woensdag 19 September 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

MeeMaakPodia - Boeken lenen is slechts het begin

Een bibliotheek is zoveel meer dan boeken uitlenen

Instellingen met een podiumfunctie kunnen vanaf 30 april hun plan indienen voor de nieuwe subsidieregeling MeeMaakPodia van het Fonds. Daarmee kunnen ze zich doorontwikkelen tot 'huis van de stad en haar bewoners'. Na de verhalen over theaters en musea, lezen we nu hoe bibliotheken deze nieuwe werkwijze omarmen.

'Het creëren en delen van kennis, ideeën en vaardigheden, dat is wat we doen,' zegt directeur Chris Wiersma van de nieuwe bibliotheek in Almere kort maar krachtig. 'En elke organisatie die past bij het “merk” bibliotheek en die doelstelling deelt, kan bij ons in principe dingen organiseren. Een kickboksgala zal hier niet snel plaatsvinden, maar voor de Wetswinkel of een genealogievereniging is dit een heel geschikte locatie.' De bibliotheek zet zulke activiteiten dan ook op de website en op flyers en zorgt dat de eigen medewerkers ervan op de hoogte zijn. Organisatoren bepalen zelf hoeveel hulp ze willen, of ze ook catering willen en lichtbediening.

Chris: “We timmeren niet dicht wie hier iets mag doen of wat, maar wij beoordelen of het bij ons past.”
placeholder

 

Met name sinds de verhuizing in 2010 naar het grote pand in het centrum van Almere is de nieuwe bibliotheek onder leiding van directeur Chris Wiersma bezig zich om te vormen tot een geïntegreerd digitaal en analoog platform. Voor de eigen dienstverlening (collectie, informatie en advies, culturele en educatieve programma's) maar ook voor andere partijen. De gasten en leden staan centraal en leveren door hun ontmoeting en conversatie een bijdrage. Voorbeelden zijn Pakhuis de Zwijger in Amsterdam en Seats2Meet.

Roel van den Sigtenhorst, van de OBA (zie kader): 'We werken met ongelofelijk veel partners samen, op alle niveaus – van directie tot op wijkniveau – in alle wijken en voor alle doelgroepen. Ons criterium is dat het past bij de doelstellingen en doelgroep en dat het locale impact heeft. Dus op wijkniveau werken we niet samen met landelijke partners, of partners uit andere regio's. Soms benaderen wij partijen, soms benaderen zij ons. De overlap in doelstellingen bepaalt hoever de samenwerking gaat en hoe we taken verdelen. '

Chris: 'Er kan veel, alleen stelt zo'n groot pand als het onze wel eisen aan beheer en veiligheid. We hadden eens een aanvraag voor een lasershow, maar daarvoor moesten de rookmelders uitgeschakeld worden. Dan moeten er twee brandweermannen permanent aanwezig zijn.'

Roel: 'Soms werkt iets niet, of niet meer. Je moet je van alles ook steeds blijven afvragen of je het moet voortzetten.'

placeholder

 

De Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) heeft maar liefst 26 vestigingen in de stad. Met uitzondering van de centrale vestiging hebben zij allemaal als doel om honderd procent buurtgerichte impact te genereren. Hoofd Programmering Roel van den Sigtenhorst begeleidt sinds een paar maanden de kanteling naar een doelgroepgerichte manier van werken.

Eigenaarschap
Partners doen steeds meer en de bibliotheken gaan steeds faciliterender werken, juist om de behoeften van de stad een podium te bieden. Roel: 'Zo wordt het duurzamer en passender en hoef je niet overal zelf in te investeren – dat kan ook helemaal niet. Als heel grote organisatie blijven we zo toch flexibel genoeg om constant in te spelen op de veranderende behoeften.'

Chris: 'Je wilt dat de stad het idee heeft: het is ónze bibliotheek, dat inwoners er trots op zijn. Eigenaarschap is in ons geval vooral een gevoel. Maar er zitten ook praktische kanten aan: je kunt de kaartverkoop door ons laten doen, maar bij een schoolvoorstelling regelt de school die zelf. En wie iets organiseert moet de eigen netwerken aanspreken – het moet hún feestje blijven.'

Roel: 'Hier en daar zijn we onze openingstijden aan het verruimen en in sommige wijken hebben we ook in-house partners, zoals Imagine IC. Dan moet je wel de controle uit handen durven geven. Maar je geeft vooral de spreekwoordelijke sleutel uit handen, door vertrouwen te schenken en mensen de ruimte te geven om nieuwe dingen te ontwikkelen. Je ziet een enorme positieve energie bij die partners en een prachtige diversiteit. Zij willen echt dat podium pakken. Dat maakt het voor mij fantastisch om dit te doen.'

Roel:“We kunnen zo steeds inspelen op de behoeften uit de stad. Ik zie de bibliotheek inmiddels als een levend organisme.”

Passend bij de stad
De nieuwe bibliotheek heeft de nieuwe werkwijze in alle vier de vestigingen ingevoerd. 'Maar het meeste van onze programmering vindt plaats in de centrale bibliotheek, want dat is het grootste gebouw met de beste faciliteiten,' zegt Chris. 'Voor kinderen vindt er wel meer in de wijken plaats, vanwege de bereikbaarheid. En er zit bijvoorbeeld een Taalhuis in elke vestiging en digitaliseringscursussen lopen overal storm. De kenmerken van de bevolking van de verschillende stadsdelen van Almere lopen niet ver uiteen.'

'In Amsterdam is juist bijna elke wijk anders,' zegt Roel. 'Omdat wij kennis en kunde aan alle inwoners ter beschikking willen stellen, moet je soms iets harder werken voor de mensen die wat verder van de rest van de samenleving af staan. Maar deze manier van werken vergt sowieso veel energie en tijd, dat weet ik nu al! Ik vind het heel mooi dat dit een centrale pijler gaat worden in de manier van werken van de OBA.

Over de hele breedte van het culturele veld is het nu nog zoeken naar het waarborgen van deze activiteiten. Daarbij heeft de OBA het voordeel van al die vertakkingen op wijkniveau, via onze 26 vestigingen.'

Achtergrond
Waar komt die noodzaak om zo te gaan werken eigenlijk vandaan? De nieuwe bibliotheek wijst naar de digitale revolutie. Enerzijds vormt die een bedreiging voor de positie van boeken en lezen in onze samenleving, maar anderzijds een bron van mogelijkheden voor persoonlijke ontwikkeling en betere maatschappelijke kansen voor burgers. En dat is nou net de maatschappelijke opdracht van de bibliotheek. Vandaar de keuze een 'digiloog' platform te worden, waarin bijvoorbeeld ruimte is voor partijen die les geven in digitale vaardigheden.

Ook Roel verwijst naar veranderingen in de samenleving. 'Dit speelt breder dan in de bibliotheek alleen. Mijn ervaring met veel culturele instellingen is, en dat is best ironisch, dat ze van oudsher tamelijk naar binnengekeerd zijn als het gaat om publieksuitingen, dus programma's, marketing, collectie. Ze hadden lange tijd weinig concurrentie. Maar nieuwe soorten recreatie, zoals festivals of Netflix, kunnen beter inhaken op de behoeften van de samenleving. Gewoon doordat ze nieuwer zijn en vaak kleiner. Dus nu is het zaak een passend antwoord te vinden om relevant te blijven. Om dat duurzaam te doen, moet je structureel in contact treden met de samenleving. Ons antwoord is participatie, MeeMaken en buurtgericht werken.'

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: MeeMaakPodia

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen