donderdag 18 Januari 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Tandem in een notendop: Leren van je buren

Groepsfoto Tandem in een notendop

In Leeuwarden wordt het Welcome to the village festival overwegend door blanke bandjesliefhebbers bezocht. Nu werkt het samen met een groep vrijwilligers uit de Vogelaarwijk die naast het festivalterrein ligt. De samenwerking kwam tot stand dankzij de interventie van een community arts groep uit Birmingham. Friction Arts trok de stad in en betrok buurtbewoners uit de Vrijheidswijk met prikkelende vragen als vrijwilliger. Leren van de buren, dat is Tandem in een notendop.

Tandem Community & Participation is een programma waarmee culturele managers de kans krijgen langetermijnrelaties over de grens op te bouwen. Nederlandse managers werken bijvoorbeeld samen met een of twee collega’s uit buurlanden België, Duitsland of het Verenigd Koninkrijk. Het programma focust op actieve participatie in community arts, amateurkunst of buitenschoolse cultuureducatie. Alle deelnemers brengen een een werkbezoek van twee weken aan hun samenwerkingspartner om zo van elkaar te leren en kennis uit te wisselen. Dat gebeurt onder meer door het realiseren van een gezamenlijk interdisciplinair project dat aansluit op hun expertise en de gemeenschap waarvoor ze werken. Daarnaast zijn er meerdere keren per jaar bijeenkomsten waarbij alle deelnemers elkaar ontmoeten.

Wat Tandem interessant maakt, is dat kleinere organisaties de mogelijkheid krijgen tot Europese samenwerking.

‘Grote culturele instellingen weten vaak hun weg wel te vinden naar een Europees netwerk,’ zegt coördinator Jotham Sietsma vanuit Berlijn. ‘Ze weten op welke regelingen ze aanspraak kunnen maken en kennen hun tegenpolen. Maar voor kleine culturele instellingen is het vaak lastiger om in Europees verband samen te werken. De motivatie is aanwezig maar capaciteit en ervaring ontbreken vaak. Daarom hebben de European Cultural Foundation (Amsterdam) en uitwisselingsexpert MitOst e.V. (Berlijn) Tandem opgezet in 2010. Het Fonds voor Cultuurparticipatie is daarbij in 2013 aangehaakt. De methodiek van Tandem is voor het Fonds interessant omdat het kleinere organisaties begeleidt bij internationale samenwerking en daarbij innovatie en ontwikkeling op het gebied van cultuurparticipatie stimuleert.

‘De grootste “aha-erlebnis” krijgen deelnemers vaak al bij de eerste bijeenkomst,’ zegt Sietsma. ‘Dan zien ze: met die onderlinge verschillen valt het eigenlijk wel mee.’ Teruglopende bezoekersaantallen bijvoorbeeld, zijn een universeel probleem in alle cultuurhuizen. Sietsma: ’Het is vooral interessant om te zien hoe mensen met gebrekkige infrastructuur en middelen uit het buitenland wel goed vorm kunnen geven wat we in Nederland vaak niet kunnen. Bijvoorbeeld door het geld wat je normaal gebruikt voor een campagne te investeren in een theatervoorstelling die beter aansluit bij je doelgroep. Of door je doelgroep zelfs uit te nodigen om mee te doen.’ De samenwerking tussen Podium Asteriks uit Leeuwarden en Friction Arts uit Birmingham noemt Sietsma een goed voorbeeld van zo’n uitwisseling.

Samenwerking is de kern

‘Nee, het is geen subsidieprogramma,’ benadrukt Sietsma. ‘Samenwerking is de kern.” Er is een kleine projectsubsidie, reis- en verblijfkosten worden vergoed maar je investeert als culturele manager je eigen tijd. Driekwart jaar lang besteed je ongeveer een dag per week aan het project. Maar die investering betaalt zich dubbel en dwars uit in een sterk Europees netwerk.

Aanmelden voor de volgende ronde van Tandem Community & Participation kan in september via de website.

Profielen

Sjoerd Bootsma (35), Podium Asteriks, Leeuwarden

Podium Asteriks organiseert jaarlijks het Welcome to the Village Festival in Leeuwarden. Sjoerd Bootsma (35) is artistiek directeur: ‘Het Tandem-programma leek me een project dat onze Europese grenzen kan verleggen. Dat is belangrijk voor ons, omdat Leeuwarden over vier jaar culturele hoofdstad van Europa is. Wij moeten dus best wel wat internationale samenwerkingen aangaan. Voor het festival werken we samen met de Vrijheidswijk, een Vogelaarwijk in Leeuwarden, omdat die heel hecht is. Echt een voorbeeld van gemeenschapszin.’ Op werkbezoek In Leeuwarden kwam Tandem-partner Friction Arts in de Vrijheidswijk terecht door de voor haar gebruikelijke methode wildvreemden te prikkelen met de vraag ‘wat is de meest droevige plek in de stad?’ Vrijheidswijk, was vaak het antwoord. Bootsma: ‘De wijk ligt vlak naast het festivalterrein maar zonder Friction Arts hadden we er niet zo snel wat mee gedaan. Het imago is erg negatief. Toen we eenmaal de wijk ingingen, zagen we dat het er juist heel gezellig is. Dat mensen  juist erg bereid zijn om elkaar te helpen.’ Daarna is Podium Asteriks ook op bezoek geweest in Birmingham. Instructies als ‘vraag de volgende persoon met een rode hoed naar de meest bijzondere plek in de stad’ leidde de groep naar onverwachte plaatsen als  een shisha lounge of alternatief punkpodium. ‘Zo beleef je een stad echt’, zegt Bootsma. In Leeuwarden adviseert Friction Arts Podium Asteriks nu hoe het vrijwilligers uit de buurt blijvend kan betrekken bij het festival. Bijvoorbeeld met een gedeelde buurtmaaltijd.

 

Guido Bosua (44), De VAK, Delft

‘Ik zag het programma in de nieuwsbrief van het Fonds voor Cultuurparticipatie en dacht: dit is wat voor mij. Een paar jaar geleden heb ik meegedaan aan de LOAC conferentie over amateurkunstbeoefening in Ljublana, Slovenië. Het project zelf vond ik vrij saai maar de week daar zijn met mensen uit Denemarken, Slovenië en Nederland vond ik heel inspirerend. Er zijn natuurlijk meer Europese netwerken. Maar sommige organisaties zijn wat log. Tandem voelde als een hele concrete mogelijkheid om iets op te zetten en op een langdurige manier samen te werken. Wij zijn een tandem met zijn drieën: Larf! in Gent, een klein jeugdtheaterhuis, The Lyric Hammersmith, een echt theaterproductiehuis in Londen en VAK is een cultuurhuis voor amateurkunst in Delft. We gaan jongerentheater maken – dat is de overkoepelende factor. Op de drie verschillende plekken –Antwerpen, Londen en Delft – maakt een groep van acht jongeren een korte voorstelling. Elke groep maakt eerst een voorstudie van ongeveer een half uur. Met dat materiaal komen alle jongeren bij elkaar in Antwerpen in oktober. Dan vervlechten we het materiaal en wordt de voorstelling vertoond in Het PALEIS. Ik vind het interessant hoe zo’n kleine organisatie als Larf! zo efficiënt kan zijn. En het is interessant om te zien hoe er bij Hammersmith kruisbestuiving is tussen professionals en amateurs. Het programma is zeker zeer intensief maar ik vind het de investering nu al dubbel en dwars waard. Ik haal er een ongelofelijk rijk netwerk uit. Als dit klaar is, is er ook weer de Tandem-alumni club. Dat biedt ruimte voor toekomstige projecten.’

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen