zondag 8 December 2019
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Culturele vorming verdient ieder kind! Terugblik op 2017

Kinderen voor het Scheepvaartsmuseum

In ons jaarverslag 2017 vertellen we wat we het afgelopen jaar hebben gedaan. Benieuwd hoe onze medewerkers terugkijken? Ze vertellen erover in drie interviews. Femie, Marie-Louise en Femke aan het woord over investeren in goed cultuuronderwijs.

Jong geleerd is oud gedaan. Iedereen moet de kans krijgen om zijn of haar creativiteit van jongs af aan te ontwikkelen. De school is daarvoor dé logische plek. Daarom investeert het Fonds in goed cultuuronderwijs. Met het programma Cultuureducatie met Kwaliteit, Jong geleerd helpt het Fonds scholen en culturele instellingen om samen werk te maken van cultuureducatie.

Wie terugdenkt aan zijn jeugd, herinnert het zich ongetwijfeld. Dat allereerste moment waarop je door cultuur werd aangeraakt. Senior programma adviseur Femie Willems had haar eerste culturele ervaring thuis. ‘Mijn vader was amateurfotograaf en had een donkere kamer op zolder. In de ontwikkelbak zag ik de beelden langzaam opkomen. Ik mocht dan zeggen wanneer de foto klaar was. Later ben ik – niet toevallig dus - zelf met fotografie, film en digitale media aan de slag gegaan.’

‘Om te leven, heb je hoofd, hart én handen nodig’

Moderne samenleving


Culturele vorming op jonge leeftijd is dus belangrijk, bijvoorbeeld voor het ontwikkelen van creatief bewustzijn en kritisch denken. Vaardigheden die essentieel zijn in de moderne samenleving van vandaag. Femke van de Wiel, één van de senior adviseurs binnen dit programma: ‘Scholen richtten zich vroeger vooral op kennisoverdracht. Tegenwoordig is dat anders. In het moderne onderwijs is er veel meer aandacht voor persoonlijke ontwikkeling en een goede voorbereiding op de maatschappij. Om te leven, heb je hoofd, hart én handen nodig.’

Kunst en cultuur moeten vanzelfsprekend zijn op school, benadrukt senior programma adviseur Marie-Louise Smolenaars. ‘Culturele vorming gun je ieder kind. Niet als bijzaak, maar als integraal onderdeel van het lesprogramma. De afgelopen jaren is er juist bezuinigd op kunstvakdocenten. In de lerarenopleiding was weinig aandacht voor bijvoorbeeld muziekles in de klas.’

Tij keren


Het Fonds probeert dit tij te keren. Bijvoorbeeld met de subsidieregeling Cultuureducatie met Kwaliteit die het Fonds sinds 2013 samen met provincies en gemeenten uitvoert. Inmiddels zijn opnieuw 46 samenwerkingsverbanden van culturele instellingen uit het hele land met basisscholen in hun buurt aan de slag gegaan om kunst en cultuur een vaste plek te geven op school. In de eerste periode lag de nadruk op de randvoorwaarden voor goed cultuuronderwijs, op het ontwikkelen van visie en het maken van plannen. Nu is het de uitdaging om kunst en cultuur echt tot leven te brengen, tot in alle hoeken van het schoolgebouw. Bijvoorbeeld door het trainen van alle groepsleerkrachten in het team of het implementeren van een doorlopende leerlijn voor muziekonderwijs. Zo is de kans groter dat cultuur echt onderdeel wordt van het DNA van een school.

Naast deze regeling voor het basisonderwijs, heeft het Fonds ook een subsidieregeling voor het vmbo, praktijkonderwijs en speciaal onderwijs. Slechts een klein deel van alle culturele activiteiten is namelijk gericht op deze groep. Terwijl het de grootste groep leerlingen in het voortgezet onderwijs is. Daarom ondersteunt het Fonds samen met het Prins Bernard Cultuurfonds circa 20 projecten van scholen en culturele instellingen. De regeling voorziet in een duidelijke behoefte. In 2017 was er veel meer vraag van scholen dan beschikbare subsidie.

 

Muziek in de klas

Een andere subsidieregeling waar veel basisscholen belangstelling voor hebben, is de regeling Impuls Muziekonderwijs. ‘Dat verbaast me niet,’ zegt Femie. ‘Muziek is essentieel voor de creatieve ontwikkeling van kinderen. Tegelijkertijd kunnen scholen wel wat hulp gebruiken als het om meer en beter muziekonderwijs gaat.’ Scholen moeten een samenwerkingsovereenkomst sluiten met een muzikale partner in de buurt. Die buitenschoolse partner biedt inspiratie en is tegelijk een stok achter de deur om ook echt werk te maken van muziek in de klas. De projecten zijn heel verschillend, bijvoorbeeld een gitaarcursus voor leerkrachten, kinderen die kennismaken met muziekinstrumenten of leerlingen en leerkrachten die samen zingen.

Voor goed muziekonderwijs maken bevlogen leerkrachten het verschil. Veel leerkrachten geven echter aan dat ze deskundigheid en zelfvertrouwen missen om te zingen of muziek te maken in de klas. Sinds 2017 stelt het Fonds daarom ook geld beschikbaar aan pabo’s in Nederland voor professionalisering van hun muziekonderwijs. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door het koppelen van conservatoriumstudenten aan pabostudenten, het doen van onderzoek naar behoeften van basisscholen of het toevoegen van koorzang of muziekbegeleiding aan het curriculum van een lerarenopleiding.

‘Muziek is essentieel voor de creatieve ontwikkeling van kinderen.’
Toon je talent Kumulus

Bijzondere aandacht voor mediakunst en erfgoed


Binnen het programma investeert het Fonds vanaf 2018 ook in een aantal voorbeeldprojecten op het gebied van erfgoed en media. De regeling hiervoor is in 2017 ontwikkeld. Femke: ‘Het zijn relevante en actuele thema’s. Neem nieuwe media. Scholen hebben wel oog voor mediawijsheid van leerlingen, maar veel minder voor nieuwe media als mogelijkheid voor leerlingen om zich creatief te uiten. Hoe kunnen we nieuwe media kunstzinnig gebruiken?’

Kunst en cultuur een vaste plek geven in het onderwijs: dat wil het Fonds graag! Maar lukt het om echt verschil te maken? Marie-Louise: ‘Het is van belang dat scholen eigen verantwoordelijkheid nemen en tot hechte samenwerking komen met culturele instellingen in de buurt. Als Fonds zetten we de komende jaren nog meer in op die samenwerking, ook willen we borgen en delen wat is bereikt. Scholen, culturele instellingen, pabo’s, overheden; ze moeten met elkaar het avontuur aangaan en zo samen nóg wijzer worden. Kinderen hebben er recht op!’

 

Ook andere medewerkers blikten terug!

Anne, Willemijn en Julia over investeren in de kracht van cultuur
Marijne en Julia over verhalen die je raken. 

 

placeholder

In ons jaarverslag 2017 vertellen we nog veel meer over wat we het afgelopen jaar hebben gedaan.

Download hier het volledige verslag.

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen