zaterdag 25 Mei 2019
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Age Friendly Helmond: een beweging in gang zetten voor kwetsbare ouderen

ouderen aan de slag

Helmond is een stad met bijna 100.000 inwoners, waar de vergrijzing een stevig probleem vormt. Daarom omarmen gemeente en culturele instellingen het Age Friendly Cultural Cities-programma. Onder de noemer Lange Leve Cultuur nodigt Helmond kwetsbare ouderen uit om actief aan cultuur te doen, aldus projectleider Kim van Uden. ‘Bovendien willen we in de stad een duurzame samenwerking bewerkstelligen tussen cultuur, zorg en welzijn.’

Hoewel Helmond een echte Brabantse stad is met hartelijke mensen en een doe-mentaliteit zijn de aan vergrijzing gerelateerde problemen fors. Uit de gezondheidsmonitor van de GGD blijkt dat meer dan de helft van de Helmondse ouderen zich eenzaam voelt. Dertien procent voelt zich zelfs (zeer) eenzaam. Een kwart van de ouderen moet rondkomen van alleen AOW. Het AFCC-programma in Helmond richt zich juist op die kwetsbare ouderen, die om verschillende redenen niet aan cultuur doen. ‘Maar hoe bereik je mensen, die nauwelijks of niet deel uitmaken van een netwerk? Dat was en is onze allergrootste uitdaging,’ aldus Kim van Uden, namens vijf culturele instellngen en de gemeente leiding geeft aan het project Lang Leve Cultuur.

‘Mensen lezen een advertentie misschien wel, maar komen dan nog niet in beweging. Dat gebeurt pas als sleutelfiguren zoals wijkprofessionals, ouderenbonden en mantelzorgers ze een zetje in de goede richting geven.’

Laagdrempelig
Helmond heeft het eerste jaar van het tweejarige programma vooral gebruikt om de behoefte van ouderen te peilen en om de partijen bij elkaar te brengen. Uit de peiling kwam onder meer naar voren dat ouderen behoefte hadden aan schildercursussen, museumbezoek en filmclubs.
Bij aanvang van het AFCC-programma was het culturele aanbod in Helmond al prima. Zaak was het meer beschikbaar te maken voor ouderen die nu nog geen gebruik maken van het aanbod. De eerste stap daartoe was het aanbod van de vijf instellingen - theater het Speelhuis, De Cacaofabriek, Kunstkwartier, Museum Helmond, Bibliotheek Helmond/De Peel – laagdrempeliger te maken. Bijvoorbeeld door een lagere toegangsprijs te vragen (twee voor de prijs van één), buddy’s te koppelen aan kwestbare ouderen en locaties rolstoelvriendelijk en dementievriendelijk te maken. Stap twee was om meer naar de mensen toe te gaan, met andere woorden; culturele dagbesteding te realiseren, dichtbij de bewoners in de wijken. Zoals het Huiskameratelier waar mensen met een kunstdocent aan de slag gaan met creatieve opdrachten. Dit is gestart op een woonzorglocatie van de Zorgboog. Dit gaat door de stad reizen langs diverse locaties aansluitend bij behoeften. En het verhalenproject Helmond in 100 stukskes, dat een beeld schetst aan het vroegere Helmondse leven. De reacties zijn ontroerend en bemoedigend, vertelt Van Uden.

Na het Huiskameratelier reageerde een deelnemer: “Geweldig! Ik wil wel eens iets anders leren dan borduren. Vooral die professionele begeleiding vind ik goed. Dan voel je je ook serieus genomen als oudere.” En na aanleiding van het museumbezoek juichte een oudere: “Het was geweldig om weer eens in het museum te zijn. Sinds mijn man is overleden doe ik zulke uitstapjes nooit meer. Als ik alleen rondloop door een museum voel ik me eenzaam en ongemakkelijk.”

“Geweldig! Ik wil wel eens iets anders leren dan borduren. Vooral die professionele begeleiding vind ik goed. Dan voel je je ook serieus genomen als oudere.”

Geen eindpunt
Lang Leve Cultuur culimineert op 16 mei in een lokale manifestatie. ‘Het wordt een netwerkevent, waarvoor we alle partners uitnodigen,’ aldus Van Uden. ‘Natuurlijk zijn ook alle ouderen die deelgenomen hebben aan de activiteiten welkom.’ Er zijn optredens, filmpjes en tafelgesprekken. Het event dient als ontmoeting en vooral ter inspiratie. Want 16 mei is absoluut geen eindpunt. Van Uden: ‘We hebben met Lang Leve Cultuur een beweging in gang gezet en een duurzame samenwerking tussen culturele organisaties, zorginstellingen en de gemeente. Zo is vanaf 1 april een cultuurcoach aan het werk gegaan, die betaald wordt door de gemeente en de vijf culturele instellingen. Ook de zorgorganisaties zien het belang duurzame samenwerking in. Zij zijn gebaat bij een goede dagbesteding voor de ouderen.’ Daniela Niderost, ontwikkelaar Sociaal Domein gemeente Helmond vult aan: 'Actieve cultuurparticipatie geeft absoluut een kwalitatieve impuls aan de dagbesteding. Culturele activiteiten stimuleren bovendien de hersenen op een positieve manier en kunnen zelfs ziekteprocessen vertragen. Het sociale aspect is een bijkomstig winstpunt.'

Het mooie is dat er nu al allerlei nieuwe initiatieven uit de stad komen. Van Uden: ‘Een locatiemanager belde me met een idee. “Pesten komt veel voor onder ouderen. Kunnen we daar geen theaterstuk aan wijden?” vroeg zij. Dan breng ik haar in contact met een theatermaker.’ Van Uden geeft nog een ander voorbeeld. Een zorglocatie heeft een grote saaie witte muur. Het plan is om daar met ouderen verandering in te brengen. Nu gaat een graffitikunstenaar samen met de bewoners de muur verfraaien. De persoonlijke verhalen van de ouderen vormen de basis van het kunstwerk.’

 

TIP: ‘Geef ruimte aan initiatieven uit de stad door partijen bij elkaar te brengen. En betrek sleutelfiguren als wijkverpleegkundigen, ouderenwerkers en vrijwllige ouderenbonden erbij om de ouderen te bereiken.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Age Friendly Cultural Cities

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen