maandag 18 November 2019
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Age Friendly Doetinchem: culturele activiteiten superlijm binnen sociale domein

Ouderen aan de slag. Foto uit expositie Ronald Falke

Opnieuw doen vijf steden mee aan het programma Age Friendly Cultural Cities. In april en mei tonen ze middels lokale manifestaties wat er binnen hun grenzen allemaal gebeurt rond ouderen en cultuurparticipatie. Doetinchem showt op 9 april haar inspanningen. Op de slotmanifestatie van 8 oktober in Zwolle maakt de jury van de BNG Bank Lang Leve Kunst Prijs bekend welke stad op cultureel gebied het meest age friendly is.

Op 30 september 2016 sloten vijf gemeenten (waaronder Doetinchem) en zorg- en onderwijsinstellingen een convenant af. De ondertekenaars spraken daarin de intentie uit om van september 2017 tot augustus 2021 in samenwerking en co-creatie mee te werken aan het programma Lang Leve Kunst en Naoberschap. Deelname aan het programma Age Friendly Cultural Cities (AFCC) van het Fonds voor Cultuurparticipatie geeft dit al lopende programma een extra impuls, aldus Machteld van der Meij, programmaleider van cultureel centrum Gruitpoort. ‘Bij AFCC Doetinchem draait het om de verbinding van sociaal en cultureel. Daartoe werken we nauw samen met de welzijnsorganisatie Buurtplein.

Buurtplein kent de lokale gemeenschap en heeft veel persoonlijke contacten met ouderen en Gruitpoort brengt ervaring met kunstprojecten met ouderen, kunstenaars en vrijwilligers mee. Ons doel is ouderen vitaal te houden en mensen met elkaar te verbinden door middel van cultuur.’ Dat is geen overbodige luxe, weet Paul Pattijn, beleidsmedewerker Cultuur van gemeente Doetinchem: ‘Het leggen van verbindingen is nodig om de gevolgen van ontgroening en vergrijzing in de regio op te vangen. Gelukkig fungeren de AFCC -activiteiten als superlijm binnen het sociale domein. Gruitpoort en Buurtplein hebben samen een vliegwiel op gang gebracht.

‘De gemeente Doetinchem neemt het eerste jaar van het programma vanuit het sociaal domein de borging op zich.’

Generatiesporen
Twee projecten zijn binnen het AFCC-programma geoormerkt: Spiegelbeeld en Generatiesporen.
Generatiesporen voltrok zich in Gaanderen (gemeente Doetinchem), waar twee oude schoolgebouwen werden gesloten en een nieuwe werd geopend. De gemeente wil de fusieschool de geschiedenis van de gemeenschap, de oude scholen en haar oud-leerlingen meegeven. Het project draait om het artistiek zichtbaar maken van de sporen van de oudere generaties in Gaanderen en hoe het dorp hun identiteit vormde. Norbert Berns van Buurtplein: ‘Aan de hand van een kunstdocent gingen deelnemers apparaten maken als een oude telefoon of een televisie. Ondertussen raakten scholieren in gesprek met de ouderen, bijvoorbeeld om de werking van een digibord uit te leggen. De kinderen vonden het leuk om opa’s en oma’s in de klas te hebben. “Die kunnen tenminste nog wat met hun handen!”.’

Spiegelbeeld is een verzameling van intramurale activiteiten met kwetsbare ouderen. Zij worden verleid over hun leven na te denken en zich daarover samen met mensen van andere generaties artistiek te uiten. Het blijkt heel bevredigend om zo met levensvragen bezig te zijn. Maar het meest trots is Van der Meij op de glimlach van een dementerende ouder bij het horen van muziek, terwijl hij al maanden niet meer geglimlacht heeft. ‘Dat is onbetaalbaar. En wat de glimlach doet met de vrijwilliger.’

Oudere in gesprek

Lege handen-gesprek
Op basis van deze en andere projecten binnen het programma is een methodiek ontwikkeld voor culturele activiteiten voor ouderen. En die is weer belangrijk voor de verduurzaming van het programma. ‘Intuïtief deden we dingen al goed, maar ik snap nu beter waarom,’ vertelt Van der Meij. ‘We hebben eerst een onderzoek gedaan. Daaruit bleek dat ouderen mooie en waardevolle dingen willen beleven. En heel essentieel: dat ze dingen samen willen beleven. Vraag de ouderen naar hun culturele behoefte. Wij noemen dat het Lege Handen-gesprek. Daar komen verrassende dingen uit naar voren, bijvoorbeeld dat ouderen graag van jongeren willen leren. Zoals graffiti spuiten. Ook hebben we geleerd dat de voor- en napret bij de activiteiten heel belangrijk zijn. De activiteiten zelf duren maar heel kort, maar als de deelnemers bijvoorbeeld een foto of een kaartje meekrijgen naar huis, kunnen ze nog lang nagenieten.’

‘We hebben geleerd dat de voor- en napret bij de activiteiten heel belangrijk zijn.’

Presentatie
De AFCC-presentatie van Doetinchem zal kleinschalig worden. ‘Het is dus nadrukkelijk geen manifestatie,’ legt Van der Meij uit. ‘Er zijn weinig presentaties van ouderen omdat het voor de meeste deelnemers niet meer haalbaar is om te komen. Daarom laten we foto’s en films zien van de projecten.’ Het wordt een besloten bijeenkomst voor partners, hoofdrolspelers uit verschillende projecten, docenten en direct betrokkenen. ‘We grijpen de gelegenheid aan om het draagvlak van partners te versterken.’

TIP: ‘Begin klein en met positieve energie aan een project. Als je er zelf in gelooft en er veel plezier in hebt, dan volgt het beleid vanzelf.’
placeholder

BNG Bank Lang Leve Kunst Prijs
Onderdeel van het programma Age Friendly Cultural Cities is dat je als stad een lokale manifestatie organiseert. Hierin laat je zien hoe je ouderen en cultuurparticipatie op de kaart zet. Deze lokale manifestaties worden bezocht door de jury, onder leiding van Hedy d'Ancona, van de BNG Bank Lang Leve Kunst Prijs. De prijs, een bedrag van 20.000 euro, zal aan de beste Age Friendly Cultural City beschikbaar worden gesteld. De vijf deelnmende steden aan het programma Age Friendly Cultural Cities die kans maken op de prijs zijn: Groningen, Emmen, Deventer, Doetinchem en Utrecht.

De feestelijke prijsuitreiking is op 8 oktober in Zwolle.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Age Friendly Cultural Cities

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen