zondag 22 Juli 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Een Ziel voor Europa

Hedy d'Ancona

Een Ziel voor Europa. Onder dat motto werd een aantal jaren geleden door enkele Duitse prominenten in de wereld van de cultuur het initiatief genomen, om voor cultuur een belangrijker plek op de agenda van de Europese Unie ingeruimd te krijgen. Ik maakte, als voormalig minister van Cultuur en voormalig lid van het Europese Parlement, deel uit van het overleg dat daartoe jaarlijks in Berlijn werd gehouden evenals de portefeuillehouder van de Europese Commissie, leden van de Commissie Cultuur van het Europese Parlement en ministers van Cultuur- en kunstenaars uit diverse lidstaten. Het waren en zijn inspirerende bijeenkomsten met deelnemers die ervan overtuigd zijn dat meer dan Munt of Markt, Cultuur mensen verbindt. Dat naast de culturele identiteit van iedere lidstaat, er cultuur is die Europeanen met elkaar delen, waaronder ons cultureel erfgoed. Alleen al daarom zou cultuur die hogere plek op de politieke agenda verdienen.

De mogelijkheid daartoe ligt besloten in artikel 128 dat in 1992 in Maastricht aan het Europees Verdrag werd toegevoegd waardoor uitwisseling tussen diverse culturen en samenwerking om het erfgoed te beschermen, gestimuleerd werd. Dat implementatie van dit artikel, saamhorigheid teweeg zou brengen werd niet vermeld.

In dat opzicht was het Berlijnse initiatief, jaren daarna, een stuk ambitieuzer, getuige bovenstaand motto: een nu en dan zieltogend Europa van een nieuwe ziel voorzien, reikt ver! Maar we zouden een eindje in die richting kunnen komen dankzij een paar stimulerende gegevenheden. Kunsten en kunstenaars hebben zich immers altijd al grensoverschrijdend gemanifesteerd, kennisname en uitwisseling van diverse culturen leidde vaak tot meer dan de som der delen. Door naar elkaar te kijken en te luisteren werden door de jaren heen “best practices” overgenomen, andere inspiratiebronnen aangeboord, ingespeeld op nieuwe visies en ontwikkelingen.

De relatie tussen cultuur en ouderen is een voorbeeld van dat laatste. In meerdere lidstaten is er, zowel via particuliere- als beleidsinitiatieven op dit terrein geinvesteerd. Mede onder invloed en wellicht dreiging van een sterk vergrijzende Europese populatie vond onderzoek plaats naar de effecten van actieve cultuurparticipatie. Er werden voor ouderen mogelijkheden gecreëerd om zich met cultuur te verbinden en kunstenaars geënthousiasmeerd om die almaar groeiende leeftijdsgroep te scholen en te begeleiden.

In enkele lidstaten is er beleid ontwikkeld om cultuurparticipatie door ouderen aan te moedigen en er zijn festivals waar kunstenaars, experts op het gebied van cultuureducatie, geriatrisch specialisten en optredende ouderen elkaar ontmoeten.

Met de organisatie van Long Live Arts willen wij een podium bieden voor een dergelijke, sprankelende manifestatie. Met workshops uit 14 landen, excursies, gastsprekers van binnen- en buiten Europa, waaronder Susan Perlstein, grondlegger van het ouderen- en cultuurprogramma in de Verenigde Staten. Feel the Arts is de titel van het programma dat op de openingsavond door ouderen gepresenteerd zal worden.

Het is mijn ervaring, als ambassadeur van Lang Leve Kunst, dat confrontatie met artistieke uitingen van mijn generatiegenoten je moeiteloos overtuigen van het plezier en de passie die wordt ontleend aan het scheppen of uitvoeren van kunst. Als daarnaast uit onderzoek naar voren komt dat het welbevinden en het welzijn van ouderen positief worden beïnvloed door het bezig zijn met cultuur, dat hersenen minder snel krimpen als ouderen blijven bewegen en dat – tenslotte – blijkt dat 87% van de ouderen graag nieuwe hobby's wil ontdekken en leergierig is, dan wordt het tijd om goed en inspirerend overheidsbeleid te ontwikkelen.

Beleid op Europees- en Nationaal- of Regionaal nivo. Het eerste om de kennis en ervaringen, opgedaan op lagere nivo’s te coordineren en te organiseren op het Europese. Ongetwijfeld een bijdrage aan een actief Europees Burgerschap!

Ik hoop dat door de conferentie Long Live Arts bouwstenen voor een dergelijk beleid zullen worden aangedragen en ook dat wij, deelnemers, er op terug zullen kijken als een “bezielende” bijeenkomst.

Zie hier voor meer informatie over de conferentie, of hier voor het persbericht van de Opening Night: Feel the Arts.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Ouderenparticipatie 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen