maandag 23 April 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Cultuureducatie: Tynke Hiemstra Wijs in cultuuronderwijs

Cultuureducatie: Tynke Hiemstra Wijs in cultuuronderwijs

Met een jaarlijkse investering van ruim € 9 miljoen is Cultuureducatie met Kwaliteit het grootste programma van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Samen met provincies en gemeenten wordt hard gewerkt aan het zeker stellen van de kwaliteit van cultuureducatie in het primair onderwijs. Tynke Hiemstra is programmacoördinator en schreef onderstaande bijdrage in de CEK-nieuwsbrief:

Het onderwijs aan het woord over cultuuronderwijs

Op welke manier kan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit goed worden uitgevoerd? Wat hebben de scholen nodig om hier invulling aan te geven? Op die vragen proberen verschillende auteurs antwoord te geven in de eerste hoofdstukken van het Jaarboek Actieve Cultuurparticipatie 2013. Zij beschrijven enkele behoeften en randvoorwaarden vanuit de scholen en geven aldus een eerste inzicht in de ontwikkelingen op scholen en in de perceptie van het onderwijs over cultuuronderwijs. Een inzicht dat wellicht nog verder systematisch uitgebouwd kan worden, maar hoe? Laat ik beginnen met de constateringen uit het eerste artikel(1) en hoe deze zich verhouden tot de recente ontwikkelingen binnen het programma Cultuureducatie met Kwaliteit.

Schoolbesturen pleiten voor overheidscriteria om de opbrengsten van cultuuronderwijs te omschrijven.
De overheid is niet van plan met dwingende criteria te komen. Wel is OCW in overleg met de Inspectie, die in de loop van 2015 komt met een aantal richtlijnen. Aan de hand daarvan kan worden vastgesteld in hoeverre een school voldoet aan de kerndoelen kunstzinnige oriëntatie. Welke status deze richtlijnen zullen krijgen is nog niet bekend, maar allicht bieden ze schoolbesturen een houvast bij het ontwikkelen van hun schoolplan.

Schoolleiders en leerkrachten geven aan behoefte te hebben aan een goed beschreven doorgaande leerlijn en een voorbeeldplan voor cultuuronderwijs. Dit verbetert de samenhang tussen de aangekochte lesmethode en andere cultuureducatieve activiteiten.
In opdracht van OCW heeft de Stichting Leerplan Ontwikkeling een leerplankader kunstzinnige oriëntatie ontwikkeld. Dit kader, dat in het najaar van 2014 wordt verspreid, kan dienen als startpunt om te komen tot een doorlopende leerlijn en bijbehorende lesplannen.

Cultuureducatie: Tynke Hiemstra Wijs in cultuuronderwijs

Het ontbreekt leerkrachten veelal aan vakinhoudelijke deskundigheid. Deskundigen van buitenaf hebben niet genoeg kennis over lesprogramma’s van scholen. Ook ontbreekt het hen aan pedagogisch-didactische kennis.
Binnen de matchingsregeling is veel aandacht voor de deskundigheid van de mensen die in de klas staan. Maar dat kan beter. Het Fonds voor Cultuurparticipatie publiceerde daarom onlangs een tweede Tijdelijke Regeling Flankerende projecten Cultuureducatie met Kwaliteit. Vanuit deze regeling kunnen twaalf projecten voor de deskundigheidsbevordering van leerkrachten worden ondersteund. Verbetering van vakinhoudelijke deskundigheid, deskundigheid met betrekking tot het volgen en beoordelen van de ontwikkeling van de leerlingen of een combinatie daarvan staan daarbij centraal. Ook kunnen er zes projecten worden gesteund ter bevordering van de pedagogisch-didactische deskundigheid van educatief medewerkers.

Doordat de gesprekken tussen de scholen en instellingen vooral over organisatorische aspecten en niet over de inhoud gaan, wordt niet duidelijk waar doelen uiteen lopen.
Uit de ronde voortgangsgesprekken die medewerkers van het Fonds dit voorjaar met de deelnemers aan de matchingsregeling voerden, komt naar voren dat er sprake is van een verandering in mentaliteit bij zowel de culturele instellingen als de scholen. Er komt steeds meer ruimte voor de dialoog over wat beide bij de leerling teweeg willen brengen en wanneer zij een activiteit geslaagd noemen. Hulpmiddel hierbij is het model dat Fianne Konings in opdracht van het Fonds ontwikkelde. Toch blijft het een lastig en tijdrovend onderdeel. Daarom organiseerde het Fonds samen met CultuurSchakel op 19 juni 2014 onder de noemer ‘Vraag het de juf: het onderwijs aan het woord over cultuuronderwijs’ een conferentie waarin de behoefte van het onderwijs met betrekking tot het invulling geven aan cultuuronderwijs centraal stond.

Cultuureducatie: Tynke Hiemstra Wijs in cultuuronderwijs

De ontwikkelingen op scholen en percepties over de kwaliteit van cultuureducatie moeten systematisch inzichtelijk gemaakt worden. Maar hoe? De auteurs doen een suggestie: er zou in overleg met scholen een kader voor zelfevaluatie ontwikkeld kunnen worden, met verschillende domeinen en indicatoren. Zoals de betrokkenheid van ouders en schoolbesturen, de omstandigheden waarbinnen een school werkt, de inrichting van het onderwijsproces. Maar de auteurs doen een oproep voor meer ideeën. Die oproep herhaal ik hierbij; post je reactie in een comment onderaan dit artikel of check de discussie op linkedin hierover. Het FCP en het LKCA spelen vervolgens graag een rol bij de uitvoering ervan.

Bovenstaand artikel verscheen eerder in de nieuwsbrief van Cultuureducatie met Kwaliteit. Op de hoogte blijven? Meld u dan via deze link aan voor de nieuwsbrief.

(1) Cultuureducatie in de weerbarstige praktijk van het onderwijs, Marjo van Hoorn, Piet Hagenaars, Vera Meeuwis, Jaarboek Actieve Cultuurparticipatie 2013 (LKCA en Fonds voor Cultuurparticipatie)

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen