – Kerstin

Elle weet niet of ze dit ook professioneel zou willen, maar Oria, die drie jaar geleden als vluchteling naar Duitsland kwam, overweegt om naar Nederland te komen omdat ze daar het conservatorium met muziektheater kan combineren. Jim had er zijn beroep al van gemaakt. Zulke niveauverschillen speelden geen rol. Elle: 'De begeleiders betrokken ons er allemaal evenveel bij.' Eva: 'Op school werken we hiërarchisch, dat was hier totaal anders.' Oria: 'Ik heb hier zulke leuke mensen leren kennen!'

placeholder

 

Heb je ook interesse in een Nederlands-Duitse samenwerking? Kom op 3, 4 en 5 oktober naar de Meet & Match van het Fonds voor Cultuurparticipatie en Fonds Soziokultur, in Rotterdam. Inschrijven kan tot 8 september. Culturele organisaties uit Nederland en Duitsland met ideeën op het gebied van actieve cultuurparticipatie vinden elkaar daar. Vanaf dit jaar komen projecten voor alle doelgroepen in aanmerking voor de subsidieregeling Nederland-Duitsland Jonge Kunst (de naam blijft wel Jonge Kunst). De aanvraagperiode loopt van 14 januari t/m 4 maart 2019.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Jonge Kunst

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen