dinsdag 18 September 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Cultuureducatie: laat zien wat ik kan

Josien Paulides

Wat willen we kinderen leren met cultuuronderwijs? En hoe beoordeel je de resultaten? Belangrijke vragen die gesteld worden bij het ontwikkelen van beoordelingsinstrumenten voor cultuuronderwijs. Gesprekken over dit onderwerp tijdens de kennisateliers georganiseerd door het LKCA leren mij dat we niet graag spreken over beoordelen, maar het liever hebben over het volgen van de leerresultaten van kinderen. Maar hoe maken we deze resultaten zichtbaar en wat is hiervoor nodig?

Voor een antwoord op deze vraag ga ik terug naar één van de doelen van cultuuronderwijs in de klas: kinderen enthousiasmeren voor kunst en cultuur. Dit sprankeltje bij kinderen teweeg brengen gebeurt door een (aantal) positieve ervaring(en), bijvoorbeeld op school. Deze interactie vraagt kwetsbaarheid van de leerkracht, de kunstprofessional, maar ook van het kind. Elke interactie met een kind heeft de potentie om een blijvende impact achter te laten. Waarschijnlijk kan iedereen zich uit zijn kindertijd momenten met een dergelijke impact herinneren. Het is van belang dat zowel de leerkracht als de professional zich bewust is dat elke interactie een opvoedend element in zich heeft. Deze opvoedende taak is niet makkelijk, soms zelfs ontzettend moeilijk, maar wel heel belangrijk. Het vraagt van leerkrachten en professionals om tact, pedagogische tact. Door het NIVOZ prachtig gedefinieerd als: “Op het goede moment het juiste doen, óók in de ogen van de leerling”. Een kind is doorgaans heel goed in staat om -in zijn eigen woorden- de (pedagogische) kwaliteit van de leerkracht en de kunstprofessional te beoordelen. Als je kinderen laat verwoorden wat ze willen leren van de leerkracht of de kunstprofessional, krijgen ze meer grip op hun leerproces. Hierdoor kunnen leerresultaten ook voor het kind zichtbaar gemaakt worden.

Het ontwikkelen van creativiteit is een ander belangrijk doel van cultuuronderwijs. Creativiteit kan op allerlei manieren worden gedefinieerd, maar de definitie die mij in deze context het meeste aanspreekt is de persoonlijke variant: “het produceren van ideeën die nieuw zijn voor het individu”. Het SLO heeft een interessante presentatie gegeven over creativiteit. Hierin worden verschillende onderzoeken aangehaald. Opvallend is dat Nederland, vergeleken met andere landen, in de leerplannen weinig aandacht besteedt aan creativiteit en innovatie. Mijn hoop is dat deze presentatie uit 2011 op dit gebied achterhaald is. De ontwikkeling van de leerlijnen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit leveren hier een goede bijdrage aan. Al ben ik er wel van overtuigd dat creativiteit alleen gestimuleerd wordt in een rijke creatieve leeromgeving, deze is niet in een leerlijn te vangen. De leerresultaten van creativiteit zijn dus niet uit te drukken in een cijfer maar kunnen wel op allerlei manieren zichtbaar gemaakt worden.

Op verschillende plaatsen in het land wordt gewerkt aan de ontwikkeling van volg/beoordelingsinstrumenten. Zo werkt Kunstkade in Friesland samen met scholen aan een portfolio dat zowel digitaal als in een map kan worden samengesteld. Cultuurmij-Oost ontwikkelt een digitaal systeem waarmee de culturele ontwikkeling van kinderen in kaart gebracht kan worden. Zo zijn er nog meer voorbeelden te noemen, maar ook nog veel onbeantwoorde vragen. Welke rol speelt bijvoorbeeld de onderwijsinspectie op dit vlak? En hoe zorgen we voor aansluiting bij andere vakken?

Graag praten we met jullie verder over dit onderwerp tijdens de conferentie ‘Cultuureducatie: laat zien wat ik kan!’ op 11 juni in Meppel. Om het programma zo goed mogelijk bij relevante vraagstukken aan te laten sluiten roep ik iedereen op mee te denken. Wat zijn goede voorbeelden van beoordelingsinstrumenten of leerlingvolgsystemen? Welke vragen spelen er op dit gebied? Ik hoor graag van je: j.paulides@cultuurparticipatie.nl.

placeholder

 

Josien Paulides is beleidscoördinator interne zaken bij het Fonds voor Cultuurparticipatie en plaatsvervangend programmacoördinator Cultuureducatie met Kwaliteit. 

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen