donderdag 20 September 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Terugblik AVS congres

In gesprek op het congres

Op vrijdag 18 maart werd er vanuit het programma Cultuureducatie met Kwaliteit een workshop georganiseerd op het AVS congres. Dit is het jaarlijkse congres voor schoolleiders. Als het gaat om het structureel invoeren van cultuureducatie binnen het onderwijs hebben schoolleiders een belangrijke rol. Maar hoe pak je dit aan en wat brengt dit teweeg in je school? Henri van Faassen, afdelingshoofd bij de directie Erfgoed en Kunsten van het ministerie van OCW, ging in een gesprek met drie schoolleiders die op hun school actief met cultuuronderwijs bezig zijn.

Aziem Jarmohamed bijt het spits af met een verhaal over zijn positie tegenover kunst toen hij net als schoolleider aan de Imeldaschool in Rotterdam begon. Hij had toen naar eigen zeggen helemaal niks met kunst en cultuur. “Ik wilde vooral gaan voor hogere prestaties. Taal en rekenen, daar lag mijn focus”. Toen hij door een collega naar verschillende culturele voorstellingen werd meegenomen veranderde Aziem van mening. “Het opende mijn ogen. Ik had de kracht van kunst en cultuur nog nooit zo meegemaakt.” Zo was hij getuige van een Engelse les die in de vorm van een theaterstuk werd gegeven. Het plezier en de bevlogenheid van de kinderen die hij daar aantrof was voor Aziem een van de redenen om ook op de Imeldaschool het roer radicaal om te gooien. Hij nodigde kunstenaar Wolf Brinkman uit om met zijn team mee te denken hoe hij dit kon aanpakken. “Wolf ging op zoek naar de verbinding tussen cultuuronderwijs en wat er geleerd werd in de andere vakken”. Leren meten bleek ook zonder methodeboek te kunnen, door bijvoorbeeld een rol plakband uit te rollen of met de hele klas op de grond te liggen. “Het is fantastisch om kinderen die in een normale leersetting niet altijd goed meekomen te zien opbloeien tijdens deze lessen.”

Door uit te gaan van de interesses van kinderen, kun je ze meenemen op de reis die bij hen past.

Monique Aben, directeur op basisschool de Borne in Tilburg, had net als Aziem niet veel met kunst en cultuur. Nog steeds niet overigens; ze is meer een sportvrouw. Toch vind ze cultuuronderwijs een van de belangrijkste bouwstenen voor de ontwikkeling van een kind. “Cultuur kan een belangrijke rol spelen bij het leerproces van kinderen. Door uit te gaan van de interesses van kinderen, kun je ze meenemen op de reis die bij hen past. Dit geldt over de hele breedte van het onderwijs”. Er wordt ingezet op de talenten en interesses van leerlingen, maar ook die van de leerkrachten. Niet iedere leerkracht hoeft dezelfde professionalisering te volgen. Leerkrachten die zich op een bepaald vlak professionaliseren zetten hun kwaliteiten breed in binnen de hele school.

Sjoera Vrancken, directeur op basisschool De Trekvogel in Nieuwegein, zet sterk in op de deskundigheidsbevordering van haar leraren. “Zij moeten het uiteindelijk overbrengen aan de kinderen en leren hoe je cultuuronderwijs kunt inzetten binnen je onderwijs”. Sjoera stelt dat zij als schoolleider voornamelijk een faciliterende rol inneemt. “Draagkracht binnen het team is daarin essentieel. Daar probeer ik als schoolleider voor te zorgen”. Zo organiseerde ze onder andere een startbijeenkomst met het hele team. Dat draagt uit dat je er als schoolleider achter staat en de inzet op cultuuronderwijs het voor het hele lerarenteam belangrijk is. Monique en Aziem knikken instemmend mee als Sjoera het heeft over haar faciliterende rol. Monique vult aan door te zeggen dat je vooral de mensen die ervoor willen gaan vertrouwen en verantwoordelijkheid moet geven.

Omdat cultuuronderwijs ook binnen andere vakken wordt geïntegreerd vond er binnen de school een bredere verandering plaats. “Door de cultuurlessen hebben we gezien dat je soms veel meer uit je onderwijs kan halen. Dan ga je natuurlijk kijken wat er nog meer mogelijk is” stelt Monique. Aziem heeft op een gegeven moment zelfs geroepen: “Alle methodes de deur uit”. Hij wil dat leraren zelf weer over de functie van hun les gaan nadenken en daar gewaagde keuzes in durven te maken. Daar krijgen leraren het in het begin erg benauwd van volgens Aziem. Hoewel ze op de Imeldaschool nog steeds met methodes werken, denken leraren nu veel meer na over hoe ze de methodes kunnen inzetten als onderdeel van hun les, in plaats van dat de methodes leidend zijn. “Nu komen leraren zelf naar mij toe om te vragen of ze het ook anders mogen aanpakken. Dat is geweldig.”

De deelnemers aan de workshops gingen na de verhalen van de schoolleiders en het gesprek daarover met veel enthousiasme de deur uit. Zij waren overtuigd van de mogelijkheden en gingen met waardevolle tips van de schoolleiders ook zelf aan de slag. Wij hopen u ook!

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Professionalisering cultuuronderwijs 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen