maandag 18 November 2019
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Age Friendly Den Bosch: een geheel nieuwe dynamiek in de stad

Dansvisite

Hoe is de verbinding tussen kunstbeleving van ouderen en positieve gezondheid te verduurzamen? Deze vraag was het uitgangspunt van Den Bosch bij de deelname aan het Age Friendly Cultural Cities-programma. Het antwoord daarop zocht de Academie voor Beeldvorming via het artistieke actie-onderzoek Lang Leve...! ‘Culturele instellingen moeten er trots op durven te zijn dat ouderen hun grootste doelgroep vormen.’

Alleen al door Hieronymus Bosch staat Den Bosch bekend als cultuurstad. Het aanbod is groot, maar lang niet altijd toegankelijk voor ouderen. En dat terwijl in 2035 naar schatting één op de vier Boschenaren ouder is dan zestig. Het doel van deelname aan het AFCC-programma was cultuur en ouderen nader tot elkaar brengen. Aanjager van het programma is de Academie voor Beeldvorming. ‘Wij gebruiken kunst om veranderingen in de samenleving zichtbaar te maken,’ aldus artistiek leider Klaas Burger. ‘Wij zijn gestart met een artistiek actieonderzoek naar de beeldvorming rond senioren in Den Bosch. Ouderen worden vaak geproblematiseerd. Ze kosten geld, zijn eenzaam, hulpbehoevend. Wij willen die stigmatisering doorbreken. Daarom ben ik ook zo blij met de term Age Friendly. Die is niet problematiserend'.

'Culturele instellingen moeten er juist trots op zijn dat ouderen hun grootste doelgroep zijn.’

Aan tafel
Het actieonderzoek bestaat verder uit een aantal samenhangende programma-onderdelen. Dansers van Dansnest doen in samenwerking met welzijnsinstellingen en het Jeroen Bosch Ziekenhuis interventies in de leefwereld van ouderen. ‘Juist dans is een ideale manier om de verbinding te leggen tussen beweging, zelfexpressie en contact,’ legt Burger uit. Daarnaast onderzochten drie fotografen ieder op eigen wijze naar hoe de beeldvorming rond ouderen in Den Bosch meer divers en representatiever kan worden. ‘Een van hen nam bijvoorbeeld met kleding van vooraanstaande ontwerpers mee naar de thuissituatie van ouderen,’ aldus Burger. ‘Dat levert een totaal ander en verrassend beeld op.’

Misschien wel het allerbelangrijkste zijn de gesprekken na afloop van de lunchconcerten in de Willem Twee Concertzaal. Elke twee weken gaan senioren, beleidsmakers en zorg- en cultuurprofessionals met elkaar aan tafel om te praten over de vraag: wat is nodig om de cultuurparticipatie als onderdeel van gezondheidswelzijn van senioren duurzaam te bevorderen?

Wakkere grootmoeders
De beleidsmedewwerkers Marga de Leeuw (Welzijn) en Janne van Wijnen (Cultuur) zijn namens de gemeente daarbij standaard aanwezig. De Leeuw: ‘We bespreken altijd een van de vijf vooraf gedefinieerde lijnen: informatievoorziening en communicatie, mobiliteit, lichaam en geest, sociale netwerken en samenwerking in programmering en afstemming op doelgroepen. We leren daar heel veel over verschillende groepen ouderen. Over hoe we het culturele aanbod beter kunnen afstemmen en toegankelijker maken voor de verschillende doelgroepen.’ Dit voortdurend de vinger aan de pols houden bevalt zo goed, dat deze gesprekken ook na afloop van het AFCC-programma doorgaan.

Trots is De Leeuw op het feit dat uit de tweewekelijkse tafelgesprekken veel nieuwe initiatieven ontspruiten, die de stad extra dynamiek geven. ‘Neem de Wakkere Grootmoeders. Een groep vrouwen die zelf het heft in handen heeft genomen. Ze willen hun ruim voorhanden zijnde wijsheid en deskundigheid inzetten ten dienste van andere ouderen. De professionals kunnen dan een stap terug doen en wij als gemeente dragen alleen financieel wat bij.

‘Neem de Wakkere Grootmoeders.Een groep vrouwen die zelf het heft in handen heeft genomen. Ze willen hun ruim voorhanden zijnde wijsheid en deskundigheid inzetten ten dienste van andere ouderen.'

Challenge
De gemeente Den Bosch zit sowieso niet stil. De afdelingen Welzijn en Cultuur proberen meer samen op te trekken en verbindingen te maken tussen cultuurparticipatie en positieve gezondheid. ‘Niet alleen in het behandelen van de subsidieaanvragen,’ vertelt De Leeuw, ‘maar ook in onze opdrachten aan welzijnsorganisaties neemt cultuurparticipatie een steeds belangrijkere plek in.’ Er is een combinatiefunctionaris cultuur en welzijn aangesteld, met als opdracht concrete verbindingen tussen beide domeinen te zoeken en de programmering van de culturele instellingen en podia toegankelijker te maken voor de doelgroep (kwetsbare) ouderen.

De gemeente heeft ook een social challenge uitgeschreven, met de vraag hoe kunst en cultuur kan bijdragen aan het langer prettig thuis wonen in de stad, met specifieke aandacht voor kwetsbare ouderen en eenzaamheid. ‘Daar zijn heel veel mooie ideeen uitgekomen,’ aldus De Leeuw. ‘De winnende ideeen worden op de manifestatie van 27 juni bekendgemaakt. Die krijgen geld om ze uit te voeren. Maar ook de vele interessante niet-winnaars laten we niet in de kou staan. Die gaan we in contact brengen met mensen of instanties die ze verder kunnen helpen.’

Manifestatie
De slotmanifestatie vindt, heel symbolisch, plaats in Bij Katrien, een plek voor ontmoeting in de Bosche binnenstad. Naast de bekendmaking van de winnaars van de social challenge bestaat het programma uit een soort jaarmarkt van alles wat in Den Bosch te doen is rond senioren en cultuurparticipatie.

TIP: ‘Voordat je aan de slag gaat, moet je eerst leren waar het spannend wordt tussen ouderen en cultuurparticipatie.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Age Friendly Cultural Cities

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen