maandag 11 December 2017
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Interview met minister Bussemaker Jet Bussemaker: over Cultuureducatie met Kwaliteit

Interview met minister Bussemaker Jet Bussemaker over Cultuureducatie met Kwaliteit
‘Cultuur is geen leuke franje voor erbij’
placeholder

 

Ministerie van OCW tilt cultuuronderwijs naar hoger plan met landelijk programma.

Het is van groot belang dat provincies, gemeenten, culturele instellingen en scholen nauw samenwerken om cultuuronderwijs op basisscholen naar een hoger plan te tillen, vindt minister Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Met het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit verwacht zij die kwaliteitsslag te kunnen maken. ‘Cultuuronderwijs is geen leuke franje voor erbij. Creativiteit en verbeeldingsvermogen zijn vaardigheden die steeds crucialer worden.’

Cultuuronderwijs blijft nog te vaak hangen op het niveau van een dagje uit dat leuk is, maar dat niet blijft hangen, verdiept of uitdaagt, stelt minister Bussemaker. ‘Goed cultuuronderwijs gaat niet over een bezoekje aan het museum an sich, maar over hoe kinderen kunst beleven en hoe ze daar uitdrukking aan geven. Cultuuronderwijs daagt leerlingen uit om een creatieve, onderzoekende houding te ontwikkelen. Die heb je nodig in deze tijd, waarin het steeds belangrijker wordt dat je kennis kunt combineren, kunt samenwerken en oplossingen voor nieuwe problemen kunt vinden.’

Subsidieregeling FCP
Om basisscholen te ondersteunen bij het goed vormgeven van cultuuronderwijs heeft het ministerie van OCW in 2012 het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit in het leven geroepen. De gelijknamige subsidieregeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie (FCP) is daar een belangrijk onderdeel van. In 2013 zijn vierenvijftig culturele instellingen in Nederland bezig om met de subsidie een programma te ontwikkelen dat aansluit bij de behoeften van scholen. ‘Culturele instellingen hebben de afgelopen jaren met de beste bedoelingen mooie projecten opgezet, maar die pasten niet altijd binnen het programma van scholen. Leraren liepen vaak tegen praktische problemen aan. Deze regeling stelt de vraag en visie van scholen centraal. Met behulp van de landelijke leerlijn als richtinggevend kader stellen scholen nu zelf een goed en samenhangend lesprogramma samen, waar culturele instellingen op in kunnen spelen. Scholen en instellingen zijn samen bezig met de professionalisering van leraren, het ontwikkelen van eigen instrumenten om cultuuronderwijs vorm te geven en een doorlopende leerlijn.’

Inspirerend leerplankader
Het landelijke leerplankader Kunstzinnige Oriëntatie voor het primair onderwijs werd deze maand door Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) gepubliceerd. Het leerplankader dient ter inspiratie voor alle belanghebbenden in Nederland, bijvoorbeeld scholen, culturele instellingen en methodemakers. Bussemaker: ‘Ik vind een doorlopende lijn heel belangrijk, omdat scholen daarvoor moeten nadenken over wat zij hun leerlingen in acht jaar precies willen bijbrengen en hoe ze dat willen doen. In de doorlopende leerlijnen van scholen in Flevoland staat bijvoorbeeld de culturele leefomgeving centraal. Culturele instellingen, scholen en een museum werken samen aan thema’s als nieuwe steden en architectuur, maar ook natuur, water en de oude Swifterbant cultuur komen aan bod. In Brabant is nog zo’n mooie leerlijn ontwikkeld: De Culturele Ladekast. Met een ladekast als metafoor denken scholen goed na over wat zij hun leerlingen op welk moment willen aanbieden. In de kast is elke kolom een kunstdiscipline en in elke lade zitten culturele activiteiten die aansluiten op de leerdoelen per leerjaar.’

Een verplicht curriculum zal door scholen worden ervaren als weer iets dat erbij komt, terwijl ze al zo druk zijn.

Geen verplicht curriculum
Een landelijk verplicht curriculum voor cultuuronderwijs komt er niet, benadrukt de minister. Ze wil scholen de ruimte geven om het programma op hun eigen manier in te richten. ‘Een verplicht curriculum zal door scholen worden ervaren als weer iets dat erbij komt, terwijl ze al zo druk zijn. Het ergst denkbare scenario vind ik dat leraren een lijstje met culturele activiteiten afvinken en denken ‘daar ben ik ook weer klaar mee’. Ik wil juist dat ze enthousiast aan de slag gaan en dingen bedenken waar ze de meerwaarde van inzien. Je kunt cultuuronderwijs op veel verschillende manieren geven en je kunt het goed verbinden met andere vakken, zoals geschiedenis, economie, rekenen, taal en techniek. Ik was laatst bij een bijeenkomst in Amsterdam over de maakindustrie. Daar vloeiden kunst en techniek prachtig in elkaar over. Ik zag de meest fantastische concepten en materialen, zoals nieuw gebruik van 3D en huizen van karton. Met dat soort combinaties kunnen leraren ook aan de slag.’

Bestuurlijk akkoord
Eind vorig jaar tekenden minister Bussemaker en staatssecretaris Dekker een akkoord met de PO-Raad en de wethouders en gedeputeerden van cultuur en van onderwijs uit een groot aantal steden en provincies. Daarin werd vastgelegd hoe scholen, overheden en culturele instellingen er de komende tien jaar samen voor zorgen dat leerlingen goed cultuuronderwijs krijgen. ‘We hebben afspraken gemaakt over tijd, geld en faciliteiten. Daarmee hopen we alle mooie initiatieven van Cultuureducatie met Kwaliteit ook daadwerkelijk in de klaslokalen terug te zien. We willen van elkaar leren, slimme verbindingen leggen en goede voorbeelden uitlichten. Om de partijen die hebben getekend aan te sporen tot actie, gaan we langs een groot aantal gemeenten en scholen om te vragen hoe zij nu met het verbeteren van cultuureducatie bezig zijn. We bespreken onder andere welke mogelijkheden er zijn en welke initiatieven andere gemeenten ontwikkelen. Op deze manier gebeurt er echt iets met de afspraken.’

Een ander onderdeel van het akkoord is de financiering van de Cultuurkaart voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs. Scholen krijgen minimaal vijf euro per leerling en leerlingen kunnen de Cultuurkaart zelf als kortingskaart gebruiken. ‘Dat betekent dus dat cultuuronderwijs niet stopt na acht jaar basisonderwijs, maar dat het doorgaat op de middelbare school.’

Jet Bussemaker

Buitenschools aanbod
Ook buiten school moeten alle kinderen de kans krijgen om zich cultureel te ontwikkelen, vindt Bussemaker. In zijn advies Meedoen is de kunst schreef de Raad voor Cultuur dat de deur van lokale, gesubsidieerde voorzieningen door bezuinigingen bij gemeenten en provincies voor veel kinderen gesloten blijft. De minister ziet de gevolgen van de bezuinigingen niet zo somber in. ‘Ik zie dat traditionele muziekscholen in een aantal gemeenten worden bedreigd, maar ik zie ook veel nieuwe initiatieven ontstaan. Zo huren docenten die als zzp’er lessen en cursussen aanbieden in muziek, theater, dans, beeldende kunst en fotografie in Den Haag een ruimte in het Koorenhuis en hebben instellingen en gemeenten rond Dordrecht hun krachten gebundeld in het ToBe Cultuurcentrum. Ik denk dat we dit soort nieuwe vormen moeten stimuleren, in plaats van treuren over wat verdwijnt. Om ervoor te zorgen dat kinderen uit lagere inkomensgroepen zonder problemen mee kunnen doen, heb ik met staatssecretaris Klijnsma het Jeugdcultuurfonds een financiële impuls gegeven. Het fonds wil hiermee de komende jaren tienduizend kinderen die opgroeien in armoede de mogelijkheid bieden om zich te ontwikkelen in kunst en cultuur.’

Cultuurcoaches moeten ervoor zorgen dat het buitenschoolse aanbod goed aansluit bij het aanbod van scholen, vertelt Bussemaker. ‘Zij zijn de spin in het web tussen scholen, culturele instellingen en andere buitenschoolse activiteiten. We hebben net een conferentie gehad over hoe zij beter kunnen inspelen op de nieuwe programma’s die scholen nu maken.’

Ik denk dat goed cultuuronderwijs een startkwalificatie biedt voor een inspirerend, betekenisvol en succesvol leven

Focus primair onderwijs De focus van Cultuureducatie met Kwaliteit ligt bewust bij het primair onderwijs, omdat het ontdekken van cultuur daar begint. Bussemaker hoopt dat kinderen door goed cultuuronderwijs vaardigheden ontwikkelen die hun hele leven van pas komen en dat ze erachter komen wat ze met cultuur kunnen en willen. ‘Zeker als kinderen het niet van huis uit meekrijgen, is het belangrijk dat hun culturele interesse op school wordt aangewakkerd. Ik denk dat goed cultuuronderwijs een startkwalificatie biedt voor een inspirerend, betekenisvol en succesvol leven. Wij werken er de komende jaren met alle betrokken partijen verder aan om alle kinderen zo’n startkwalificatie mee te geven. We blijven scholen enthousiast maken voor cultuuronderwijs en we blijven hen ondersteunen, bijvoorbeeld bij het werken met het leerplankader Kunstzinnige Oriëntatie. Het delen van goede voorbeelden staat daarbij voorop.’

Op de Cultuureducatie met Kwaliteit landkaart staan de instellingen door het hele land die werken aan Cultuureducatie met Kwaliteit.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen