woensdag 18 Oktober 2017
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Leven met elkaar - Column Jan Jaap Knol

Jan Jaap Knol

Deze column werd voorgedragen door directeur Jan Jaap Knol op 10 mei 2016 tijdens een verkenningsbijeenkomst over vluchtelingen en Cultuur. Aanwezige organisaties: Stichting de Vrolijkheid, Artiance, Music Generations, Cultuurkantine en New Dutch Connections.

Toen mij gevraagd werd om een column uit te spreken op deze bijeenkomst over vluchtelingen en cultuur, was ik meteen enthousiast. Wat een goede aanleiding om eens neer te zetten hoe belangrijk cultuur is, juist als je alles achter je hebt moeten laten en in een onbekend land een nieuw leven moet beginnen. Cultuur om je herinneringen te bewaren of om je verdriet te verwerken. Cultuur als middel om je een nieuwe toekomst voor te stellen. Cultuur om je te verbinden met de mensen om je heen of om je talenten te ontwikkelen. Ik zou het allemaal opschrijven met goed gekozen woorden. En ik zou eindigen met een keuze, een keuze die we als fonds maken om ons juist te richten op de kínderen die hier naar toe gekomen zijn. Ze hebben evenveel recht op een rijke kennismaking met cultuur als al hun leeftijdsgenoten.

Ik ging de meivakantie in en begon op een middag te schrijven. Maar na een paar uur zat ik nog steeds te kijken naar een leeg scherm. Van mijn grote woorden kwam maar niets terecht. Ik was verdwaald in de statistieken op de site van Vluchtelingenwerk. Ik had nieuwe termen geleerd op de website van het COA: centrale ontvangstlocatie – procesopvanglocatie – asielzoekerscentrum – vrijheidsbeperkende locatie – gezinslocatie – vergunninghouders – versnellingsarrangement - uitstroomondersteuning. Ik had ook gelezen in een dik rapport van Unicef over de kinderen in de AZC’s. Dit citaat van een achtjarig jongetje bleef hangen: “Wachten vind ik niet zo erg, want dat is beter dan horen dat je weg moet”. Hij was inmiddels vijf jaar in ons land.

Aan het einde van de middag – terwijl het voorjaar doorbrak in ons land – was mijn stemming down. Hoe konden mensen op internet zo te keer gaan over al die zogenaamde privileges voor de vluchtelingen? Maar ook, wat was mijn eigen onwetendheid groot over hoe het is om als vluchteling hier aan te komen in dit land. En verdiepte ik me echt in de zorgen of de boosheid van de tegenstanders van de komst van vluchtelingen? Of hield ik het op een vroom, maar ook wel makkelijk standpunt over tolerantie en gastvrijheid.

Door te zingen, te dansen, te spelen, te tekenen. Door de werelden van binnen en buiten de centra met elkáár te laten spreken. Door te laten zien dat we niet op deze wereld zijn gekomen om te vluchten voor elkaar, maar om te léven met elkaar.

Gelukkig komen we deze middag samen en laat een aantal vooruitstrevende organisaties ons zien dat je wat kunt dóen. We hebben zes organisaties te gast die zich dagelijks inzetten om die mooie woorden die maar niet kwamen, gewoon in daden om te zetten. Door op AZC’s verhalen van mensen tot leven te brengen. Door te zingen, te dansen, te spelen, te tekenen. Door de werelden van binnen en buiten de centra met elkáár te laten spreken. Door te laten zien dat we niet op deze wereld zijn gekomen om te vluchten voor elkaar, maar om te léven met elkaar.

Dankzij jullie durf ik toch grote woorden te gebruiken, Als Fonds voor Cultuurparticipatie geloven we in de kracht van cultuur. Cultuur geeft mensen de mogelijkheid om zichzelf te laten zien en horen. We willen als fonds bijdragen aan een open samenleving waarin iedereen zijn creativiteit kan ontwikkelen. Iedereen die hier in Nederland is, met of zonder status. In de recente maanden hebben we bijzondere projecten voor vluchtelingen kunnen ondersteunen en dat blijven we doen.

Maar we willen nog meer doen. Een van onze centrale doelen voor de komende jaren is dat we willen bijdragen aan goed cultuuronderwijs in het primair onderwijs: het programma Cultuureducatie met kwaliteit. Uit het rapport van Unicef blijkt dat kinderen op de AZC’s graag véél meer cultuur zouden willen hebben: muzieklessen, toneel, dans. Waarom ze dat willen? Daar zijn helemaal geen grote woorden over zingeving, identiteit of cohesie voor nodig. Een andere achtjarige zegt het zo: ‘Dat we meer lol hebben, dat er meer lol is. “

Cultuureducatie met kwaliteit dus juist óók voor kinderen in het asielzoekerscentrum. We gaan op zoek naar de scholen die veel vluchtelingkinderen opvangen. We gaan op zoek naar methodes die succesvol blijken. We gaan op zoek naar verbindingen van cultuur met andere leergebieden, in het bijzonder taal. Cultuureducatie helpt alle kinderen vertrouwd te raken met onze samenleving, het helpt ze vooruit bij het leren van taal en andere expressiemogelijkheden. En het helpt hen vooral om kind te kunnen zijn.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Kunstparticipatie 2013-2016, Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen