dinsdag 18 September 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Ruige rap en kwetsbare poezie uit het AZC

Een van deelneemsters laat horen in woorden wat ze voelt

‘I feel the Amsterdam vibe, the Syrian vibe, the Afghan vibe, the world vibe.’ Zo vatte de spreekstalmeester de open sessie van het project Wereldwoorden samen. In een intieme studio Amsterdam Oost toonden jongeren uit Nederlandse asielzoekerscentra hun vorderingen op het gebied van spoken word, rap en poëzie.

Vooraf, in de ontvangstruimte van de Poetry Circle, is de sfeer nerveus en verwachtingsvol. Meisjes met hoofddoek, jongens met afrokapsel, initiatiefnemer Mirte Hartland met jaren dertig pet; ze drentelen om de tafel met internationale hapjes en drankjes. In de studio waar het allemaal gaat plaatsvinden pingelt de Syrische Ousama op de piano. Zijn broer Khalid leest zijn tekst nog eens door. Woordkunstenaars en publiek nemen plaats op de houten banken die in een kring om de microfoon geplaatst zijn. De open sessie kan beginnen.

Liefdesbaby
Het project Wereldwoorden is een liefdesbaby van Stichting De Vrolijkheid en Poetry Circle Nowhere. De Vrolijkheid is een landelijk netwerk van creatieven en maakt kunst met bewoners van Nederlandse asielzoekerscentra. Poetry Circle Nowhere is een landelijk platform voor performende schrijvers en schrijvende performers. Hartland, coördinator Jongerenprojecten & Muziekprojecten, bezocht voor de stichting veel AZC’s. Ze realiseerde zich dat jongerenwerk veelal jongenswerk betekende en wilde graag iets met meisjes doen. ‘Ik vroeg een meisje of ze wel eens wat schreef. Nee, zei ze. Daarna kwam ze met haar dagboek aan. Van kaft tot kaft volgeschreven met gedachten, verhalen en gedichten.’

Potentie
Wauw, dacht Hartland, wat een potentie. Als ik voor dit soort meiden nou eens een Poetry Circle kan opzetten, dan kan er iets moois bloeien. Ze bedacht een projectplan en schreef fondsen aan. ‘Mede dankzij het Fonds voor Cultuurparticipatie konden we beginnen.’

Het project ging in acht AZC’s van start met schrijfworkshops voor meisjes. Daarnaast startten op weer andere AZC's rapworkshops voor jongens, onder leiding van professionele rappers. Vervolgens werden uit de meest enthousiaste jongeren de talenten geselecteerd.

De besten van de talenten kregen vier masterclasses aangeboden. De laatste ging vooraf aan de open sessie. Hartland had daarvoor een aantal internationale artiesten weten te strikken, die toevallig voor optredens in Amsterdam waren. Zo opent de New Yorkse performer Shariff Simmons het bal met spoken word, gevolgd door de Britse Patricia Foster. Deze twee professionals leggen de lat hoog, maar woordkunstenaars in opleiding blijken eerder geïnspireerd dan onder de indruk.

Branie
De Afghaanse Attie draagt een gedicht voor over heimwee en oorlog, de Russische Movsar rapt vol branie vanaf zijn mobieltje, de Syrische zusjes Khadija en Sdra declameren in het Arabisch, eerst nog ingetogen, maar al snel zelfbewust, met steeds meer mimiek en gebaren. Ousama zingt “Toen ik je zag…” en begeleidt zichzelf op de piano. Zijn broer Khalid rapt in het Engels en is nauwelijks van het podium te slaan. Opzwepende rap en kwetsbare poëzie wisselen elkaar af. Het publiek geniet en reageert. Aan het eind zingt de Nederlandse Naomi Warndorff, lid van de Poetry Circle, een lied in het Arabisch. ‘Om iets terug te geven voor al het moois wat we vandaag te horen hebben gekregen.’

Gevoelens werden gevangen in prachtige woorden en rolden op papier

Mensensmokkelaars
Na afloop vertelt Khalid dat hij in Homs, als lid van een underground band, al enige podiumervaring heeft opgedaan. Samen met zijn broertje vluchtte hij via Turkije naar Griekenland. Vandaaruit liepen ze naar Hongarije en belandden ze via mensensmokkelaars in een vrachtwagen op weg naar Nederland. Muzikaal was hij al, in de workshops en masterclasses leerde hij teksten schrijven. ‘Laat gewoon je gedachten gaan. Schrijf alles op wat je invalt, en ga daarna schrappen en structureren.’ De Syrische zusjes geven vooral hoog op over de performance coaching die ze krijgen. ‘We staan met steeds meer zelfvertrouwen achter de microfoon.’

De jonge woordkunstenaars hebben nog een paar maanden om hun technieken te verfijnen. Van het beste werk wordt een cd gemaakt. In juni is de apotheose, zeven rappers en zeven dichters verzorgen vijf voorstellingen: in AZC’s, in theaters en op een festival. ‘Een klein groepje talenten blijft over,’ bevestigt Hartland. ‘Maar die zijn het topje van de ijsberg. We hebben honderden jongeren bereikt. Het kleine groepje bewijst hoeveel creatieve potentie er binnen de AZC’s leeft.’

placeholder


Programma-adviseur Lidian Fleers over Wereldwoorden

Jongeren uit asielzoekerscentra krijgen de mogelijkheid om hun eigen talent te ontwikkelen in het schrijven van gedichten, liederen en om deze voor te dragen. Ze worden hierin begeleid door professionals.

Je merkte dat er een bijzondere supporting vibe onder elkaar was, de deelnemers moedigden elkaar aan. Het bijzonderste moment was toen een Nederlandse deelneemster dusdanig gemotiveerd was dat ze na haar gedicht graag een lied in het Arabisch wilde zingen. Dat deed ze met een prachtige stem en de hele zaal zong mee.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Kunstparticipatie 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen