donderdag 18 Januari 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Creativiteit als belangrijkste economische grondstof van de toekomst

Christina Bakuchava

Onder de naam Culturage werken de gemeente, cultuurinstellingen en basisscholen in Enschede samen aan de ontwikkeling van doorlopende leerlijnen in verschillende kunstdisciplines. ‘Want als je creativiteit echt belangrijk vindt, speelt cultuureducatie een cruciale rol en dan moet je met elkaar bedenken hoe je die rol wil stimuleren,’ aldus Willem Jaap Zwart, voorzitter van de stuurgroep. Voilà: Culturage in een notendop.

De hele stad doet mee
In 2013 nam de gemeente Enschede het initiatief om met de twaalf grote cultuurinstellingen en drie schoolbesturen samen te werken aan Cultuureducatie met Kwaliteit. Het succes van deze samenwerking zit hem volgens Willem Jaap Zwart in drie elementen: de gemeente co-financierde de regeling, cultuurinstellingen gingen de dialoog met elkaar aan en ondervonden dat er weinig verschillen bestonden in wat ze met cultuureducatie wilden bereiken en de scholen werkten al jaren met een cultuurmenu, waardoor de infrastructuur aan die kant goed geregeld was.

Weg van allemaal dezelfde paashaas knippen en plakken
Zodoende werd een projectbureau ingericht en een stuurgroep aangesteld met vertegenwoordigers van de gemeente, de cultuurinstellingen en de schoolbesturen. Al snel zaten alle partijen op een lijn: cultuureducatie moet ingebed zijn in het curriculum en er moet aandacht zijn voor het individuele creatieve proces. Dat is echt iets anders dan het volgen van een eenmalige workshop of het aanleren van een kunstje. Willem Jaap Zwart: ‘Cultuureducatie moet weg van allemaal dezelfde paashaas knippen en plakken.’

Loveland Film & Photography

Dicht op de school
In de eerste fase van Culturage startten twaalf pilotteams, bestaande uit een interne cultuurcoördinator en een educatief medewerker van een van de twaalf cultuurinstellingen, met het opzetten van projecten. Per school werd een eigen project gestart en het uitgangspunt was om een doorlopende leerlijn te ontwikkelen op basis van de behoefte van de school. Marieke Hagemans, projectleider van Culturage, monitorde de voortgang, het eigenaarschap lag bij de vakexpert en de leerkracht. Door die sterke co-creatie zijn zeventien leerlijnen ontwikkeld, die door drie onderwijskundigen zijn beoordeeld, zodat ze ook onderwijskundig goed in elkaar zaten.

Stap uit je lijst
Een van de leerlijnen is ‘Stap uit je lijst’ (video hieronder), waarin beeldend kunstonderwijs wordt gekoppeld aan drama. Leerlingen brengen een bezoek aan Rijksmuseum Twenthe en schrijven aan de hand van een schilderij scènes die ze verbeelden in een toneelstuk of waarvan een film wordt gemaakt. Marieke Hagemans vertelt wat er zo mooi is aan deze leerlijn: ‘Emoties, muziek maken, verhalen maken, alles komt voorbij. De input voor de thema’s komt van de school, de leerlijn sluit aan bij de belevingswereld van de kinderen en leerkrachten die drama niet of nauwelijks durven toe te passen, kunnen ook goed uit de voeten met deze leerlijn.’ De leerkrachten zijn enthousiast: ‘Echt gaaf om nieuwe dingen te leren over de kinderen.’

Ambitie voor de toekomst
Culturage is van plan om alle 75 basisscholen in Enschede te laten deelnemen. En dat is nogal wat. Scholen kunnen daarom zelf kiezen op welke manier ze dat doen: een leerlijn (door)ontwikkelen, een al bestaande leerlijn implementeren of uit het aanbod van het cultuurmenu kiezen. De inhoud van dat menu gaat volledig op de schop, zodat ook het aanbod voldoet aan ‘Cultuureducatie met Kwaliteit’. Maar dat is nog niet alles. Willem Jaap Zwart ziet nog een andere weg die ingeslagen moet worden: ‘Er kan op de Pabo meer gewerkt worden met drama en aan het ontwikkelen van creativiteit. We willen ook graag onderzoeken hoe je de ontwikkeling van creativiteit meetbaar maakt, bijvoorbeeld samen met de Universiteit Twente en AKI ArtEZ hogeschool voor de kunsten. Cultuureducatie zal in ieder geval ook in leerlingvolgsystemen opgenomen moeten worden. Want als we echt vinden dat creativiteit de belangrijkste economische grondstof is van de toekomst, dan moeten we zorgen dat het niet hierbij blijft.’

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2017-2020

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen