woensdag 21 November 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

10 jaar FCP – Hoe gaat het nu met? De Cultuur Loper

Cultuur Loper

We zijn jarig! Dit jaar viert het Fonds voor Cultuurparticipatie zijn 10-jarig bestaan! Een mooie gelegenheid om instellingen die we in die 10 jaar hebben ondersteund op te zoeken en samen terug te blikken, maar ook vooruit te kijken. Hoe gaat het nu met ze? Wat heeft de subsidie van het Fonds hen gebracht? Hoe zien zij de toekomst? Deze maand het inspirerende verhaal van De Cultuur Loper, een mooi programma waarmee scholen de kwaliteit van cultuureducatie verdiepen en verbeteren.

In 2014 spraken we al met Kunstbalie over de start van De Cultuur Loper. In de eerste periode van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (2013-2016) begonnen 27 gemeenten in de provincie Noord-Brabant met het programma. Inmiddels zijn 48 gemeenten en 310 scholen er enthousiast mee bezig en wordt er ook in andere provincies, zoals Noord-Holland, Limburg en Zeeland, mee gewerkt.

Majorie Mulder, Interne Cultuurcoördinator (ICC’er) op basisschool Menorah, snapt de populariteit van De Cultuur Loper heel goed. “Wij startten in 2013 als een van de eerste scholen met het programma. Sindsdien hebben we een bijzondere ontwikkeling doorgemaakt. Ons cultuuronderwijs was onder de maat en we hadden geen duidelijke visie. Gaandeweg kwamen we erachter wat bij ons past, wat we met elkaar willen bereiken en waar we voor staan. Inmiddels ben ik echt trots op hoe wij cultuureducatie vormgeven.”

Over de Cultuur Loper


De Cultuur Loper stelt de school en het kind centraal. Het programma bestaat uit scholing, coaching en een digitaal platform, waarmee scholen worden uitgedaagd en ondersteund bij het verbeteren van de kwaliteit van cultuureducatie. Vanuit hun eigen visie maken ze een samenhangend en doorlopend activiteitenprogramma. Hierbij gebruiken ze de acht stappen en bijbehorende instrumenten op de interactieve website van De Cultuur Loper. Ook worden ze vanuit de gemeente ondersteund door intermediairs, die de spil vormen tussen de school, culturele partners, gemeente en de provincie. Coaches van Kunstbalie en Erfgoed Brabant begeleiden het traject vanuit hun provinciale rol.

Focus op het proces


“Het mooie van De Cultuur Loper is dat je van tevoren niet weet waar je uitkomt. We begonnen met het bepalen van een heldere visie over wat we leerlingen in acht jaar willen meegeven. Vervolgens gingen we aan de slag met verschillende methodes, maar we kwamen erachter dat die toch niet aansloten bij onze visie”, vertelt Majorie. “Op dit moment werken we vooral vanuit de competenties onderzoekend-, creërend- en reflecterend vermogen. In elke les staat een andere gedragsindicator centraal, zoals ‘experimenteren met verschillende materialen, technieken en begrippen’. Een goede techniek en een goed resultaat zijn nog steeds belangrijk, maar wel ondergeschikt aan het proces. We gaan in een les handvaardigheid bijvoorbeeld bewuster om met het materiaal. Welke geluiden kun je ermee maken? Welke woorden komen bij je op als je het materiaal voelt? We geven niet meteen uitleg en een opdracht, maar laten ze eerst zelf ervaren.”

Omslag in denken


Majorie is heel blij met de open houding van de leerkrachten op Menorah, die sinds de start van De Cultuur Loper een enorme omslag hebben gemaakt. “Onze aanpak vergt een hele andere manier van denken. Het is mij, met intensieve ondersteuning van onze intermediair Patrice Mathee en met behulp van creatieve studiemiddagen, gelukt om het hele team mee te krijgen. Tijdens zo’n studiemiddag voeren leerkrachten ook zelf oefeningen uit die bedoeld zijn voor leerlingen. Daardoor wordt het ineens heel concreet en begrijpen ze de aanpak beter. In plaats van heen en weer rennen om leerlingen te helpen, kun je ook even van een afstandje observeren. Wat zie ik gebeuren? Waar in het proces zit het kind en wat heeft het nodig om verder te kunnen? Als je even stilstaat, kom je juist weer in beweging.”

Cultuur loper

Ontwikkeling en het onbekende


Monique Koolen, senior consulent kunsteducatie bij Kunstbalie, luistert met een brede glimlach naar het verhaal van Majorie. “Dat zij dit als ICC’er zo kan omschrijven, daar krijg ik kippenvel van. In kunstopleidingen word je getraind in het creatieve proces, van reflecteren, onderzoeken en creëren. Maar in het onderwijs leer je juist lineair werken: een kind met een stappenplan en methodes van A naar B brengen. Daarom waren ICC’ers vroeger meer gericht op het organiseren van activiteiten en minder op de creatieve ontwikkeling van het kind. Wat Majorie vertelt, laat zien dat er echt iets kan veranderen en dat De Cultuur Loper een doorlopend proces is. Het is geen methode met lessen die je kunt afvinken. We merken dat daar weleens verwarring over bestaat. De website kan zeker houvast bieden, maar we hopen dat scholen openstaan voor ontwikkeling en het onbekende.”

Co-creatie in plaats van samenwerking


Belangrijk in de samenwerking tussen scholen, culturele partners, gemeente en provincie vindt Monique het stimuleren van co-creatie. “Bij samenwerken is de uitkomst vaak al duidelijk en probeer je alleen nog de neuzen dezelfde kant op te krijgen. Bij co-creatie wil je iets creëren met elkaar, maar weet je nog niet waar je uitkomt. Je kijkt welke stappen je samen kunt ondernemen en laat elke partij vanuit zijn autonomie, expertise en talent bijdragen. Iedereen voelt zich dan betrokken en verantwoordelijk”, legt ze uit. “Het is belangrijk om niemand iets op te leggen en het niet ingewikkeld te maken. Er is geen goed of fout. We doen het allemaal voor de leerling. Het mooie aan de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit, en dus ook aan De Cultuur Loper, vind ik dat het vanuit het rijk, de provincie en de gemeente wordt ondersteund. De regeling heeft ons uitgedaagd om een ontwikkeling in gang te zetten en elkaar te blijven aanspreken op kwaliteit en verantwoordelijkheid.”

Cultuur Loper

Wensen voor de toekomst


De rol van Kunstbalie in het traject is vooral uitdagen en ondersteunen. “We voeren coachende en reflecterende gesprekken met scholen en andere betrokken partijen. Ook verzorgen we aansluitende trainingen. Omdat het traject op de scholen over het algemeen heel goed loopt, kunnen we nu extra aandacht besteden aan de ontwikkeling van cultuuraanbieders. We ondersteunen ze bij de stap van aanbodgericht naar dialooggericht werken. Wat is de vraag van de school en wat kun jij daaraan bijdragen? Daarnaast zijn we bezig met het ‘Cultureel zelfportret’, een instrument dat de culturele ontwikkeling van leerlingen volgt. Een ander domein waar we nog meer aandacht voor willen, is de ‘grote wereld van de kunst’. Voor ons is het duidelijk wat kunst leerlingen brengt, bijvoorbeeld op het gebied van reflecterend vermogen, maar het zou mooi zijn als ook alle scholen de waarde van kunst in hun eigen woorden kunnen omschrijven. En hier aandacht aan schenken, in de kunstvakken of daarbuiten.”

Vorige maand deelden we in deze serie het verhaal van hiphop- en urban dansfestival The Notorious IBE. Volgende maand spreken we De Kunstbeweging in Emmen en de Praktijkschool PRO Emmen, die samen een bijzondere leerlijn cultureel erfgoed ontwikkelen.

placeholder

10 jaar Fonds voor Cultuurparticipatie!
10 verhalen en 13 prijzen

De komende maanden staan we stil bij ons 10 jarig jubileum. Op 3 juli reiken we tijdens een feestelijk evenement de Gouden C uit. En in elke provincie een Gouden Caleidoscoop aan een nog niet door ons ontdekt initiatief. We gaan terug in de tijd, naar initiatieven die we in de afgelopen 10 jaar steunden en vragen waar ze nu staan.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen