dinsdag 16 Oktober 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

‘Nieuwe media staan dicht bij de belevingswereld van kinderen’

Kleurkamer

Met de regeling Mediakunst- en Erfgoededucatie  wil het Fonds voor Cultuurparticipatie een boost geven aan mooie projecten op deze gebieden, die nu nog een bescheiden plek innemen binnen het cultuuronderwijs. Het Fonds sprak vier culturele instellingen die in samenwerking met scholen nu al enthousiast aan mediakunst- en erfgoedprojecten werken. Deze week: het innovatieve verhaal van Kunst Centraal en MU Artspace Eindhoven.

“Denk je bij erfgoed aanvankelijk vooral aan het verleden, bij mediakunst denk je al snel aan de toekomst. Toch hebben de onderwerpen juist gemeen dat ze heel relevant zijn voor het heden.” Irene de Jong, die als projectleider meewerkt aan de mediakunstprojecten van Kunst Centraal in de provincie Utrecht, merkt dat leerlingen zich met behulp van de nieuwste digitale technieken goed kunnen uitdrukken. Op deelnemende basisscholen ziet ze kinderen creatief en enthousiast worden van de lessen. “Nieuwe media staan dicht bij de belevingswereld van kinderen. Daarom kun je ze met mediakunstprojecten heel goed enthousiasmeren voor kunstonderwijs”, licht ze toe. “In 2015 hebben wij een Quick Scan Mediakunst gedaan. Het was opvallend dat er landelijk nog niet veel projecten waren. De projecten die er wel waren, draaiden vooral om computervaardigheden en mediawijsheid. Terwijl het bij mediakunst echt om het kunstzinnig gebruik van nieuwe media gaat.”

'We laten zien dat je echt geen ingewikkelde dingen nodig hebt om goede mediakunstlessen te geven.'

Samen met kunstenaars, theatermakers, culturele instellingen, kunsteducatie-instellingen en scholen werkt Kunst Centraal aan projecten die inhoudelijk kwaliteit hebben, maar technisch zo simpel mogelijk zijn. Irene: “Er komen professionele kunstenaars in de klas en groepsleerkrachten krijgen lesmateriaal om zelf mee aan de slag te gaan. We laten zien dat je echt geen ingewikkelde dingen nodig hebt om goede mediakunstlessen te geven. Om het nog makkelijker te maken, ontwikkelen we nu een website waarop we apps en tools verzamelen waarvan je gratis gebruik kunt maken.”

Aansluiting bij leefwereld kinderen


De projecten van Kunst Centraal sluiten goed aan bij het niveau en de leefwereld van kinderen, van kleuters tot tieners. Het animatieproject ‘Brikki’ is bijvoorbeeld ontwikkeld voor groep 1 en 2. “Een workshopleider van Cinekid bedenkt samen met de leerlingen korte verhaaltjes waarin Brikki de leeuw de hoofdrol speelt. Met vormen als vierkanten, cirkels en balkjes maken zij zelf een stop-motion-animatiefilmpje. Ook spreken ze zelf de tekst in. Het resultaat is geweldig en natuurlijk online te bewonderen”, vertelt Irene.

Voor groep 3 en 4 is het project ‘De Kleurkamer’ bedacht, in samenwerking met Monobanda Play. “De leerlingen hebben grote witte overalls aan en beschilderen elkaar met licht. Hiervoor gebruiken ze een Wii-controller. Ze kleuren ook vormen in met licht en geven daar betekenis aan. Een rode cirkel wordt een strandbal en een gele cirkel is de zon. Ze gebruiken hun fantasie en gaan helemaal los.”

Digitaal schilderen en 3D-printen


Een verrassend project voor groep 5 en 6 is ‘De iPad een nieuw palet’, waarin Renée Beurskens leerlingen de basis van traditioneel schilderen en digitaal schilderen leert. De iPad houden ze nog een week op school om zelf met hun schilderij verder te gaan. Groep 7 en 8 kunnen terecht in het Doodle3D LAB van de zussen Krista en Hilde Peters. Ze leren alles over de techniek van het 3D-printen en maken een proefontwerp voor een simpele 3D-print. Daarna komen de kunstenaars in de klas om samen de ontwerpen verder te ontwikkelen en in 3D uit te printen.

“We hebben samen met makers al een heleboel leuke projecten ontwikkeld, dus ik zou er nog uren over kunnen doorgaan”, zegt Irene lachend. “De Elektruck voor groep 7 en 8 is ook echt te gek. Deze oude stadsbus is omgebouwd tot een digitale muziekstudio en leerlingen gaan er aan de slag als beat creators. Ze maken hun eigen muziektrack. Daarnaast krijgen ze een workshop van studenten van de Herman Brood Academie. We hopen dat er tijdens onze projecten een vonkje bij de leerlingen overslaat en dat ze zin krijgen om ermee verder te gaan. Wij laten zien waar ze dat buiten school kunnen doen.”

Kunst maken met programmeren


Ook MU Artspace Eindhoven probeert leerlingen te enthousiasmeren voor mediakunst. Met de leerlijn ‘De Creatieve Code’ slaat de educatieafdeling MU Play&Learn een brug tussen kunst en technologie en tussen creativiteit en programmeren. Samen met kunstenaars worden programmeertalen ontdekt en toegepast, met kunstwerken als eindresultaat. De leerlijn bestaat uit vier levels en is bedoeld voor de bovenbouw van de basisschool en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. “Voor álle leerlingen”, benadrukt Juliëtte Verberk, medewerker educatie van MU Artspace Eindhoven. “Soms mogen alleen pluskinderen dit soort lessen volgen, maar daar richten we ons niet op. Het gaat niet om goed of fout, maar om het creatieve proces. Je hoeft geen puzzel op te lossen.”

Ook voor groepsleerkrachten kan deze boodschap geruststellend zijn. Voor hen is de lesstof vaak nieuw, maar dat is volgens Juliëtte helemaal geen probleem. “Wij vinden het belangrijk dat leerkrachten een deel van de lessen geven, zodat het echt gaat leven in de klas. We geven ze een training, waarin ze worden meegenomen in de lesstof en zelf de opdrachten uitvoeren. Er zullen altijd leerlingen zijn die meer weten, maar dat is logisch. En als je iets niet weet, kun je het samen met je leerlingen opzoeken. Programmeren is een veld dat constant vernieuwt, dus zelfs de meest ervaren kunstenaars gebruiken google als hun instrument.”

GoTo tekenrobot in de klas


Na een succesvolle pilot zijn vorig jaar de eerste scholen met de leerlijn begonnen. “Elk level bestaat uit zes tot acht lessen, met suggesties voor extra lessen. Het doel is dat leerlingen hun computer leren gebruiken als kunstenaar, maar veel lessen zijn juist analoog. Dat is handig voor scholen die niet veel computers tot hun beschikking hebben”, legt Juliëtte uit. “Ze leren bijvoorbeeld wat code is en welke vormen van digitale kunst er zijn. Ze maken ook kennis met de basisbegrippen van programmeren en pas veel later, in level vier, gaan ze zelf programmeren met tekst.”

Er komt in level twee ook een leuke tekenrobot in de klas: GoTo. Aan zijn arm kunnen leerlingen tekengereedschap bevestigen en met programmeren sturen ze hem aan. Zo ontstaat er een kunstwerk. “Een meisje zei laatst: ‘Hij deed niet helemaal wat ik wilde, maar nu heb ik wel iets gemaakt dat ik van tevoren niet kon bedenken.’ Dat is toch mooi?”

MU Artspace Eindhoven werkt voor ‘De Creatieve Code’ al samen met scholen en kunstenaars in de omgeving, maar wil de leerlijn ook graag landelijk kunnen aanbieden. “We zijn dus op zoek naar meer samenwerkingspartners, die de workshops in andere regio’s kunnen geven. En naar partners die computers kunnen uitlenen aan scholen.”

Inspiratie voor erfgoededucatie


Ook op het gebied van erfgoed worden mooie educatieprojecten ontwikkeld, die goed aansluiten bij de belevingswereld van kinderen. Meer over weten? Vorige week vertelden Marlous Willemsen van Imagine IC en Ninke van der Heijden van Erfgoed Brabant hun inspirerende verhaal.

placeholder

Subsidieregeling Mediakunst- en Erfgoededucatie

Mediakunst en erfgoed zijn dichtbij en actueel. Kinderen worden omringd door media en zijn dagelijks bezig met de nieuwste technologieën, film en fotografie. Erfgoed ligt letterlijk voor het oprapen in de omgeving van de kinderen. Toch zijn deze gebieden nog weinig zichtbaar in het cultuuronderwijs.

Met de subsidieregeling Mediakunst- en Erfgoededucatie ondersteunen we projecten die als landelijk voorbeeld kunnen dienen voor hoe mediakunst- en erfgoededucatie in het basisonderwijs in de praktijk kan worden gebracht. 

Meer informatie over de subsidiemogelijkheden. 

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020, Mediakunst- en Erfgoededucatie

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen