dinsdag 18 December 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Klein museum zet erfgoededucatie op de kaart

Museum Kennemerland

Ken je de regeling Mediakunst- en Erfgoededucatie al? Hiermee willen we een boost geven aan mooie projecten op deze gebieden, die nu nog een bescheiden plek innemen binnen het cultuuronderwijs. Een aanvraag indienen kan tot uiterlijk 14 december. Wij spraken met René Muetstege van Stichting Museum Kennemerland over de kracht van één van de eerste gehonoreerde projecten: ‘De Kern van Kennemerland’. Samen met basisschool ’t Kraaienest, Centrum voor de Kunsten Beverwijk en Vereniging Studio O ontwikkelt het museum een leerlijn cultureel erfgoed voor groep één tot en met acht.

Nieuwe aanpak erfgoededucatie
Drie jaar geleden richtte de educatiewerkgroep van Museum Kennemerland zich nog voornamelijk op het presenteren van voorwerpen en jaartallen. “We kregen al snel door dat er een andere aanpak nodig was om scholen naar het museum te krijgen. En we ontdekten dat in Beverwijk op het gebied van erfgoededucatie nog niets gebeurde. Zouden wij dat kunnen oppakken? En op welke manier? We gingen in gesprek met scholen. Als wij met een goed plan zouden komen, wilde OBS ’t Kraaienest wel meedraaien in een pilot”, vertelt René Muetstege.

Samenwerking culturele instellingen
Het toeval wilde dat kunstenaarscollectief Studio O tegen die tijd zelf bij het museum aanklopte voor een samenwerking. “Dit collectief zocht naar een link tussen cultuureducatie en erfgoededucatie en wilde graag samen een project starten. Dat klonk ons als muziek in de oren. We namen ook nog contact op met het Centrum voor de Kunsten Beverwijk om onze ideeën voor te leggen. Daar hadden ze al lesprogramma’s cultuureducatie ontwikkeld, maar nog niet op het gebied van erfgoed. De directeur reageerde meteen enthousiast, verdiepte zich in de mogelijkheden en stuitte op de regeling Mediakunst- en Erfgoededucatie van het Fonds voor Cultuurparticipatie.”

Krachten bundelen voor doorlopende leerlijn
De besturen van de vier organisaties besloten hun krachten te bundelen en een projectplan in te dienen voor een doorlopende leerlijn erfgoed, met een koppeling naar cultuureducatie. René: “We wisten dat we met de subsidie veel zouden kunnen bereiken, maar we moesten ons wel even goed verdiepen in de criteria van de aanvraag. Het Fonds vindt het bijvoorbeeld belangrijk dat de leerlijn wordt geïntegreerd in het hele curriculum en een logische aanvulling is op bestaande cultuuractiviteiten. Verder moesten we vijftig procent van de financiering zelf bij elkaar krijgen.”

Aanschaf belevingstafels
Bij het maken van de begroting liepen ze tegen een aantal obstakels aan: “De provincie Noord-Holland investeert niet in cultuureducatie en voor de gemeente is het ook een ver-van-hun-bed-show. Bedrijven zijn wel geïnteresseerd, maar willen eerst iets tastbaars zien. Gelukkig konden we bij Stichting TriArcus terecht voor geweldige audiovisuele ondersteuning van ons educatieprogramma. Met interactieve belevenistafels kunnen we nu met afbeeldingen, tekst en video mooie presentaties laten zien, die leerkrachten in de klas ook op het digibord kunnen tonen.”

Veel uitrolmogelijkheden
Een ander belangrijk onderdeel van de begroting is de eigen bijdrage van scholen. Als de pilot op basisschool ’t Kraaienest succesvol is afgerond, zullen vijftien andere scholen in de regio ook met de leerlijn gaan werken. “Zij betalen zelf de kosten voor de uitvoering in de klas. En wat erg leuk is: er melden zich steeds meer andere geïnteresseerden die ook weer een heel netwerk hebben. Zo praten we met de Historische Kring Heemskerk en met een erfgoedproject in Velzen. Ik ben dus optimistisch over de uitrolmogelijkheden.”

Kick van positieve reacties
René vindt de regeling Mediakunst- en Erfgoededucatie een grote stimulans om plannen concreet te maken en in actie te komen. “De regeling heeft impact op onze hele organisatie. We veranderen van oudheidkamer in een regionale erfgoedinstelling die context en boeiende verhalen biedt. Ook maken we de omslag van rondleiden naar begeleiden. Waar zijn bezoekers en scholen in geïnteresseerd? Dat is ons nieuwe uitgangspunt. We zijn heel trots op deze ontwikkeling”, zegt hij.

“Door de vragen die het Fonds stelt, denk je goed na over wat je precies wil. Het is voor ons museum een prettige manier om alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Zowel medewerkers als vrijwilligers stoppen er veel energie in, maar het levert ook iets heel moois op. We krijgen zoveel positieve reacties. Dat geeft echt een kick. De uitdaging voor komend jaar wordt om zoveel mogelijk scholen, leerkrachten en mensen uit het veld te enthousiasmeren en mee te krijgen. Maar daar heb ik alle vertrouwen in.”

Waarom een goede aanvraag?
“Wij zijn zo enthousiast over deze aanvraag, omdat het project een mooie samenhang laat zien tussen de klas in het museum, het museum in de klas en een locatiebezoek. Ook sluit het goed aan bij andere vakken, zoals Kunstzinnige oriëntatie, Nederlands en Geschiedenis. De culturele competenties (onderzoekend, creërend en reflecterend vermogen) komen goed terug in de aanvraag”, legt senior programma adviseur Karlijn op het Veld uit. “Erfgoed wordt in dit project iets dat leerlingen beleven, waar ze betekenis aan geven en waarop ze reflecteren. Dus de verbeelding van het verleden in relatie tot het heden en de toekomst. Ook heel positief waren we over de sterke samenwerking tussen de school, het museum, Studio O en het Centrum voor de Kunsten. Ze hebben goed nagedacht over hun gezamenlijke doel en een helder projectplan opgesteld met logische kosten en baten. De posten die ze in hun begroting hebben opgenomen passen goed bij wat ze gaan doen. Het is mooi dat zo’n klein museum de financiering rond heeft gekregen.”

Ook een aanvraag indienen?
De eerste aanvraagronde voor de subsidieregeling Mediakunst- en Erfgoededucatie is verlengd. Een aanvraag indienen kan uiterlijk tot en met 14 december 2018. Het Fonds beoordeelt de aanvragen op basis van drie criteria. “Het eerste criterium is de inhoudelijke kwaliteit van het project in relatie tot het doel van de regeling. Wat gaan leerlingen doen? Hoe wordt de culturele ontwikkeling van de leerling bevorderd door het project? Het moet een logische aanvulling zijn op de bestaande cultuuractiviteiten binnen de school. En we kijken goed naar hoe de resultaten worden verankerd en gedeeld”, vertelt Karlijn op het Veld.

“Het tweede criterium is een duurzame samenwerking tussen de partners. Het is belangrijk dat er één school en minimaal twee culturele instellingen bij betrokken zijn. En dat ieders expertise wordt benut, dus dat zij in alle fases hun eigen taak en rol hebben. Verder kijken we naar de duurzame opzet van het project. Wat gebeurt er na afloop van een subsidieperiode? Deskundigheidsbevordering is hierbij heel belangrijk. Net als draagvlak en visievorming bij de directie en het hele team. Het laatste criterium is de organisatorische kwaliteit. Is het projectplan helder, concreet en realistisch? Is er een duidelijk doel? De begroting moet natuurlijk goed aansluiten bij dit doel en de activiteiten.”

Lees hier meer over de regeling en de voorwaarden.

De Kern van Kennemerland in het kort
De nieuwe leerlijn erfgoededucatie in Midden-Kennemerland zal bestaan uit zes thema’s: landschapsvorming, bewoning, verdedigingswerken, Wijkermeer, Noordzeekanaal en industrialisatie. Een werkgroep, gevormd door een groepsleerkracht, vakdocent, projectleider en een museummedewerker die is gespecialiseerd in het thema, werkt de thema’s in drie jaar uit. Basisschool ‘t Kraaienest legt in groep drie tot en met acht elk jaar de focus op een van de thema’s en koppelt daar een lesprogramma en locatiebezoek aan. Daarnaast zet De Kern van Kennemerland in op de ontwikkeling van een digitaal platform. Hierop komen een database, een digitale leeromgeving voor leerlingen en een portal met lesactiviteiten voor groepsleerkrachten.

De betrokken culturele instellingen en de school nemen zitting in een projectboard waarin de voortgang van het plan wordt gemonitord en geëvalueerd. De ontwikkelde programmaonderdelen worden vanaf het schooljaar 2019-2020 overgenomen door vijftien basisscholen in Beverwijk, Heemskerk en Velzen. De samenwerking met de regionale culturele organisaties worden verankerd in samenwerkingsovereenkomsten voor na 2021.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Mediakunst- en Erfgoededucatie

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen