vrijdag 21 Juli 2017
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Tijd voor talent: cultuur vitaliseert vergrijzende dorpen

ouderen vertellen over hun behoeften aan cultuur

De afgelopen maanden doorkruiste een opmerkelijk gezelschap twee Friese gemeenten. Op initiatief van stichting Keunstwurk deed een bus een aantal dorpen en gehuchten van Achtkarspelen en Smallingerland aan. “Vraagmak(k)ers” gingen in gesprek met ouderen over hun culturele behoefte en beleving. Doel is op basis van de bevindingen nieuw cultureel aanbod te ontwikkelen.

De vergrijzing in delen van Friesland neemt serieuze vormen aan. Dertig procent van de provinciebevolking is inmiddels ouder dan 65 jaar. Tegelijkertijd krimpt de bevolking van sommige gemeenten. Het gevolg is een afname van het voorzieningenniveau, afnemende mobiliteit en een toenemend risico op vereenzaaming. Cultuurparticipatie kan daar een sterke remedie tegen zijn. Daarom initieerde Stichting Keunstwurk samen met tal van andere (lokale en provinciale) culturele organisaties en welzijnsinstellingen het tweejarige project Tijd voor Talent. ‘Ondanks een hoge cultuurdichtheid in de vorm van onder meer koren, toneel- en muziekverenigingen maken Friese 65-plussers relatief weinig gebruik van kunst en cultuur,’ weet projectleider Hannelore Duynstee van Stichting Keunstwurk. ‘Ligt dat aan het aanbod dat misschien te weinig op senioren is gericht, of speelt er iets anders?’

‘Ondanks een hoge cultuurdichtheid in de vorm van onder meer koren, toneel- en muziekverenigingen maken Friese 65-plussers relatief weinig gebruik van kunst en cultuur.’

Mobiel circus
Om de culturele behoeften van de senioren te peilen stuurde de stichting een bus langs zeven dorpen van de gemeenten Achtkarspelen en Smallingerland. De bus was bemand met zogenoemde Vraagmak(k)ers en ging soms vergezeld van een koor of een dansgroep. De taak van de Vraagmak(k)ers was senioren op de been te krijgen en op prikkelende wijze met ze in gesprek te gaan. Duynstee: ‘Eerst over hun culturele beleving in het algemeen. Over wat ze zoal ooit aan cultuur gedaan hadden. En vooral: wat ze ooit nog eens zouden willen doen.’
De opkomst was wisselend. ‘Soms kwamen veertig mensen opdagen en in één dorp kwam niemand naar de bus toe, maar ook dat is interessante informatie.’ De ervaring leerde dat het lang duurde voordat de Friese senioren loskwamen. ‘Soms zei iemand na een uur: “Oh ja, ik heb vroeger in een koor gezongen.’ Daarom was het goed dat de gesprekken in kleine clubjes plaatsvonden. ‘Daar worden mensen opener van,’ aldus Duynstee.

‘Uiteindelijk kwamen hele levensverhalen op tafel. Met bijbehorende emoties. Daarmee bleek de bus zelf al een verbindende factor.’

Uniform
De informatie die de Vraagmak(k)ers verzamelden, bleek erg uniform. De senioren in de twee gemeenten ervaarden de vergrijzing niet echt als een probleem. ‘Maar,’ aldus Duynstee, ‘de mensen die op de bus afkwamen, waren over het algemeen vitale ouderen. De moeilijkheid is mensen te bereiken die thuis zitten en alleen zijn. We hopen dat de mensen die wel op kwamen dagen als ambassadeur optreden en in contact treden met de thuisblijvers.’
De opgekomen senioren bleken zich niet structureel te willen binden aan een koor, een dans- of een toneelgroep. Wel wilden ze op projectbasis meedoen aan culturele activiteiten. Zingen in een koor was een activiteit die vaak genoemd werd. Ook vertelden mensen graag hun levensverhaal te willen opschrijven, sommigen wilden dat ook nog verfilmen.

Cursus
De uitkomsten zijn input voor de te ontwikkelen cursus voor kunstprofessionals. Deze cursus moet de leemte in het culturele aanbod voor senioren opvullen. ‘Op 26 juni briefen we de kunstenaars,’ aldus Duynstee. ‘Daarna inventariseren we welke ideeën bij hen ontstaan op basis van de uitkomsten. Ook bij ons borrelen natuurlijk ideeën op. Deze leveren concrete projecten op, ontwikkeld en uitgevoerd door de kunstenaars. Aan het einde van deze periode staan doel, inhoud en methodiek van de cursus op schrift. Tijdens en na de cursus coachen we de kunstenaars, zodat ze zich artistiek en didactisch kunnen ontplooien.

'Doel is om in 2018 tenminste vijftien kunstprojecten voor 65-plussers te hebben gerealiseerd en 1.500 actieve ouderen te hebben bereikt.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Ouderenparticipatie 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen