maandag 22 Januari 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Kunstbende en Rabobank: game, set & perfect match

Winnaars Kunstbende 2017

Kunstbende en Rabobank slaan de komende vier jaar de handen ineen. Samen brengen ze onder meer Kunstbende naar Lowlands. Hoe vind je als cultuurinstelling een passende commerciële partner? Hoe belangrijk is cultureel ondernemerschap? En wat is de rol van landelijke fondsen? Een driegesprek met Marjolein Rietveld, directeur Kunstbende, Tom van Kuyk, sponsorstrateeg Rabobank en Jan Jaap Knol, directeur Fonds voor Cultuurparticipatie.

DE ZOEKTOCHT
Marjolein: 'Met Kunstbende volgden wij het traject Wijzer Werven, een stimuleringsprogramma van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap voor ondernemerschap in de cultuursector. Daarbij moesten we onze kernwaarden opschrijven: wie ben je; waar wil je heen; wat zijn je ambities? Eén van onze ambities was onze financieringsmix uit te breiden met sponsoring.'

Jan Jaap: 'Het Fonds voor Cultuurparticipatie stimuleert organisaties om naast subsidies ook een deel van hun financiering anders te organiseren. Dat kan uit sponsoring komen, maar ook uit entreegelden of particuliere schenkingen. Het is wel een pre als je ook geld uit de markt weet te krijgen. Dat toont ondernemingszin en laat zien dat cultuur een breed draagvlak heeft.'

Tom: 'Intussen wilde de Rabobank met het sponsorbeleid, na jarenlang hockey, paarden en wielrennen, de breedte in. Als voormalige coöperatie is ons uitgangspunt 'samen sta je sterker dan alleen'. Met een combinatie van sport en cultuur kun je tot in de haarvaten van de samenleving doordringen. Cultuur in de breedste zin – dus niet alleen kunst maar juist het verenigingsleven, van harmonieorkest tot balletschool. Onze lokale Rabobanken bepalen die invulling grotendeels zelf.

Sport is als piramide georganiseerd, zodat talenten naar de top kunnen komen. Je hebt lokale verenigingen, daarboven de bonden en dan de landelijke sportkoepel NOC*NSF. Wij zochten een culturele partij met zo'n zelfde brede basis, waaraan iedereen kan meedoen, en een route voor talenten. Zie zo'n partner maar eens te vinden!'

Marjolein: 'Voor ons gold juist: als je een passend bedrijf vindt, hoe kom je daar dan binnen? We hadden wel eerder met kleinschalige sponsoring gewerkt, maar zo'n grote sponsor is uitzonderlijk; niet in de 'hoge cultuur', zoals musea, maar wel aan de actieve kant. Wat ons erg hielp, was om mensen uit de sector te vertellen wat we wilden. En om in ons netwerk te kijken: wie kent wie? Je moet niet van een bedrag uitgaan, maar van je wensen. Kijken hoe je elkaar kunt versterken.'

Jan Jaap: 'Als je mensen op de goede manier benadert, helpen ze graag. Met geld, maar ook met een tijdsinvestering. Of bedrijven stellen ruimtes of techniek ter beschikking. Zeker als je – naast je eigen belangen – een gemeenschappelijk doel hebt.'

Tom: 'NOC*NSF zei tegen mij: ga eens met Sanne Scholten praten, directeur van het cultureel kennisinstituut LKCA. Zij wees me op Kunstbende. Eigenlijk is Kunstbende net zo georganiseerd als wij: met lokale organisaties en een landelijke finale.

Marjolein: 'Ik had al eens met Sanne Scholten gesproken, om het veld te verkennen. Toen zij me in september 2016 meenam naar een gesprek met de Rabobank, dacht ik eigenlijk dat ik meeging om kennis te delen over de culturele infrastructuur in Nederland, voor het versterkingsprogramma van de Rabobank. Maar uiteindelijk kwam eventuele sponsoring ook ter sprake.'

Tom: 'Wij willen dat de lokale samenleving floreert, zodat jongeren zich kunnen ontplooien. Dat is precies wat Kunstbende organiseert.'

Marjolein: 'Kunstbende is een wedstrijd. Net als in de sport kun je meedoen in allerlei categorieën, in alle regio's. En zoals jong sporttalent naar de Spelen kan met Team NL, kan jong talent nu met Kunstbende naar Lowlands. We hadden Lowlands al langer op onze wensenlijst.'

Een driegesprek tussen Marjolein Breedveld, Jan Jaap Knol en Tom van Kuyk

DE MATCH
Tom: 'Wij waren al een tijd met Lowlands en Mojo in gesprek, maar zochten nog een relevante invulling. Met alleen een zak geld bereik je niets zinvols. Met Kunstbende erbij klopte ineens het hele verhaal.'

Jan Jaap: 'Wij zien dat veel instellingen bewuster met hun financiering bezig zijn. Deels uit nood geboren, sinds de bezuinigingen van de afgelopen jaren, maar ook vanuit een ondernemende houding. Een zak geld in ruil voor kaartjes voor de première en je logo op het affiche is echt old school. Je moet een relatie hebben én onderhouden. Dat betekent – naast je eigen belangen – een gedeeld belang hebben en bereid zijn je voor elkaar in te zetten. Ook met je netwerk en je expertise.'

Marjolein: 'Deze samenwerking voelt heel erg als een gelijkwaardig partnerschap. Ik heb geen twijfels gehad of we dit moesten doen. We hebben dezelfde ambities: een bredere basis creëren, plus een duidelijke route naar een sterke toplaag.'

Tom: 'Er zijn natuurlijk veel overeenkomsten tussen sport en cultuur. Maurits Hendriks, chef de mission tijdens de Olympische Spelen, kreeg eens een brief van een meisje – een violiste, geloof ik – dat schreef dat ze zo geïnspireerd was door Team NL, dat ze uiteindelijk doorbrak in waar zíj goed in was. Het gaat om geïnspireerd raken, en meedoen. Om het beste uit jezelf te halen, op jouw niveau.'

'Het is net als met relaties: soms ontmoet je de ware. Zelfs al ken je elkaar al lang.'

DE INVULLING
Marjolein: 'In de sportwereld is de invulling van sponsoring voordehandliggender: je naam op shirts, borden langs het veld. Onze doelgroep pikt platte sponsoring niet, in de vorm van sampling of overal logo's. Je moet heel dicht bij jezelf blijven. Het is onze rol dat te bewaken.'

Tom: 'Er zijn vast dingen die we niet voorzien hebben, hoor, bijvoorbeeld in de lokale vertaling van onze samenwerking. En hebben beide partijen genoeg mensen? Maar die uitdagingen delen we. We hebben goeie afspraken gemaakt. Los van of je doelstellingen haalt, gaat het erom dat we naar hetzelfde streven.'

Marjolein: 'We hebben een aantal doelen. Ten eerste gaan we het regionale aanbod in het voortraject vergroten. Meer workshops, in meer – ook kleinere – plaatsen. Daarbij zoeken we verbinding met lokale instellingen. Ten tweede gaan we in plaats van met incidentele coaches werken met boegbeelden per categorie: succesvolle oud-deelnemers. We willen ook drie kick-off events organiseren: in Noord, Midden en Zuid-Nederland. Verder worden de masterclasses voor finalisten structureler, komt de finale elk jaar in de Westergasfabriek in Amsterdam en komt er een verrassende invulling op Lowlands, waarbij het echt gaat om meedoen.'

LET'S TALK MONEY
Tom: 'Omdat onze ambities en bijbehorende doelen overeenkomen, was de financiering bijna een invuloefening. Voor zoveel meer deelnemers aan de wedstrijd, is zoveel geld nodig. Voor zoveel extra workshops en voor zoveel ambassadeurs is dat bedrag nodig.'

Marjolein: 'We doen over en weer voorstellen en daar kunnen we dan op schieten. Met andere mainstages werken we per jaar samen, met Rabobank in eerste instantie voor vier jaar. Wij staan buiten de financiële afspraken die Rabobank en Lowlands samen maken.'

Tom: 'Dat Kunstbende ook overheidsgeld krijgt, maakt mij weinig uit. Het gaat om de kernwaarden: liggen die dicht bij de onze; kunnen we elkaar versterken?'

Marjolein: '”Hoe worden jullie gesteund” was wel één van de eerste vragen die aan de orde kwamen. Ik denk toch dat het helpt om ook overheidsfinanciering te hebben.'

Tom: 'Voor de continuïteit is zo'n publiek-private samenwerking wel mooi.'

Jan Jaap: 'Ik hoor bedrijven vaak zeggen: wij willen niet de gaten moeten vullen die de overheid laat vallen. Terecht.'

Marjolein: 'Anderzijds ben ik soms bang dat de overheid denkt: zo, die redden zichzelf nu.'

Jan Jaap: 'De overheid houdt een rol. Bijvoorbeeld om bijzondere experimenten mogelijk te maken. In de amateurkunst wordt vaak tot negentig procent zelf opgebracht. Juist met dat laatste deel kan een overheidsfonds de waardering daarvoor tonen.'

Marjolein: 'Ik zie het zo: het Fonds voor Cultuurparticipatie helpt met de basis, Rabobank draagt bij aan de verdieping. Samen investeren we zo in de infrastructuur voor jongeren.'

Jan Jaap: 'Ook in het onderwijs financiert de overheid de basis. Die wordt aangevuld met heel veel uren door ouders en vrijwilligers, en samenwerking met allerlei instellingen. Net zo kan de overheid cultuur voor iedereen toegankelijk maken, maar wij gaan verder: álle groepen in de samenleving moeten hun verhaal kunnen vertellen. Zonder verenigingen, bedrijven en vrijwilligers lukt dat niet.'

Marjolein: 'Het gaat inderdaad niet alleen om geld. Wij profiteren ook van elkaars netwerk en misschien van bestaande sponsorrelaties die lokale banken bijvoorbeeld met musea of theaters hebben. En die ambassadeurs worden heel belangrijk.

Tom: 'Als bijvoorbeeld Total Touch op school komt – begonnen bij Kunstbende – is dat echt inspirerend! Je hebt iemand nodig tegen wie je opkijkt.'

Marjolein: 'Soms hebben we wel last van het feit dat we al lang bestaan. Dan willen geldschieters 'iets nieuws'. Maar wij blijven vernieuwen. Met kleine aanpassingen, zoals de nieuwe categorie DJ, maar ook groter: met de nadruk op talentontwikkeling, met een duidelijker traject en met deze nieuwe partner. Want ons basisconcept is nog altijd relevant.'

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Talent en festivals

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen