dinsdag 16 Oktober 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Erfgoedfestival Gemaakt in Gelderland: sterk huwelijk tussen verhalen en ambachten

ambachten te zien en beleven op straat

Drie zomerse maanden lang bruiste het in de provincie van activiteiten uit heden en verleden. Het festival Gemaakt in Gelderland omvatte voor elk wat wils: van ambachtelijke demonstraties tot theatervoorstellingen, van tentoonstellingen met lokale producten tot fietsroutes langs industriële locaties. ‘Wegens bewezen succes komen er in juni als reprise twee Maakdagen,’ vertelt festivaldirecteur Dolly Verhoeven.

Gemaakt in Gelderland is de vierde in een reeks festivals, die georganiseerd wordt door de Gelderse erfgoedsector. Steeds moet het onderwerp van belang zijn voor de Gelderse gemeenschap, legt festivaldirecteur Dolly Verhoeven uit. ‘Bovendien is het interessant te zien hoe erfgoedinstellingen over hun eigen grenzen heen samenwerken met ambachtslieden, industrie en familiebedrijven.’

Weliswaar bestaat Gelderland al sinds de Middeleeuwen (als het hertogdom Gelre), binnen de grenzen bestaan drie sterke identiteiten: de Veluwse, de Betuwse en de Achterhoekse. Alle drie hebben kenmerkende ambachten en bedrijvigheid. ‘Neem bijvoorbeeld de papierindustrie op de Veluwe. Die is daar gevestigd in de 80-jarige oorlog, toen Antwerpen van de Noordelijke Nederlanden werd afgesneden en de Zeven Provinciën zo hun papierleverancier verloren. De Veluwe nam, vanwege de aanwezigheid van schoon water en de waterkracht, die functie over. Inmiddels is de energie en het schone water ook elders voorradig, toch zit er nog relatief veel papierindustrie op de Veluwe. Dat is een voorbeeld hoe de geschiedenis doorwerkt in het heden.’

Draagvlak
Gelderland kent eenheid in verscheidenheid, concludeert Verhoeven. Gemeenschappelijk is de manier waarop dingen aangepakt worden. ‘Er is heel veel samenwerking op cultureel gebied. Anders was een festival als Gemaakt in Gelderland ook niet mogelijk geweest.’ Minstens zo belangrijk is de financiering van zo’n omvangrijk festival. ‘De 80 duizend euro van het Fonds voor Cultuurparticipatie was een belangrijke bijdrage,’ aldus Verhoeven. Niet alleen omdat je middelen nodig hebt als je iets wil organiseren, maar ook voor het draagvlak. De steun van het fonds is een bevestiging dat het gekozen thema breed gedragen wordt.’

Het uitgangsprincipe was dat de deelnemers het festival creëerden. Daardoor werd de hoeveelheid en variëteit van activiteiten heel groot. Die liepen uiteen van ambachtelijke smeden tot massaproductie van bakstenen, van het mosterdmuseum tot hightech bedrijven met 3D-printtechnieken, van fietsroutes tot theatervoorstellingen in fabriekshallen. Kortom, voor alle doelgroepen en alle smaken. ‘Dat vertaalde zich in 215 duizend bezoekers en heel veel persaandacht,’ zegt Verhoeven niet zonder trots.

Regionale en lokale media
‘In de vier keer dat we het festival organiseren hebben we geleerd wat wel en wat niet werkt. Bijvoorbeeld dat achter Amersfoort in de ogen van de landelijke media een andere wereld begint. We hebben onze energie daarom niet zozeer gericht op kranten als de Volkskrant en De Telegraaf, maar op regionale en lokale media. Het resultaat is 380 berichten in de regionale en lokale pers en vijf televisie-uitzendingen van Omroep Gelderland met steeds 150 duizend kijkers. En dan heb ik het nog niet over de 43 duizend website bezoekers. Uit al die cijfers kun je aflezen dat het onderwerp aanspreekt.’

Reprise
Na afloop realiseerde de organisatie zich dat het festival in drie maanden veel teweeg had gebracht en dat het zonde zou zijn als het provinciebrede enthousiasme zou wegebben. Daarom ontstond het idee van een reprise. Op 3 en 4 juni zijn er de Maakdagen, waarop Gelderse bedrijven opnieuw hun deuren openen en door de hele provincie 55 activiteiten plaatsvinden. En opnieuw gaat Omroep Gelderland daaraan een serie uitzendingen wijden. ‘We zijn aan het onderzoeken of we van jaarlijkse ambachts- en industriedagen een traditie kunnen maken. Door ambacht te koppelen aan verhalen kan meer waardering ontstaan voor het werken met de handen. Als de provincie en het bedrijfsleven de traditie gaan dragen, heeft zij toekomst.’
Tot slot, heeft het festival de Gelderse identiteit versterkt?’ Festivaldirecteur Verhoeven denkt even na. ‘Identiteit is een lastig woord, maar ik denk zeker dat de Gelderlanders zich beter realiseren en er trots op zijn dat er interessante dingen in hun eigen regio gemaakt worden.’

placeholder


Programma-adviseur Fonds voor Cultuurparticipatie: Michelle Jacobs

Belangrijkste resultaat in relatie tot de regeling (voorbeeldprojecten ondersteunen gericht op het toekomstbestendig maken van immaterieel erfgoed), is dat contacten zijn gelegd tussen diverse erfgoedorganisaties, culturele organisaties en bedrijven. Helaas bleek het onderwijs moeilijk te mobiliseren voor een eenmalig festival. Toch is het een voorbeeldproject van hoe je ambachten kunt borgen: door samenwerking tussen organisaties, door het creëren van een netwerk en door ambachten te koppelen aan interesse voor geschiedenis en aan cultuurtoerisme.

Meer weten over het Erfgoedfestival Gemaakt in Gelderland? Bezoek gemaakt in gelderland voor activiteiten, foto's en filmpjes. Beleef het mee!

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Immaterieel Erfgoed 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen