zaterdag 20 Januari 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Amateurkoor LAB Molke verklankt wat de boer niet zegt

molke lab keunstwork

Veel vakantie hebben de koorleden van LAB Molke niet gevierd op minicamping De Klompen in Nijhuizum. Op de boerderij van de familie Van Dijk is namelijk in vier dagen tijd de presentatie van LAB Molke over de recente veranderingen in de melkveesector uit de grond gerezen. Het is een bijzondere samenwerking tussen professionele spelers, theatermakers in opleiding en amateurzangers. In verschillende scènes vertolken ze de keuzes waarvoor boeren en hun families staan nu het Europese melkquotum is opgeheven en de emoties die daarmee gepaard gaan.

LAB Molke is een coproductie van het 5eKwartier en Keunstwurk in opdracht van Kulturele Haadstêd 2018. Theatermakers in opleiding hielden diepte-interviews met boerenfamilies, waarna ze de dilemma’s waarvoor de boeren staan in het weekend van 29 en 30 augustus terugspeelden in theater en muziek. Bij de voorstelling is een essentiële rol weggelegd voor de amateurkoorzangers. Zij verklanken wat de boer niet zegt en geven op muzikale wijze uitdrukking aan de onuitgesproken emoties. Het koor is als het ware het krachtenveld waaraan de boer staat blootgesteld: de sociale en economische invloeden en de stem van de familie die een rol speelt in het maken van beslissingen.

Error
Het koor jaagt bepaalde keuzes over verbreden, verduurzamen, intensiveren of emigreren aan, maar heeft ook een remmende werking. Dat zien we in de openingsscènewanneer, wanneer de opvolgende boerenzoon met zijn Nyenrode Business University diploma roept te willen investeren en meer controle wil uitoefenen in het bedrijf. Er worden nieuwe apparaten aangeschaft om de melk in de gaten te houden en het koor zingt in rap tempo: “De pomp gaat door, de uiers vol, de melk die stroomt”, totdat de zaak op hol slaat en de zangers enkel nog “error” kunnen uitbrengen. Was investeren in machines nu zo’n slim idee?

Persoonlijke betekenis
Voor een groot deel van de koorleden hebben de veranderingen in de melkveehouderij een persoonlijke betekenis. Ze komen bijvoorbeeld zelf van de boerderij of hebben kennissen in de melkveesector. Een deelnemend stel heeft al jaren een vaste plaats op de camping van Auke en Janke Jeltsje van Dijk en ziet zo met eigen ogen de veranderingen op de boerderij. “Nu de quota zijn losgelaten, staat door de daling van de melkprijs het water hen aan de lippen. Dat gaat je dan wel aan het hart, je leeft mee met die mensen.”

Toen de oproep voor LAB Molke langskwam, wilden ze dan ook graag meedoen. Beiden hadden ze al zangervaring opgedaan in het koor van de kerk. Ze vinden het geweldig om te werken met professionals: “Je kunt snel stappen zetten. Als je iets doet, heeft dat ook meteen resultaat”. De zangers staan onder leiding van Ben Lammerts van Bueren, die het volgens hen geweldig doet. Ze zijn vanaf woensdag iedere avond aan het repeteren en dat is vermoeiend. “Maar als je dan de lovende reacties van de mensen hoort – jullie als koor waren zo belangrijk voor het geheel –, dan weet je toch weer waarvoor je het doet.”

Een beetje familie
Ook twee zussen uit Noord-Holland zingen met plezier mee in het koor. Ze deden al eerder mee aan een stuk van het 5eKwartier en gaven zich meteen weer op toen ze van LAB Molke hoorden. Beiden houden erg van zingen en theater, maar de twee vinden het vooral fantastisch dat ze zoveel waardering krijgen als vrijwilliger: “Je moet niet het gevoel hebben dat je alleen maar nodig bent en gebruikt wordt. De sfeer eromheen is heel goed en je bent echt een groep met elkaar.” Het koor heeft een onmisbare plek in het stuk en dat merk je ook, vertellen ze. “Je bent belangrijk, net zo belangrijk als ieder ander. Je doet het met elkaar en bent een beetje familie van elkaar.”

Inzet
Na afloop van de laatste presentatie bedanken de zangers en zangeressen dirigent Ben Lammerts van Bueren uitvoerig. Hoewel de amateurs vrijwillig meedoen, krijgen ze er veel voor terug, zoals een intensieve les van zangpedagoog Jeroen Helder. Ben: “Het leukste van werken met amateurs is de ongelooflijke mate van inzet. Gisteravond vroeg ik ze nog een uur eerder te komen op hun vrije zondagochtend en ze komen gewoon. De motivatie is zó hoog, dat voel je ook echt in de presentatie.” Als dit het resultaat is van vier dagen gezamenlijke inspanning, belooft dat veel voor de uiteindelijke productie die het 5eKwartier in 2016 gaat maken.

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Kunstparticipatie 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen