zondag 22 Juli 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Heb het lef: de do’s van erfgoededucatie

Museum Oud Oosterhout

Stel, u wilt graag de omgeving betrekken bij uw lessen, u wilt familietradities rondom feesten boven tafel krijgen, en u wilt gebruik maken van bronnen zoals dagboeken, brieven en officiële documenten, kortom u wilt aan de slag met erfgoed, maar u weet niet waar te beginnen. Geen probleem, lees vooral verder!

Erfgoed Brabant heeft in samenwerking met onderwijskundigen Zeeman en De Regt leerdoelen voor erfgoededucatie ontwikkeld. In de Wijzer met erfgoededucatie staan niet alleen de leerdoelen beschreven, maar ook vijf gouden regels voor goede erfgoedlessen:

1. Zorg voor een zinvolle beleving
Laat leerlingen het erfgoed beleven, voelen, proeven, ruiken en voelen. Met andere woorden, ga naar buiten: naar de kerk, het museum, de molen en het stadhuis of haal het erfgoed in de klas; bijzondere voorwerpen, oude kaarten of krantenartikelen.De omgang met erfgoed heeft pas zin door het ophalen van voorkennis. Zorg er dus voor dat u hier ook aandacht aan besteedt, bereid uw leerlingen voor met activerende leeractiviteiten in de klas. Het zorgt ervoor dat leerlingen hetgeen ze gaan leren kunnen verbinden aan wat ze al weten. Het leerproces van een zinvolle beleving is compleet als er ook gereflecteerd wordt, hierdoor wordt het eigenlijke leereffect bereikt.

2. Zet met uw erfgoedlessen aan tot historisch redeneren
Laat uw leerlingen vooral actief aan de slag gaan, laat ze zelf nadenken en redeneren. Erfgoededucatie leent zich uitstekend om het historisch denken te ontwikkelen. Dat kunt u doen door veel vragen te stellen, zoals beschrijvende vragen, vergelijkende vragen en oorzaak- en gevolgvragen.
Maak ook gebruik van historische bronnen: foto’s uit het archief, oude krantenartikelen van de lokale heemkundekring, of voorwerpen uit het museum. Of is er een opa of oma die een ooggetuigenverslag kan geven? Zorg dat wat u aanbiedt in een context wordt gegeven en maak gebruik van de zintuigen: snuffelen, kijken, ruiken en voelen. Leer uw leerlingen te argumenteren, zodat ze bewijzen en redenen kunnen geven om hun mening te onderbouwen.

3. Leer uw leerlingen goed te kijken
Om goed te leren kijken kunt u werken met deze vier stappen: waarnemen, herkennen, verklaren, waarderen. Laat leerlingen (of uw collega’s tijdens een studiemiddag!) voorwerpen meenemen die voor hen waardevol zijn. Zonder aan elkaar te vertellen over het voorwerp gaan ze het eerst goed bekijken. Wat zie je? Een pluizig beestje met afgesleten oren en een missend oog bijvoorbeeld. Waarnemen leidt tot herkennen: hebben ze het eerder gezien? Daarna kunnen ze gaan verklaren; waarom ziet het voorwerp er zo uit? Hoe komt dat? Waarom is dit voorwerp zo belangrijk voor deze persoon? Op deze manier leert u uw leerlingen bewust te laten kijken naar erfgoed en kunnen ze uiteindelijk, nadat ze het verhaal achter het voorwerp hebben gehoord, betekenis geven aan het erfgoed: ze leren het waarderen.

4. Laat uw leerlingen hun waarnemingen onder woorden brengen
Taalontwikkeling vormt een rode draad in het basisonderwijs, en speelt ook bij goede erfgoededucatie een belangrijke rol. U kunt gebruik maken van taaldenkgesprekken waarin leerlingen hun denkstappen en leerervaringen verwoorden. Denk daarbij ook aan het verwoorden in dialoog: met elkaar, met de docent maar ook met de erfgoedexpert uit het museum.

5. Ga voor goede erfgoededucatie, heb het lef!
Vervang eens een les van de methode aardrijkskunde, geschiedenis, Nederlands of cultuureducatie door een erfgoedles, laat de methode los en maak gebruik van wat de omgeving te bieden heeft. Besef dat erfgoededucatie niet iets nieuws is, of iets extra’s; zet uw erfgoedlessen in bij de vakken die al op het programma staan. Communiceer met ouders en laat u verrassen door wat (groot)ouders kunnen bijdragen aan uw erfgoedlessen. En tenslotte: deel uw kennis en ervaringen met collega’s. Wat ging goed, wat kunt u de volgende keer beter doen? En vooral: vier successen met elkaar!

Meer lezen over (de leerdoelen voor) erfgoededucatie? Download de Wijzer met erfgoededucatie

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen