zaterdag 21 Juli 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Samen verder bouwen in het vmbo

Bekijk t

Twee jaar lang is er binnen negen projecten hard gewerkt aan cultuureducatie in het vmbo. Donderdag 17 september komen de betrokkenen vanuit de culturele instellingen, de scholen en de twee fondsen voor de laatste keer in deze samenstelling samen in Utrecht. In de cultuurhistorische setting van de Molen de Ster staan we stil bij de geschiedenis, het nu en de toekomst. En de toekomst ziet er goed uit: alle projecten gaan ook na deze subsidieperiode op eigen kracht door! 

Myra Groenink van het Prins Bernhard Cultuurfonds en Karlijn op het Veld van het Fonds voor Cultuurparticipatie trappen de bijeenkomst gezamenlijk af. Op de achtergrond schuiven kleurrijke foto’s van leerlingen in actie voorbij. Want laten we eerlijk zijn, beelden van de leerlingen zelf - achter een camera, in een orkest of bouwend aan een papiermaché meubel - zeggen meer dan woorden.

Toch is het zo aan het eind van het traject waardevol om ook in woorden ervaringen met elkaar te delen. De inhoud van het gesprek komt ter plekke tot stand en onderwerpen worden belicht vanuit zowel de culturele als onderwijskant. Binnen ieder project is op eigen wijze vorm gegeven aan cultuureducatie in het vmbo, maar er blijkt veel overeenstemming te zijn over positieve opbrengsten alsook hobbels die genomen moesten worden.

Toch is het zo aan het eind van het traject waardevol om ook in woorden ervaringen met elkaar te delen. De inhoud van het gesprek komt ter plekke tot stand en onderwerpen worden belicht vanuit zowel de culturele als onderwijskant. Binnen ieder project is op eigen wijze vorm gegeven aan cultuureducatie in het vmbo, maar er blijkt veel overeenstemming te zijn over positieve opbrengsten alsook hobbels die genomen moesten worden.

Energie blijft stromen

Zowel Karin Schippers, projectleider van Museum Jan Cunen, als José Welbers, cultuurcoördinator van Wellantcollege Sloten, geven aan dat hun project nog steeds leeft bij de leerlingen. Schippers: 'Dat geeft echt een gevoel van yeah!’. Ze vindt het interessant om na een paar jaar van de leerlingen te horen wat er van het project is blijven hangen. De leerlingen worden er bovendien nog regelmatig aan herinnerd, wanneer ze hun zelfgemaakte kunstobjecten tegenkomen in de stad. Ook Welbers borduurt graag verder op de energie die het Wereldverhalen project in samenwerking met De Meervaart bij de leerlingen heeft gegeneerd en gebruikt hiervoor haar CKV lessen.

Ook bij de leiding en leerkrachten van de deelnemende scholen is er iets gebeurd. In het project van Quintus Centrum voor Kunsteducatie zijn de docenten van niet kunstzinnige vakken ingezet als begeleider; juist deze docenten spreken nu een gemis aan cultuureducatie in het curriculum uit. Trudi Brink van Quintus laat weten het meest trots te zijn op het draagvlak dat gecreëerd is binnen de school. Ook Merel van Kessel van De frisse blik deelt haar ervaringen over enthousiaste leerkrachten die door het project een ontwikkeling doorgemaakt hebben. Zij vertelt over een enthousiaste docent: ‘Het project is inmiddels ingebed in het curriculum en zal door hem zelfstandig voortgezet worden.'

Draagvlak in de school en daarbuiten

Locatiedirecteur van het Esdal College Bert Kroesen, die samen met De Kunstbeweging uit Emmen het project Cultuur Kleurt je Wereld uitvoerde, geeft aan dat het project de school onder andere een vijfjaren cultuurbeleidsplan per locatie opgeleverd heeft. Daarnaast heeft nu ook de gemeente interesse getoond in de verspreiding van de gehanteerde methodiek naar andere vmbo-scholen in Emmen. Ook in andere scholen, zo blijkt uit het gesprek, is het draagvlak voor cultuureducatie en de bereidheid om hierin te investeren door het project gegroeid.

Kroesen benadrukt wel dat de inbreng van buiten, vanuit het culturele veld, in de uitvoering onmisbaar is. Die toegevoegde waarde ziet Martje Diemer van Muziekcentrum Zuidoost (Het Leerorkest) ook in haar samenwerking met de school. ‘De school ziet de bijdrage van de culturele instelling als een artistieke meerwaarde; dit is een absolute kracht van het project.' Er wordt gelachen als Diemer vertelt over het slik-moment van de schooldirectie toen het MZO voor de eerste keer met haar instrumenten voor de deur stond en om een opslagplek vroeg. ‘En een jaar later vinden de school en leerlingen het allemaal heel normaal. Zo creëer je draagvlak.’

Iedereen betrokken

Dat integratie van cultuureducatie in het onderwijs bloed, zweet en soms ook tranen kost, zal voor eenieder die werkzaam is in deze sector geen nieuws zijn. Kunstinstellingen en scholen gaan samen op verkenningstocht en daar horen hobbels, omwegen en afslagen bij. Uit het verhaal van Romy Peskens van RICK en haar partner-in-crime Debby Hanckmann van vmbo school Het Kwadrant blijkt dat flexibiliteit, doorzettingsvermogen en geduld van beide partijen nodig zijn om tussentijds te blijven leren en waar nodig bij te sturen. Gezamenlijk wisten zij de weerstand die er aanvankelijk bestond bij de leerkrachten om te buigen naar enthousiasme. Peskens: ‘Als iets niet werkt, moet je een project durven te veranderen.’ Trots zijn ze dan ook dat RICK nu na afloop van het project zelfs haar activiteiten binnen de school gaat uitbreiden.

Dat je niet altijd zicht en invloed hebt op de krachten en ontwikkelingen binnen een school, ervoeren zowel Bekijk ‘t als Kaliber. ‘Voor filmen in de school is veel flexibiliteit en commitment in de school nodig’ vertelt Luc van Leeuwen van Bekijk ‘t. Draagvlak op meerdere niveaus komt het project ten goede, want als onverhoopt de trekkers van het project binnen de school wegvallen is het lastiger om afspraken te maken over de uitvoering. Het meekrijgen van alleen de schooldirectie en cultuurcoördinator is niet voldoende, weet ook Lotte Sieverink van Kaliber. ‘Ook de docenten moeten zich betrokken voelen.’ Door de leerling voorop te blijven stellen in het proces, zijn beide organisaties er toch in geslaagd hun project succesvol te vervolgen.

Als onderwijskundig expert is Marita van Dam-Vreugdenhil van School aan Zet bij het gesprek aangeschoven. Zij prikkelt de groep om verder na te denken over het onder woorden brengen van de waarde van cultuureducatie, om daarmee een gevoel van urgentie te creëren binnen de school. Dit levert een stroom van reacties uit de groep op. Zij reageert dan ook verheugd: ‘Het is mooi om te zien dat jullie feilloos kunnen verwoorden wat de waarde van cultuureducatie is, doordat jullie het zelf ervaren hebben.’

Samen verder

Een buitengewoon aangename verrassing voor de beide fondsen is om te horen dat alle negen projecten op eigen kracht een vervolg krijgen na de subsidieperiode. Het harde werken van de scholen en culturele partners, wat het werk is van mensen - cultuurcoördinatoren, projectleiders, schoolleiders, leerkrachten en kunstdocenten - wordt daarmee duidelijk beloond. Met een voortzetting van de culturele activiteiten in het vmbo in het vooruitzicht, vliegen de projecten uit de eerste tranche dan ook krachtig uit. Daarnaast ontvingen vijf van de negen penvoerders opnieuw subsidie voor een vmbo-project voor de komende twee schooljaren. Daarmee blijven we samen werken aan de ontwikkeling van cultuureducatie in het vmbo!

En wat is er nog leuker dan tekst of stilstaand beeld? Bewegend beeld! Bekijk hier een paar filmpjes van de projecten. 

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie vmbo en praktijkonderwijs

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen