dinsdag 23 Januari 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Van leerling naar levenskunstenaar: Cultuuronderwijs bij het RVKO

Imeldaschool Rotterdam

Leerlingen de kans geven om uit te groeien tot levenskunstenaars: krachtige mensen die ten volle leven, met en voor anderen. Dat is de droom van de Rotterdamse Vereniging voor Katholiek Onderwijs (RVKO). Het schoolbestuur ziet goed en structureel cultuuronderwijs als een belangrijk middel om dit te bereiken. Daarom moedigt het scholen aan om kunst en cultuur te integreren in hun onderwijsprogramma.

Niet alleen scholen, maar ook schoolbesturen doen er alles aan om cultuureducatie naar een hoger plan te tillen. In een korte serie laten wij drie inspirerende besturen aan het woord. Hoe ondersteunen zij scholen bij hun plannen? En waarom vinden ze cultuureducatie zo belangrijk? Vandaag het eerste interview met Jitske Huissen-Wezenberg, stafmanager Onderwijs en Identiteit bij de Rotterdamse Vereniging voor Katholiek Onderwijs.

Tegengeluid
‘Om levenskunstenaar te worden, moeten kinderen zich in de breedste zin van het woord kunnen ontwikkelen. Daarvoor moet je verder kijken dan de cognitieve vakken’, zegt Jitske Huissen-Wezenberg, stafmanager Onderwijs en Identiteit bij de RVKO. ‘Cultuureducatie leert kinderen zich uiten, betekenis geven aan wat vanbinnen leeft, reflecteren, samenwerken en hun talenten ontdekken. Ze leren zichzelf kennen en ontwikkelen een positief zelfbeeld. Daarom hebben we kunst en cultuur twee jaar geleden heel prominent opgenomen in ons vierjarige strategisch beleidsplan en zijn we er nog actiever mee aan de slag gegaan dan daarvoor. We willen een tegengeluid laten horen in deze steeds meer op cognitieve ontwikkeling gerichte maatschappij.’

Het schoolbestuur schrijft zijn 66 scholen niet voor wat ze moeten doen, maar geeft kansen, mogelijkheden en verbeterpunten aan. Huissen-Wezenberg: ‘Scholen hebben de ruimte om eigen keuzes te maken, maar we dragen onze visie wel uit. Wij vinden dat cultuureducatie onderdeel moet zijn van het handelen van de leerkracht. Daarmee bedoelen we dat het vanzelfsprekend moet worden ingezet om alle lessen te verrijken. Denk aan het maken van gedichten in de taalles of zingend tafels leren in de rekenles. Wat ik van scholen hoor, is dat de ene leerkracht dit heel makkelijk doet en de andere leerkracht er meer moeite mee heeft. Training en coaching van leerkrachten is daarom belangrijk.’

Menu à la carte
Om scholen bij deze omslag te ondersteunen probeert de RVKO vooral het bestaande culturele aanbod te versterken. Het schoolbestuur biedt verschillende activiteiten aan, zoals inspiratiebijeenkomsten voor leerkrachten en een interactief digitaal platform voor scholen en culturele instellingen om ervaringen uit te wisselen. ‘Ik ga nu even heel eerlijk zijn’, zegt Huissen-Wezenberg lachend. ‘Vorig jaar hadden we een ambitieus plan waarvan we dachten: dit is het antwoord op wat scholen willen. Het heette 3-gangenmenu en bestond uit een doordacht ontwikkelingsprogramma. In de loop van het jaar kwamen we erachter dat het eigenlijk nog een brug te ver was. Natuurlijk wil ik graag zeggen: volgend jaar heeft elke school een integrale aanpak voor cultuur in de jaarplanning en zijn alle leerkrachten perfect in staat tot het uitvoeren hiervan. Maar dat is niet zo. De praktijk blijkt weerbarstiger. Het is moeilijk voor scholen om tijdens het schooljaar af te wijken van al in gang gezette trajecten en om tijd te maken voor deze verandering. Er worden gelukkig al hele mooie dingen gedaan op het gebied van cultuureducatie, maar die staan vaak nog op zichzelf.'

Ter vervanging van het 3-gangenmenu ontwikkelt de RVKO nu het menu à la carte. Een kleinschaliger plan dat behapbaarder is. Scholen kunnen uit dit nieuwe menu een culturele activiteit kiezen, zoals een voorstelling, waar op school een vervolg aan wordt gegeven. ‘Ze kunnen bijvoorbeeld naar een concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Vooraf nemen de groepen een kijkje bij de voorbereiding van de muzikanten en na afloop gaan ze op school aan de slag met lesmateriaal over Mozart. Dat lijkt ons een succesvolle aanpak’, vertelt Huissen-Wezenberg.

Presentatie tijdens taalproject van Wolf Brinkman

Worstelingen
Het schoolbestuur blijft zoeken naar ontwikkelingsmogelijkheden die goed aansluiten bij de onderwijspraktijk. ‘We zijn blij dat we van het Fonds voor Cultuurparticipatie, dat ons hiervoor subsidie verstrekt, de ruimte krijgen om ontdekkend en lerend verder te gaan. Als schoolbestuur heb je behoefte aan ruimte om ‘buiten de lijntjes te kleuren’, omdat je op de weg hobbels kunt tegenkomen die je niet had voorzien. Ik denk dat er altijd worstelingen zijn als je iets graag wil bereiken. Daarom is het voor ons ook heel belangrijk om een goede samenwerkingspartner te hebben. Het Kenniscentrum Cultuureducatie Rotterdam (KCR) is een hele fijne verbinder en sparringpartner. Zij kent de culturele instellingen in de stad goed en denkt met ons mee over hoe we scholen de meerwaarde van cultuureducatie kunnen laten zien en ervaren.’

Voor andere schoolbesturen die cultuureducatie naar een hoger plan willen tillen, heeft Huissen-Wezenberg één advies: ‘Geef scholen en vooral leerkrachten de ruimte om een aanpak te ontwikkelen die bij hen past. Wees niet te stellig in hoe ze dingen moeten uitvoeren, maar ondersteun, inspireer en enthousiasmeer. Als ze eenmaal hebben ervaren dat kinderen makkelijker leren, beter in hun vel zitten, zich op een andere manier ontwikkelen en zich beter kunnen uiten, willen ze dat behouden en delen met andere scholen. Die worden door dat soort succesverhalen weer aangestoken. Ik denk dat het voor scholen wel belangrijk is om een schoolbestuur te hebben dat kunst en cultuur hoog in het vaandel heeft staan. Als ze weten dat zij met woord, daad, tijd en middelen steun krijgen van hun bestuur, investeren ze er zelf ook sneller in. Wij zien al hele mooie dingen gebeuren op onze scholen en hebben er vertrouwen in dat in de toekomst alle leerlingen kunnen uitgroeien tot levenskunstenaars.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen