donderdag 19 April 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Cultuureducatie voor de grootste groep in het voortgezet onderwijs!

Het project ‘Cultuur Kleurt je Wereld’ vmbo

De grootste groep kinderen in het voortgezet onderwijs zit in het vmbo. Uitgerekend deze groep krijgt in het lesprogramma weinig aandacht voor cultuureducatie. ‘En daar mag nu wel eens verandering in komen’, aldus Jan Jaap Knol, directeur van het Fonds. Op woensdagochtend, 3 juni verwelkomde hij samen met subsidiepartner Prins Bernhard Cultuurfonds een club van 19 verheugde projectteams. Deze teams krijgen subsidie om zich de komende twee jaar in te zetten voor meer cultuureducatie in het vmbo.

De bijeenkomst in Almere is bedoeld voor de 19 culturele instellingen in samenwerking met vmbo-scholen uit de tweede ronde van de regeling Cultuureducatie in het VMBO. In deze ronde is er 1,8 miljoen euro beschikbaar. Een fors budget waarmee het overheidsfonds Fonds voor Cultuurparticipatie en het private Prins Bernhard Cultuurfonds deze ronde nog meer projecten konden ondersteunen. Onder leiding van een panel van vertegenwoordigers van de beide fondsen en het LKCA praten de projecten op deze startbijeenkomst over de waarde van kunst en de verankering van cultuureducatie in het onderwijs.

‘Een publiek-private samenwerking als deze is best uniek in subsidieland’, zegt Myra Groenink van Prins Bernhard Cultuurfonds over de samenwerking met het Fonds. ‘En het is ons erg goed bevallen.’ Nu is het aan de scholen en culturele instellingen om het stokje over te nemen en te laten zien hoe je dat in de praktijk eigenlijk doet; met verschillende partijen de krachten bundelen en samenwerken aan cultuureducatie binnen het vmbo.

‘Dat is niet altijd gemakkelijk’, weet de dagvoorzitter en voorzitter van de beoordelingscommissie van deze subsidieregeling, Frits Wielders, direct te melden. 17 jaar stond hij als docent handenarbeid voor de klas in het vmbo. Wielders: ‘Ik weet alles over die kinderen; hoe ze denken, stuiteren, ruiken, onuitstaanbaar en lief kunnen zijn.’ Onder zijn humoristische begeleiding maken de projecten deze woensdag kennis met elkaar en spreken ze verwachtingen uit.

‘Al snel bleek dat kinderen perfect conceptueel kunnen denken.’
OSB SuperSym Jean van Lingen

Foto: OSB SuperSym, Jean van Lingen 

 

Kunst om te beleven

We trappen de ochtend af met een fundamentele vraag, want wanneer kun je eigenlijk spreken van kunst en de waarde daarvan in het onderwijs ? Is het kunsteducatie vraagt Wielders zich af, als kinderen leren om filmpjes te maken waarmee ze zich tijdens een sollicitatie kunnen presenteren? Ja en nee, is het antwoord uit de zaal. Soms gebruik je kunst als middel om ergens te komen, maar het is belangrijker om kinderen kunst zelf te laten ervaren en beleven. Juist de intrinsieke waarde van kunst mag niet ontbreken in een programma.
Het Museum Jan Cunen, nu voor de tweede keer gehonoreerd, werkte de afgelopen twee jaar al samen aan cultuureducatie projecten met vmbo-leerlingen van het Hooghuis uit Oss. Beleving van kunst speelde daarbij een belangrijke rol. Zo werd de tentoonstelling van kunstenaar Gijs Assmann bezocht die elk werk opdraagt aan een vriend of kennis van hem. À la Assmann gingen de leerlingen zelf aan de slag met een kunstwerk voor iemand die hen lief is. Museum Jan Cunen: ‘Al snel in het traject bleek dat kinderen perfect conceptueel kunnen denken. Het was zo mooi om te zien. Een leerling weet dat zijn vader van barbecueën houdt, nou dan komt dat in het kunstwerk terecht.’

Op een soortgelijke manier gaat Stichting de Meervaart samen met ICKamsterdam en Wellantcollege Sloten aan de slag met hedendaagse dans. Een abstracte kunstvorm kun je denken, spreekt dat de leerlingen wel aan? De Meervaart: ‘Wij willen de leerlingen juist laten zien dat ook zogenoemde ‘hoge kunst’ dichterbij is dan je denkt. De leerlingen krijgen les van een choreograaf die bewegingen uit het alledaagse leven met ze tot een dans verwerkt.’ De vloer vegen, afwassen, of op de fiets stappen; het zijn allemaal handelingen waarmee ze bij de Meervaart willen laten zien dat elk lichaam kan dansen.

Verankering van kunst in het onderwijs

Op de startbijeenkomst is ook een vertegenwoordiger van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) te gast, in de persoon van Riet de Leeuw. Zij is benieuwd of de projectpartners ook mogelijkheden zien om, wanneer de subsidie na twee jaar afloopt, cultuureducatie binnen de school te borgen. Die borging blijkt een lastig punt voor veel bevlogen docenten in de zaal. Cultuureducatie is binnen het vmbo-lesprogramma toch vaak een ondergeschoven kindje. Een docente van een Amsterdamse school zegt ‘te hebben moeten knokken’ bij de schoolbestuur om ruimte te krijgen voor dit traject. ‘Als de subsidie straks afloopt weet ik niet hoe het verder loopt.’

Een manier om daar alvast op te anticiperen is bijvoorbeeld door de docenten op de scholen te trainen in cultuureducatie. Bij De Frisse Blik doen ze dat met speciale docententrainers zodat de kennis van het project niet verloren gaat. Daarnaast kunnen mooie resultaten natuurlijk ook een belangrijke rol spelen in de mogelijke continuering van het project.

‘Er is ze zo vaak verteld dat ze niet goed zijn in dingen, dat onderdrukt de creativiteit.’

Een techniekdocent van de partnerscholen van het project VMBO Next Culture van stichting Firma Media laat weten dat hij gelooft dat het traject veel kan gaan betekenen voor zijn leerlingen. ‘In mijn technische les gebruiken we zoveel technieken die creatief zouden kunnen worden toegepast, maar dat komt er nu niet uit. Veel van mijn leerlingen zijn zo onzeker, er is ze zo vaak verteld dat ze niet goed zijn in dingen dat onderdrukt de creativiteit. Die kinderen moeten echt open en dat gaan we nu samen met de afdeling drama doen!’ Door een intensieve samenwerking tussen de ICT- dramadocenten worden leerlingen geënthousiasmeerd om met de vaardigheden die ze bezitten een creatief verhaal vorm te geven. Tegelijkertijd wordt door deze binnenschoolse samenwerking aan borging van het traject gewerkt.

Daarbij is het van belang om niet alleen je eindresultaat zichtbaar te maken, maar ook de stappen die je tijdens het proces maakt, voegt Jan Jaap Knol daar aan toe. Op die manier werf je supporters voor je project, bij de ouders en ook bij de schooldirectie. ‘Want het is het schoolbestuur dat uiteindelijk ook moet willen.’

Dat de leerling zelf wel weet wat belangrijk voor ze is blijkt uit een project. Een jonge vmbo-leerling vatte het belang van cultuureducatie mooi samen en schreef: ‘Een cultuur zonder kunst is een cultuur zonder ziel.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie vmbo en praktijkonderwijs

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen