maandag 23 Juli 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Stormachtige songs van de kust

storm songs tandem

Titia Bouwmeester, artistiek leider van 5eKwartier, neemt in 2015 deel aan Tandem, een uitwisselingsprogramma voor professionals uit Nederland, Groot-Brittannië, België en Duitsland. LKCA interviewde Titia over haar project met tandemparter Nathalia Eernstman van Encounters. Samen met vissers, zeelui en kustbewoners van Cornwall maakten ze Stormsongs, een muzikale performance bij windkracht 10.

Wat heeft je getroffen in je ontmoetingen in Cornwall?

'Met mijn theatergezelschap werk ik op de vierkante meter. We proberen te duiden wat de betekenis is van mondiale ontwikkelingen, zoals klimaatverandering of vluchtelingenstromen op sociale verhoudingen in een lokale gemeenschap. We proberen grip te krijgen op de verandering en gaan relaties aan met mensen uit de gemeenschap en luisteren naar hun verhalen. Om te ervaren wat er werkelijk aan de hand is werken we vaak langere tijd op één plek. We graven ons letterlijk in. Het was geweldig om uit mijn zelf gegraven kuil te stappen en elders theatermakers te ontmoeten die een zelfde aanpak hebben, een vergelijkbare fascinatie voor verhalen uit de omgeving, het landschap, de geschiedenis. Het was echt alsof ik thuis kwam!'

placeholder

 

Klimaatverandering is voor veel mensen een ver-van-mijn-bed show. Maar wat als het zeewater door je huis spoelt? Wat als de storm je letterlijk van je sokken blaast? Zuid Engelse kustdorpen worden bedreigd door de zee. De stormen lijken elk jaar aan kracht te winnen. Afgelopen winter verdwenen huizen en kerken tijdelijk in zee. Over deze storm maakte dit Tandem-project in interactie met lokale musici nieuwe songs gebaseerd op Cornish traditionals.

Wat heb je precies gedaan in Cornwall?

‘Nathalia en ik hebben vooronderzoek gedaan voor een locatievoorstelling. In een klein vissersdorp aan de zuidwestkust van Engeland hebben we bewoners gesproken over de zeestormen die de gemeenschap bedreigen. Door klimaatveranderingen staat het stijgende zeewater hen letterlijk aan de lippen. Op basis van verzamelde verhalen creëren we een nieuw scenario over hoe je om kunt gaan met dreiging en chaos. Ook hebben we onderzocht hoe we traditionele Cornische muziek kunnen vermengen met onze theatermuziek, en vice versa. We hebben traditionele seashantys voorzien van nieuwe teksten, maar ook nieuwe muziek gecomponeerd die we combineren met de verhalen van de bewoners. We repeteerden een aantal keer met locals, ieder met een stevig glas bier in de hand, naast de eeuwenoude pub die uitkijkt over de zee.’

Waar wil je als kunstenaar teweeg brengen? waar ben je naar op zoek?

‘Ik wil de kleine persoonlijke verhalen achter het nieuws uitvergroten. Welk effect hebben mondiale ontwikkelingen op lokale gemeenschappen? Ik wil mensen bewust maken van de veranderingen die zich voltrekken door het heden, verleden en toekomst te schetsen. Ik wil mensen ontvankelijk maken voor het landschap, de plek waar ze wonen en leven. Soms dreigen gemeenschappen de regie te verliezen. Met onze voorstellingen kunnen we grote groepen mensen mobiliseren en ze laten ervaren dat ze zelf het verschil kunnen maken.’

Wat heeft je uitwisseling in Cornwall daar aan bijgedragen?

'Ik wilde naar Cornwall omdat het diep gewortelde gevoel van autonomie van haar bewoners mij fascineert. Geëngageerd locatietheater en sociaal-artistieke praktijken zijn er stevig geworteld en verankerd in de regionale geschiedenis. Ik wilde onderzoeken hoe sociaal-artistieke praktijken zich daar afgelopen decennia ontwikkeld hebben. Het Engelse theatergezelschap Welfare State is in de jaren ‘70 opgericht, net als Dogtroep, waar ik lang heb gewerkt. We wilden vanuit vergelijkbare maatschappelijke bevlogenheid theater maken: verbeelding in de openbare ruimte en buiten de gebaande paden. Dit Engelse locatietheatergezelschap heeft haar sporen ook nagelaten in Cornwall. Ik heb leeftijdgenoten ontmoet die nu artistiek leider zijn van gezelschappen die voortkomen uit dezelfde gedachte. Het is fascinerend om te zien wat zij maken. Zij gaan ook uit van het verhaal van het landschap, de bevolking en de geschiedenis; dat verbindt de makers stevig aan hun publiek.'

'Het was geweldig om uit mijn zelf gegraven kuil te stappen en elders theatermakers te ontmoeten die een zelfde aanpak hebben, een vergelijkbare fascinatie voor verhalen uit de omgeving, het landschap, de geschiedenis. Het was echt alsof ik thuis kwam!'

Is dat in Nederland dan anders?

'Nederlandse theatermakers zijn niet zo verbonden met de geschiedenis van locatietheater, er is minder besef van traditie. Ons kunstbeleid is gericht op vernieuwing, op experiment. Er is een grote honger naar nieuwe makers, nieuwe ervaringen en nieuwe producties. Dat leidt tot een zekere vluchtigheid. Het zou interessant zijn om de jonge makers die nu de Nederlandse podia bestormen met hun geëngageerde voorstellingen in contact te brengen met de traditie van locatietheater. Die wisselwerking lijkt mij spannend!’

En wat is, misschien ook na na je Cornwall-ervaring, nu je wensdroom?

'Ik ben gesterkt in mijn overtuiging dat het landschap een geheugen is dat je als theatermaker kunt aanboren en bespelen. Ik zou graag een voorstelling maken over de relaties die kustgemeenschappen hebben met de zee. De hoofdrol is dan weggelegd voor de zee als mysterieus en dreigend personage. Het zou mooi zijn daar een internationale co-productie van te maken. Nederland en Engeland kampen beiden met het stijgende zeewater.
De laatste tijd vraag ik me ook steeds vaker af hoe ik mijn ervaring kan overdragen; zodanig dat er voortgebouwd kan worden op ontwikkelde kennis en vaardigheden en er tradities kunnen groeien en ontwikkelen...'

Meer informatie over Stormsongs

Dit interview is gemaakt door Hans Noijens en werd gepubliceerd op de website van LKCA

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: TANDEM projecten

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen