dinsdag 16 Oktober 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Leeuwarden: muziek heilzaam voor mensen met dementie én zorgverleners

Muziek werkt heilzaam voor ouderen met dementie

In 2018 is Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa. In de aanloopjaren besteedde de stad extra aandacht aan cultuurparticipatie voor senioren. Daartoe verbond zij zich twee jaar aan het programma van Age Friendly Cultural Cities. Wat heeft de stad voor ouderen weten te bereiken?

‘In het eerste jaar van Age Friendly Cultural Cities bleek dat er vanuit de “Mienskip” al veel gebeurde op het gebied van cultuurparticipatie voor ouderen,’ vertelt Sietze Bandringa, senior beleidsadviseur cultuur van de gemeente Leeuwarden. ‘Het ging vooral om activiteiten zichtbaarder te maken.’

De blikvanger van het AFCC-programma is ongetwijfeld het project City Proms Embrace. Onder die naam organiseert CityProms Embrace (de maatschappelijke tak van het klassieke community music festival CityProms) actieve muziekworkshops voor mensen in verschillende stadia van dementie. Daartoe werkt de stichting samen met alumni van het Prins Claus Conservatorium.

Managing director Margot Hoiting schetst hoe zo’n workshop er in de praktijk uitziet: ‘Aan het begin van iedere wekelijkse sessie zitten pakweg tien bewoners en maximaal drie medewerkers samen met drie musici in een kring. De musici spelen eerst een korte compositie, die ze speciaal voor deze groep hebben gemaakt, gevolgd door het begroetingslied. Daarna ontwikkelen zich, al improviserend, kortere en langere muziekstukken.’

Meezingen
Bewoners worden gestimuleerd mee te doen. Soms maken ze met behulp van de musici een eigen muziekstuk. Dat ze na een paar weken het openingslied al herkennen en beginnen mee te zingen is volgens Hoiting heel bijzonder.

‘Het betekent dat ze ook nieuwe herinneringen kunnen aanmaken. Dat geeft de ouderen weer een gevoel van eigenwaarde.’

De resultaten spreken voor zich: beter eten, beter drinken, minder agressief gedrag, nieuwe herinneringen en beter welbevinden. Overigens niet alleen voor de bewoners. Muziek maakt ook het werk van medewerkers makkelijker. Mensen staan bijvoorbeeld makkelijker op als ze zingend uit bed worden gehaald. De missie van de stichting is dan ook: neem muziek mee in de zorg!

Erkenning
Hoiting wil dat de heilzame werking van muziek erkenning krijgt. Praktischer: ze hoopt dat het project City Proms Embrace wordt verankerd in de zorg- en welzijnssector. Er zijn contacten met verzekeraars, maar Friesland Zorgverzekeraar bijvoorbeeld heeft nu juist ingezet op preventie. Van de gemeente is momenteel ook weinig (financiële) steun te verwachten. ‘Er zijn geen budgetten, ook niet vanuit het sociale domein,’ weet Hoiting. ‘Ik kan het ze nauwelijks kwalijk nemen, gezien de tekorten. Sietze Bandringa bevestigt dat beeld: ‘Leeuwarden stevent af op een groot structureel tekort. Er gaan forse ingrepen plaatsvinden.’ City Proms Embrace laat zich daardoor niet weerhouden: ‘Begeleiders en mantelzorgers worden betrokken en getraind zodat het dagelijks gebruik van muziek in de zorg doorgaat,’ aldus Hoiting.

‘Nu wordt muziek vaak nog in de activiteitenhoek geduwd, maar eigenlijk moet het in de curatieve hoek. Het is bewezen dat het werkt.’

Speech
Hoopgevend is de speech die (inmiddels ex-) staatssecretaris Van Rijn (VWS) in juni op het symposium Muziek & het Brein gaf. Daar sprak hij: ‘Het meest cruciaal is dat we verpleegzorg niet meer benaderen met alleen een zorgbril op. Welbevinden en kwaliteit van leven noodzaken tot een andere blik. Dat kan bijvoorbeeld met muziek. De mensen van CityProms Embrace kunnen u daarbij helpen. Muziek is nu eenmaal een uitstekende manier om je beter te voelen.’
Met het citaat van Van Rijn in de hand, gaat City Proms hun zaak bij het ministerie aankaarten.

Hoiting: ‘Ook zijn we in gesprek met allerlei instellingen, we praten met Movisie, het landelijk kennisinstituut en adviesbureau voor het sociaal domein. In en rond Leeuwarden gaan we het project uitbreiden naar mensen die nog thuis wonen met de diagnose dementie. Er is een enorme behoefte aan bestrijding van eenzaamheid en het ondersteunen van kwetsbare mensen. Leeuwarden zou eigenlijk meer het innovatieve karakter van deze projecten moeten promoten. Het is heel bijzonder dat het hier allemaal ontstaat.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Age Friendly Cultural Cities

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen