maandag 22 Januari 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Vrijwilligers in de erfgoedsector

Frits Klasen

Het Fonds vindt de betrokkenheid van vrijwilligers van groot belang voor de erfgoedsector. Zonder mensen die zich belangeloos willen inzetten zou bijzonder erfgoed als de watermolen in Twickel niet meer kunnen bestaan, en zouden ambachten als rietvlechten en tradities zoals het bloemencorso in Zundert verdwijnen.

Om het werk van de vele onmisbare vrijwilligers in de erfgoedsector te belonen, liep van 2009 tot begin 2013 de Vrijwilligersregeling voor investeringen in materieel en immaterieel erfgoed, een gezamenlijke regeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie en het Mondriaan Fonds. Met deze regeling kon subsidie worden aangevraagd om vrijwilligersverenigingen te versterken. Het Fonds kon minimaal € 3.000 en maximaal € 5.000 bijdragen aan een eenmalige investering op het gebied van communicatie, ledenwerving en –administratie, kennisverspreiding, netwerkvorming en publieksbereik. In totaal zijn 30 projecten gehonoreerd voor een bedrag van € 122.956. Om inzicht te krijgen in de opbrengsten en effecten is in 2013 en 2014 onderzoek verricht naar de uitvoering van het project.

Het doel van de Vrijwilligersregeling was een bijdrage leveren aan meer aandacht voor de erfgoedsector en professionalisering van de vrijwilligersorganisatie. Uit het onderzoek blijkt dat die doelstelling is behaald.

Allereerst is de aandacht voor de erfgoedsector als gevolg van de Vrijwilligersregeling duidelijk toegenomen: bezoekersaantallen zijn gestegen, de belangstelling vanuit de pers is toegenomen en er is meer contact met de regionale overheid. Organisaties die gebruik maakten van de regeling zijn bovendien in staat gesteld om taken en verantwoordelijkheden te onderscheiden en meer gestructureerd en planmatiger te werken. Dat zijn elementen die duiden op een zekere professionaliteit van de organisatie.

Een ander belangrijk effect van de regeling is de flinke toename in het aantal vrijwilligers bij de projecten, met name projecten die zijn gericht op kennisverspreiding. Door cursussen en trainingen aan te bieden wordt deskundigheid bevorderd en het werk gewaardeerd. Dat zorgde voor meer vrijwilligers.

De Vrijwilligersregeling als zodanig bestaat niet meer maar met de Regeling Versterking Actieve Cultuurparticipatie wil het Fonds de erfgoedsector blijven ondersteunen. De nieuwe regeling is specifiek gericht op het levend houden van immaterieel erfgoed en heeft in van 2013 tot begin 2015 als thema ambachten.

Vrijwilligers portret: Frits Klasen

placeholder

Frits Klasen

Leeftijd: 61
Woonplaats: Bergen op Zoom
Vrijwilliger bij: Stichting Behoud Weervisserij

‘Ik heb mijn hele carrière in de krantenwereld gewerkt en was elke dag van half zeven ’s ochtends tot half negen ’s avonds de deur uit. Op mijn 57e werd er gereorganiseerd en kreeg ik de mogelijkheid om te stoppen. Mijn vader zei altijd dat hij na zijn pensioen een appartementje in Spanje zou kopen, maar hij viel op zijn 58e om tijdens zijn werk. Daar heb ik van geleerd dat je de dag moet plukken en niets moet uitstellen.
Het eerste jaar heb ik even helemaal niks gedaan, gewoon bedacht wat ik wel zou willen. Ik ben niet iemand die rolstoelen gaat duwen in tehuizen, mijn interesse ligt meer bij geschiedenis en achtergronden. Zo ben ik uiteindelijk als monumentengids bij de Stichting Behoud Weervisserij terecht gekomen.

Tijdens toeristische vaartochten vertel ik over de historie van de weervisserij. Het is namelijk één van de oudste vormen van visserij in Nederland en wordt nog steeds ingezet voor het vangen van ansjovis op de Oosterschelde. De stichting is vier jaar geleden opgericht om deze ambachtelijke vorm van visserij te redden want momenteel is er nog maar één visser die op deze traditionele manier ansjovis binnenhaalt.

Door het organiseren van excursies willen we de weervisserij weer onder de aandacht van het publiek brengen.

Een tijdje terug ben ik gevraagd om de vaartochten te coördineren. Binnen de stichting houd ik me dus bezig met de toeristische kant van de zaak. Door het organiseren van excursies willen we de weervisserij weer onder de aandacht van het publiek brengen. Belangstellenden kunnen tijdens zo’n vaartocht kennis maken met de vismethode. We varen naar een weer en gaan voor het fuikgat voor anker. Zo kan je van dichtbij aanschouwen hoe de vis wordt gevangen. De opbrengst van deze tochten wordt vervolgens weer gebruikt voor educatieve tochten voor basisscholen en voor het restaureren en opknappen van de weren en vissersboten. Het is de opzet dat we daardoor voorlopig nog zeker vijftien jaar vooruit kunnen.’

Vrijwilligers portret: Mona Tamaëla

placeholder

Mona Tamaëla

Leeftijd: 47
Woonplaats: Barneveld
Vrijwilliger bij: Museum Nairac

‘Ik ben van Molukse afkomst en werd een tijdje terug door een goede vriend gevraagd om de Molukken-themakamer in Museum Nairac in Barneveld in te richten. We zijn samen aan de slag gegaan maar omdat ik toen nog bij een groot internationaal bedrijf werkte, had ik het eigenlijk veel te druk om er ook nog vrijwilligerswerk naast te doen.

Eind december, toen een tijdrovend project op mijn werk inmiddels was afgerond, werd ik nog een keer benaderd door diezelfde vriend. Of ik hem wilde helpen met het samenstellen van een fotoboek over het Barneveldse straatbeeld in de Tweede Wereldoorlog. Dat heb ik gedaan en omdat ze er bij het museum zo positief over waren, hebben we besloten om er ook een tentoonstelling van te maken. Op die manier ben ik het vrijwilligerswerk ingerold.

Van tevoren had ik nooit verwacht dat ik zo enthousiast over het museum zou worden. In mijn beleving was het vooral een verzameling van oude stukken. Wist ik veel hoe regelen van een tentoonstelling in zijn werk ging. Maar ik heb veel geleerd. Over bruikleenovereenkomsten, verzekeringen van kunstwerken, het vervoeren van stukken en hoe je contact moet leggen met kunstenaars. Daar had ik nooit eerder over nagedacht, maar ik vond het eigenlijk heel erg leuk.

Van tevoren had ik nooit verwacht dat ik zo enthousiast over het museum zou worden.

Ook nu het regelen van de tentoonstelling klaar is ben ik regelmatig in het museum te vinden. Elke dag wel een uurtje, en op zaterdag de hele dag. Ik geef dan uitleg over het museum en wat er precies hangt in de wisseltentoonstellingen. Als bezoekers vragen hebben, probeer ik die te beantwoorden.

Het contact met de mensen vind ik het fijnst. Je krijgt zó veel verschillende mensen aan de balie en dat is het allerleukst. Bij de tentoonstelling waar ik aan heb meegeholpen hoort een speurtocht door het centrum van Barneveld. De kinderen zijn daar razend enthousiast over en zelfs volwassenen vinden het een lastige opdracht. Fantastisch om te zien hoe ze daarop reageren.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Immaterieel Erfgoed 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen