woensdag 18 Oktober 2017
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Harmonie en het openzetten van de deur

Repetitie muziektheater Harmonie in Zundert

Het toeval wil dat een kroonjaar van het Zunderts Toneel (70 jaar) samenvalt met een jubileum van de Zundertse Harmonie (175 jaar!). Beide dorpsverenigingen vieren hun jubilea samen, met de muziektheaterproductie Harmonie. ‘We begonnen met het idee van documentair theater, maar het is meer en meer community art geworden,’ aldus projectleider en scenarioschrijver Peter Dictus.

Zundert is niet zomaar een dorp. Aan de zuidgrens van het Brabantse land stond ooit de wieg van Vincent van Gogh. De gemeente heeft met zevenduizend Oost-Europeanen op 21 duizend inwoners het hoogste percentage Poolse arbeidsmigranten van Nederland. De Koninklijke Harmonie Nut & Vermaak is een van de oudste van het land en het plaatselijke bloemencorso is internationaal vermaard. ‘Zundert is een ideale basis voor cultuur,’ lacht Peter Dictus. ‘De bevolking is vertrouwd met handelingen zonder direct economisch gewin: we zijn het hele jaar bezig met de voorbereidingen op het bloemencorso en gooien alles na twee dagen feest weer weg.’

Arbeidsmigranten
Dictus liet zich voor zijn muziektheater inspireren door de dynamiek die de grote groep arbeidsmigranten met zich meebrengt. De talrijke Oost-Europeanen integreren nauwelijks in Zundert, constateert hij. ‘Ze werken, eten en slapen. In de jaren zestig was het een groepje Marokkanen dat vast besloten was geld te verdienen en weer terug te keren, nu zijn het de Polen en Roemenen die zeggen: waarom zouden we deelnemen aan het verenigingsleven? We gaan straks toch weer terug. De geschiedenis herhaalt zich, maar nu niet met tientallen maar met duizenden. We weten nu uit ervaring dat veel arbeidsmirgranten niet terug gaan. Laten we nu niet dezelfde fout maken en ons best doen voor hun integratie." Harmonie gaat dus zowel over een muziekvereniging die kampt met leegloop, vergrijzing en het verlies van status en functie, als over het gebrek aan samenhang tussen de verschillende bevolkingsgroepen. ‘En als we verder uitzoomen gaat het ook over vluchtelingen en Europa,’ meent Dictus.

Schoonheid
Volgens acteur Pim Griens gaat het stuk over angst voor verandering. ‘In diversiteit zit schoonheid. Ook in chaos en conflict. Daar zal je doorheen moeten als je samen verder wilt.’ En de betrokkenen gaan “er doorheen”. Zozeer zelfs dat Dictus niet langer alleen het publiek als doelgroep ziet, maar ook de makers en de spelers. ‘Het is steeds meer community art aan het worden. De bedoeling was participatie en verandering in gang te zetten. Dat is intern nu al gelukt!’ Het scenario wordt tijdens de repetities geschreven en aangepast. Vooral het meedoen van een viertal Syrische vluchtelingen brengt bijzondere processen op gang, aldus Dictus. ‘De harmonie is een bolwerk met uniforme opvattingen, een beetje rechts van het midden. De toneelgroep is uniform een beetje links van het midden. We zitten elkaars waarden voortdurend op te rekken. En de Syriërs confronteren ons met onze vooroordelen. De deur openzetten is niet zo eng als het lijkt. In het stuk stel ik Wernhout 5 ten voorbeeld. Het lokale veteranenelftal herbergt al jaren als vanzelf spelers van verschillende culturele afkomst.’

'De deur openzetten is niet zo eng als het lijkt.’

Happening
Harmonie gaat op 16 juni in première in een grote boomkwekersloods van 15 bij 40 meter. Het Zundertse publiek zal in grote getale komen, denkt Dictus. ‘We streven naar 1800 bezoekers voor de negen voorstellingen.’ Via plaatselijke werkgevers wordt geprobeerd de arbeidsmigranten naar de toneelloods te trekken. Daarvoor zijn anderstalige flyers gemaakt en de bezoeker krijgt een synopsis in eigen taal. Het belooft een happening te worden, met onder meer op het decor geprojecteerde filmbeelden. Maar liefst tachtig man spelen mee, waaronder natuurlijk de muzikanten van de Zundertse harmonie. ‘Samen spelen met de harmonie is supergaaf,’ vertelt Griens. ‘Wij als acteurs worden gestuwd door de klanken in onze rug. Live muziek gecombineerd met dansen. En dan de Syriers nog die in hun eigen taal spreken en hun eigen dansen dansen. Ik denk dat het publiek op zijn minst een beetje gaat nadenken als ze weer naar huis gaan.’

‘Samen spelen met de harmonie is supergaaf’
placeholder

De voorstelling kent een randprogrammering met een educatief project voor scholieren, twee foto-exposities (waaronder een exclusieve portrettenserie van Tahné Kleijn) en een You Tube-clip van Wernhout 5, het lokale veteranenelftal dat al jaren als vanzelf spelers van verschillende culturele afkomst herbergt. Het hele productieproces van Harmonie wordt op film vastgelegd door documentairemaakster Ellen Blom, in opdracht van Theater NV.

Speeldata: 16,17,18, 23,24,25,30 juni, 1,2 juli aanvang: 20.30 uur. Meer info en ticktets.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Kunstparticipatie 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen