woensdag 21 November 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Age Friendly Emmen: de culturele kansen van de vergrijzing

AIR Erica Gekleurd Grijs

Opnieuw doen vijf steden mee aan het programma Age Friendly Cultural Cities (AFCC). In april en mei tonen ze op lokale manifestaties wat er binnen hun grenzen allemaal gebeurt rond ouderen en cultuurparticipatie. Emmen showt op 20 april haar inspanningen. Op de slotmanifestatie van 8 oktober in Zwolle maakt de jury van de BNG Bank Lang Leve Kunst Prijs bekend welke stad op cultureel gebied het meest age friendly is.

‘Met bijna dertig procent zestig plus is de gemeente Emmen koploper op het gebied van de vergrijzing,’ begint beleidsadviseur Frans Meerhoff. ‘Geen wonder dus dat we hier al sinds 2012 stevig inzetten op cultuurparticipatie voor senioren, toen een groot deel van Nederland cultuur nog voornamelijk koppelde aan jongeren en talentontwikkeling.’ Al snel vormde zich in Emmen met Netwerk Gekleurd Grijs een structuur rond cultuurparticipatie voor ouderen. Bovendien schreef de gemeente zich in voor het AFCC-programma van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Al die inzet heeft ertoe geleid dat cultuurparticipatie voor en door senioren nu een expliciete invalshoek is voor het uitvoeringsprogramma van de Emmense Cultuurnota 2018-2021 ‘’Van Goede Grond”.

Drie doelgroepen
Het Emmens netwerk Gekleurd Grijs heeft tussen 2014 en 2016 een aantal pilotprojecten geïnitieerd. Bijvoorbeeld het project 6x6, waarbij zes kunstactiviteiten op zes verschillende plekken zijn aangeboden. ‘Daarvan hebben we heel veel geleerd,’ kijkt Meerhoff terug. ‘Bijvoorbeeld dat dè senior niet bestaat.’ Wel was het mogelijk de Emmense oudere grosso modo in drie groepen onder te verdelen: de robuuste, de kwetsbare en de zorgintensieve senior. Op het profiel van die drie doelgroepen zijn bij de start van het AFCC-programma drie projecten ontwikkeld.

De Kunstbeweging organiseert WijSZijn, een culturele activiteit waar “robuuste” senioren en jongeren samen cultuur maken en beleven. Die samenwerking heeft geleid tot (app)-wandelingen/fietstochten in de buurt langs betekenisvolle plekken met verhalen van jong en oud.
Voor het project Artist in Residence heeft Kunst & Cultuur Drenthe ook een FCP-subsidie ontvangen. Deze projecten richten zich op de kwetsbare senior en jeugd/jongeren. In 2017 stond de discipline “beeldend” centraal in Zandpol en in 2018 komt het dorp Erica ‘dansend’ in beeld.
Woonwijkcentrum ‘Holdert organiseert voor de zorgintensieve senior een Cultureel Dagje Uit. Deze busreis door de gemeente met culturele tussenstops biedt ouderen die moeilijk buiten de deur komen een mooi dagje uit. Daarmee levert het project ook een bijdrage aan het terugdringen van de vereenzaming. ‘Het is niet makkelijk een hele dag op pad te zijn met rolstoelende reizigers en de noodzaak van sanitaire stops,’ vertelt Meerhoff. ‘Toch zijn we er voor de tweede keer in geslaagd met vijf bussen een dagje er op uit te trekken. En het wordt spannend; met de verwarde reisleider verdwalen de reizigers met bus en al in de autowasstraat. Gelukkig is er ook een stop op een mooie plek; daar schilderen de deelnemers - met zeeroverlapje voor het slechte oog - hun uitzicht op de busramen.

‘We hebben heel veel geleerd. Bijvoorbeeld dat dè senior niet bestaat.’
In de bus mee op cultuuruitje

Verduurzaming
Met de toekomst van cultuurparticipatie voor ouderen lijkt het in Emmen en omstreken wel goed te zitten. Zo maakte de gemeente onderdeel uit van het samenwerkingsverband ‘We the North’, waarin de cultuurambtenaren van de zeven grotere noordelijke overheden het experiment ‘ART66’ nadrukkelijk op de agenda hebben staan. In Emmen zelf is het beleid verankerd in de cultuurnota. Bovendien is in de gemeente de discussie volop gaande over hoe cultuurparticipatie kan ingezet worden om hulpvragen te voorkomen. Meerhoff: ‘We hebben een pilot in gang gezet om huishoudelijke hulpen te trainen om met ouderen in gesprek te gaan over wat cultuur in brede zin voor hen betekent. Dat kan gebeuren aan de hand van een schilderijtje aan de muur, of een Schlager op een piratenzender. De huishoudelijke hulp kan dan suggereren: “Zou het voor u niet leuk zijn om daar en daar eens naar toe te gaan?”

‘Een paar jaar geleden begonnen we aan een mission impossible en kijk eens wat we nu allemaal hebben bewerkstelligd!’

Manifestatie
De gemeente Emmen integreert de manifestatie op 20 april in het derde Gekleurd Grijs Festival. ‘Het wordt een mooi programma,’ belooft Meerhoff, ‘aan elkaar gepraat door onze Gekleurd Grijs- ambassadeur Jacques d’ Ancona.’ De AFCC-jury krijgt onder meer de mini-documentaire te zien die de Streekomroep Zo!34 heeft gemaakt. Een bloemlezing van alles wat Emmen op weg naar een leeftijdsvriendelijke culturele gemeente heeft bereikt. Meerhoff: ‘Een paar jaar geleden begonnen we aan een mission impossible en kijk eens wat we nu allemaal hebben bewerkstelligd! Daarom roep ik gemeentes op mee te doen aan het AFCC-programma.

TIP: ‘Maak cultuuraanbieders bewust van de groeiende belangstellingsgroep senioren. Daar kun je prima een verdienmodel op ontwikkelen.’
placeholder

BNG Bank Lang Leve Kunst Prijs
Onderdeel van het programma Age Friendly Cultural Cities is dat je als stad een lokale manifestatie organiseert. Hierin laat je zien hoe je ouderen en cultuurparticipatie op de kaart zet. Deze lokale manifestaties worden bezocht door de jury, onder leiding van Hedy d'Ancona, van de BNG Bank Lang Leve Kunst Prijs. De prijs, een bedrag van 20.000 euro, zal aan de beste Age Friendly Cultural City beschikbaar worden gesteld. De vijf deelnmende steden aan het programma Age Friendly Cultural Cities die kans maken op de prijs zijn: Groningen, Emmen, Deventer, Doetinchem en Utrecht.

De feestelijke prijsuitreiking is op 8 oktober in Zwolle.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Age Friendly Cultural Cities

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen