maandag 11 December 2017
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Sport en cultuur

Sport en Cultuur

Sport en cultuur zijn in sommige opzichten verschillend maar ze hebben ook veel gemeen en kunnen dus veel van elkaar leren. Denk aan het belang van meedoen en het bereiken van specifieke groepen. Drie topsporters aan het woord over het belang van participatie aan zowel sport als cultuur.

Sjeng Schalken proftennisser van 1994 tot 2007

Sjeng Schalken

Fotografie: Henk Koster

Sjeng Schalken (1976) schopt het als proftennisser tot elfde op de wereldranglijst. Tegenwoordig richt hij zich op z’n sportkledinglijn en op z’n gezin.
“Ik ben opgegroeid met kunst. Mijn vader was leraar maar daarnaast altijd bezig met materie-kunst. Langs rivieren verzamelde hij hout waaraan de vergankelijkheid was af te zien en gebruikte dat in schilderijen. Mijn zus is ook artistiek. Ik heb me op mijn eigen talent gestort, tennis. In de begintijd van m’n carrière, toen ik veel in Latijns-Amerika en Azië kwam, fotografeerde ik wel graag gebouwen. Later hield dat op; de grote toernooien zijn allemaal in grote westerse plaatsen.

Voorbeelden
Sporten is gezond. En cultuur beoefenen is goed voor je omdat je je hoofd erbij gebruikt en omdat je leert om je heen te kijken. Daardoor is het ook voor de maatschappij van belang.

Sport en cultuur houden kinderen van hun spelcomputer.

Voorbeelden helpen daarbij. De nummers een, twee en drie van de wereldranglijst inspireren enorm om ook te gaan tennissen. De huidige Nederlandse top staat minder hoog dan Krajicek destijds, of mijn generatie daarna. Dat merken verenigingen direct aan de ledenaantallen.

Grote toernooien werken ook stimulerend, zeker als Nederland goed presteert. Binnenkort krijg je achter elkaar het WK voetbal, Wimbledon en de Tour de France. Je ziet dat op tv en dan wil je dat ook, zo ben ik zelf ook begonnen. Het zou prachtig zijn als cultuur op tv net zo breed werd uitgemeten als sport: zo’n fantastische uitvoering in de opera van Wenen bijvoorbeeld. Mediatijd werkt. Als er veel mooie muziek op tv is, kruip je misschien zelf ook eens achter de piano.

Ik was me vroeger wel bewust van m’n voorbeeldfunctie maar ik tenniste voor mezelf. En na m’n proftijd wilde ik geen trainer of coach worden want als je dat goed wilt doen, ben je heel veel weg. Ik heb een gezin met jonge kinderen. Mijn kledingmerk is nu mijn werk. In m’n vrije tijd sla ik nog weleens een bal en ik voetbal en golf graag. Mijn dochters rijden fanatiek paard.

“Overal in de culturele sector moet de broekriem worden aangetrokken. Een beetje commercie is goed maar de sector moet nu de juiste balans vinden. Ook in de sportwereld draait het allemaal om geld. Veel kinderen sporten niet omdat hun ouders daar geen geld voor hebben. Gelukkig is er de Stichting Jeugdfonds, die is opgericht om alle kinderen te kunnen laten sporten. Ik ben zelf actief voor een stichting die kinderen met downsyndroom laat tennissen. Mijn broer heeft downsyndroom, dus ik weet hoe belangrijk meedoen ook voor deze kinderen is.

Zowel in kunst en cultuur als in sport vind ik wel dat je mensen eerst op hun creativiteit moet aanspreken. De overheid moet een vangnet zijn. Nederland is over het algemeen overgeorganiseerd en de infrastructuur is hier prima: elke stad heeft sportvelden langs de randen, achterstandswijken hebben Krajicek-veldjes. Als je in het buitenland komt, zie je hoe goed we het in Nederland voor elkaar hebben. Als je even zoekt, kun je hier altijd wel meedoen.´´


zesvoudig Nederlands bokskampioen

Michelle de Jong

Fotografie: Dic Nicolai

Marichelle de Jong (1978) is zesvoudig Nederlands bokskampioen, werd Europees kampioen in 2011 en won tweemaal brons op de Wereldkampioenschappen Ze geeft bokstrainingen in Rotterdam en zet zich speciaal in om ondernemers, vrouwen en jongeren bij haar sport te betrekken.

´´Meedoen, of het nou aan sport is of aan cultuur, is goed voor iedereen persoonlijk én voor de maatschappij. Sportende werknemers verzuimen bijvoorbeeld minder en zijn productiever dan niet-sporters. Je beleeft er plezier aan, het is goed voor je gezondheid, het is opvoedend, het verbroedert – het hoort er gewoon bij. Daarom moeten sport en cultuur ook op school gegeven worden.

Imago
Waaraan je precies meedoet, dat kiest ieder voor zich. Vioolles, dansen, boksen, het ligt er vaak aan uit welk nest je komt. Ik denk niet dat de culturele sector last heeft van imagoproblemen en gelukkig heeft boksen dat ook steeds minder. Je ziet tegenwoordig ook moeders met handschoenen aan en ik heb White Collar Boxing naar Rotterdam gebracht: bokstraining voor zakenmensen. Laatst hadden we een gala; daar namen ze ook hun kinderen mee naartoe. Dus het gaat steeds beter.

Jeugd
De toekomst ligt bij de jeugd, die moet gestimuleerd worden om mee te doen. Jongeren hebben minder motivatie en meer verleidingen dan tien jaar geleden, er is veel obesitas. Dus je kunt niet vroeg genoeg beginnen. Met boksen ontwikkel je zelfvertrouwen, wederzijds respect, discipline en doorzettingsvermogen. Zo verklein je de kans op schooluitval. Daarom moeten vooral scholen sport stimuleren.


De toekomst ligt bij de jeugd, die moet gestimuleerd worden om mee te doen.

Stimulans
Bepaalde groepen hebben extra stimulans nodig. Op de sportschool waar ik lesgeef, trainen we ook kinderen met beperkingen. Ze komen er zelfstandig heen, dus het leert ze in de maatschappij te staan en ze worden weerbaarder. Ik heb ook net meegedaan aan Women Empowerment, voor allochtone vrouwen in Rotterdam-Zuid. Sommige deelneemsters wilden gelijk ook gaan boksen.

Sinds damesboksen een Olympische sport is (2012), is het meteen veel populairder. Die voorbeeldfunctie is echt nodig, dus ik probeer m’n gezicht te laten zien. In het mannenboksen had je vroeger Arnold Vanderlyde, die veel mensen naar de bokssport trok. Nu heb je bijvoorbeeld Peter Mullenberg.

Aanbod
Je hoort nu overal dat er minder geld is: minder sponsoring, ontslagen bij verenigingen. Dat speelt in de sportwereld net zo goed als in de culturele sector. Ik heb zelf via Twitter een sponsor binnengehaald. Het hoort bij mijn topsportmentaliteit dat ik niet wacht tot iets me komt aanwaaien. Ik denk ook dat verenigingen zelf een deel van hun fondsen kunnen werven. En Cruyff courts en Krajicek playgrounds zijn mooie private initiatieven.

Maar het blijft belangrijk dat ook de overheid – gemeente en rijk – sport en cultuur faciliteert. Gelukkig hebben we veel in Nederland: het Jeugdsportfonds bijvoorbeeld en het Jeugdcultuurfonds dat weer wordt ondersteund door het Fonds voor Cultuurparticipatie, die subsidies verstrekken. En hier in Rotterdam investeerde de gemeente in sporthallen bij de Nieuwe Kuip. De deelgemeentes hebben Rotterdam Sport Support. Genoeg aanbod, dus iedereen kan meedoen!´´

Maarten Puts freerunner

Maarten Puts

Fotografie: Nikki Rulof

Maarten Puts is één van de oprichters van Team Twisted, een professioneel freerun-team uit Nijmegen. Freerunners gebruiken obstakels op straat om zo snel mogelijk een parcours af te leggen of juist spectaculaire tricks te doen. Naast zijn dagelijks werk traint Maarten intensief en geeft hij les. Het team is ook in te huren voor demo’s en stunts.

´´Toen ik na een zware blessure niet meer bij Jong Oranje kon voetballen, zocht ik iets nieuws. Op een dag zag ik een freerunner bezig op straat. Ik heb gevraagd of ik eens mocht meetrainen en ben er nooit meer mee gestopt.

Ik vind dat scholen en gemeenten zeker jonge kinderen moeten stimuleren om aan sport, kunst en cultuur te gaan doen maar het is toch vooral de verantwoordelijkheid van ouders en later van jezelf. Voor freerunning heb je weinig nodig, je kunt gewoon op straat beginnen. Er komt wel een moment dat je ook binnen moet gaan trainen. Als je dubbele salto’s wilt leren, is het wel fijn als er een mat ligt.

Sociaal
Vrijwel alle kinderen zouden moeten sporten, voor hun zelfvertrouwen en gezondheid, maar ook om sociale omgang te ontwikkelen. Daar profiteert de samenleving van. De groep die hier al lang traint bijvoorbeeld, is een hechte club geworden. Daarnaast is het goed om bijvoorbeeld een instrument te bespelen omdat je dan verschillende ervaringen opdoet. Ik heb zelf vroeger gedrumd en ik schilder en teken.

Sport én kunst
Er zijn wel wat grote namen in het freerunnen maar om mensen te laten meedoen is vooral media-aandacht effectief. Als we in de krant staan, of op tv zijn geweest, melden zich gelijk nieuwe leerlingen aan. Ik ben niet heel actief bezig mensen te werven, maar ik probeer wel de sport zichtbaarder te maken, met demo’s of workshops op scholen, bijvoorbeeld. Freerunning verkoopt zichzelf zodra je het ziet. Als je het doet, is het duidelijk een sport maar om te zien is het een kunstvorm, net als dans op hoog niveau.

 

Als je het doet, is het duidelijk een sport maar om te zien is het een kunstvorm, net als dans op hoog niveau.

Diploma
Doordat zich meer mensen aanmelden, raakt freerunning beter georganiseerd en vice versa. Tegenwoordig mag je bijvoorbeeld alleen lesgeven als je bij de Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie bent aangesloten. We baalden eerst wel toen we ineens we een diploma moesten halen voor iets wat we al jaren deden. Maar voor de sport is het juist goed dat onervaren mensen geen les mogen geven. Ik snap ook dat ouders van jonge kinderen dat fijn vinden; we bouwen de training heel rustig op maar freerunning ziet er wel gevaarlijk uit.

Maarten Puts

Last van een slecht imago hebben we gelukkig niet. We horen wel bij de straatcultuur, met breakdancing en skaten maar we hebben allemaal ons eigen wereldje. Toen we jonger en minder ervaren waren, werden mensen nog weleens boos als we over hun dak renden maar nu ziet het er zo professioneel uit dat dat niet meer speelt.

Van bezuinigingen in de culturele sector merken we alleen dat we minder aanvragen krijgen voor optredens. En als er meer geld was, zouden er misschien wel meer speciale freerunparken komen, zoals in Rotterdam. Maar het gaat goed met onze sport: freerunning groeit.´

Sport en Cultuur: Samen scoren!

Op 9 oktober 2014 organiseerden het LKCA en het FCP in samenwerking met het Jeugdcultuurfonds en het Jeugdsportfonds de conferentie Sport en Cultuur: Samen scoren!, een dag vol inspirerende sprekers, ontmoetingen, gesprekken, opdrachten en best practices. Lees hier over de uitkomsten van de conferentie. 

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen