dinsdag 18 Juni 2019
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Age Friendly Alkmaar: vliegwiel voor goedlopend project

Dag en Dauw

Met het project Dag & Dauw is Alkmaar eigenlijk al vijf jaar “cultural age friendly”. Om het initiatief een extra boost te geven omarmde de kaasstad het programma Age Friendly Cultural Cities. Op de lokale manifestatie van 24 mei tekenen de betrokken partners een nieuw convenant. Daarin wordt vastgelegd hoe gemeente, culturele instellingen en zorgpartners samen de komende jaren cultuur en ouderenparticipatie gaan bevorderen.

Op het eerste oog lijkt deelname van Alkmaar aan het AFCC-programma overbodig. Met het project Dag & Dauw was de stad actief met cultuurparticipatie voor en door ouderen. Het toeval wilde dat de start van deze AFCC-ronde samenviel met een collegewisseling in Alkmaar. Nikki Timmermans, adviseur Cultuur van de gemeente Alkmaar, legt uit: ‘Cultuur als middel inzetten om sociaal-maatschappelijke vraagstukken als eenzaamheid te helpen oplossen was iets dat in het gemeentelijk beleid nog niet op het netvlies stond. Door de positieve resultaten van het Dag en Dauw-project zijn de ogen hiervoor geopend. Het AFCC-traject was voor ons een kans om dit nog een stap verder te brengen. Onze culturele instellingen praten nu mee met WMO-beleidsmakers en zorgaanbieders over een nieuwe aanpak!'

'Op dit moment wordt het WMO-beleid herschreven, met daarin volop aandacht voor cultuurparticipatie van ouderen. Het AFCC-programma functioneert hierbij als vliegwiel.’

Zingeving
Dag & Dauw beoogt ouderen door middel van culturele activiteiten actief te laten deelnemen aan de maatschappij. ‘Denk bijvoorbeeld aan een luisterlezing Jazz, een cultuurhistorische wandeling, een workshop landschappen schilderen, foto’s maken op je smartphone, een haiku schrijven of een workshop djembé,’ vertelt projectleider Helen Groves. ‘Kunst levert een belangrijke bijdrage aan zingeving en welzijn, juist ook in latere levensfases.’

Het project begon als een klein initiatief van Bibliotheek Kennemerwaard en Artiance Centrum voor de Kunsten in het centrum van Alkmaar. Mede door deelname aan het AFCC-programma is het inmiddels uitgebreid naar vijf locaties, verspreid over de stad. Programmateams met vitale senioren nemen het voortouw. Zij organiseren zelf activiteiten, geven presentaties en vangen de gasten op. De teamleden zijn veelal afkomstig uit de wijken waarin Dag & Dauw uitgerold wordt, zodat ze weten waar en hoe de doelgroep te bereiken is.

‘Wij willen nadrukkelijk ook de kwetsbare ouderen aan cultuur laten deelnemen. Steeds moet je kijken: waar zitten die nou precies? Ook door onze nauwe samenwerking met de zorgpartners weten we ze inmiddels aardig te vinden.’

Verdubbeld
Wel bleek dat het goedlopende project in het centrum niet één-op-één te vertalen was naar de wijken. ‘De plek waar we gingen zitten, bleek allesbepalend voor wie we binnenkregen,’ aldus Groves. ‘Daarom hebben we het project eigenlijk in grootte verdubbeld en zijn we in de wijken steeds op twee plekken actief: in het wijk- of buurtcentrum en op een zorglocatie. Zo bedienen we zowel de vitale als de kwetsbare oudere.’
Trots is Groves vooral op het feit dat de gehanteerde methodiek zo goed blijkt te werken. ‘Het project is voor en door ouderen. De zelfstandige programmateams eigenen zich de organisatie echt toe. Ze bepalen ook alles zelf: de inhoud en frequentie van de activiteiten, tot aan de kleur van de huisstijl van de flyers. Wij als cultuurondernemers waken over de kwaliteit. Daar zit wel eens een spanningsveld. De voorkeur van de ouderen is leidend, en wij proberen nu en dan wat te sturen.’

Proostmoment
De slotmanifestatie op 24 mei valt in twee delen uiteen. Het openbare programma in theater De Vest is een afspiegeling van de Dag & Dauw-activiteiten, met mini-workshops, theater, muziek en een lezing. Dit sluit af met een proostmoment op het vijfjarige bestaan van Dag & Dauw. In de middag gaat het programma in besloten kring verder onder voorzitterschap van Frénk van der Linden en Mylou Frencken. Centraal staat het nieuwe convenant Cultuur en Maatschappelijke Ouderenparticipatie 2019-2021. Het convenant wordt ondertekend door wethouder Van Zon (WMO) en wethouder Braak (cultuur), de culturele instellingen Artiance Centrum voor de Kunsten en Bibliotheek Kennemerwaard alsmede betrokken zorgpartners. ‘Daarin leggen we vast hoe we samen de komende jaren cultuurparticipatie voor ouderen gaan vormgeven,’ aldus Timmermans. ‘Het belang ervan is onomstreden. Niet voor niets heeft de gemeente nu een combinatiefunctionaris aangesteld, die zich specifiek bezighoudt met cultuurparticipatie.’ Groves vult aan: ‘We willen een kennisplatform ontwikkelen dat cultuur, zorg en gemeente bij elkaar brengt en houdt. Welke projecten zijn geschikt? Wat is er allemaal al? Wat is er nodig? Hoe bereik je de minst actieven? En het allerbelangrijkste: hoe zorg je voor een positief gevoel bij ouderen?’

TIP: ‘Drink eerst heel veel kopjes koffie met de doelgroep. Begin pas als je de behoeften hebt gepeild en de goede plek hebt gevonden.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Age Friendly Cultural Cities

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen