donderdag 19 Juli 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

Amateurkunst in tijden van internet

Kinderen van de Rijnbrinkgroep in Overijssel

De overheid trekt zich steeds meer terug, kunstdocenten bouwen een freelancebestaan op en kunstbeoefenaars stellen nieuwe eisen. De wereld van de actieve cultuurparticipatie maakt grote veranderingen door. Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) en het Fonds voor Cultuurparticipatie brengen in het boek Zicht op actieve cultuurparticipatie de belangrijkste trends en ontwikkelingen in kaart.

Wanneer gaan mensen in hun vrije tijd iets kunstzinnigs of creatiefs doen? Hoe overleven centra voor de kunsten nu de overheid zich geheel of gedeeltelijk terugtrekt? Hoe gaan buitenschoolse kunstdocenten om met veranderingen in hun beroepspraktijk? Een greep uit de vragen die in Zicht op actieve cultuurparticipatie aan de orde komen. Met twintig korte, afwisselende artikelen bieden het LKCA en het Fonds voor Cultuurparticipatie zicht op wat er speelt in het veld van amateurkunstbeoefening en buitenschoolse kunsteducatie.

‘Het boek is interessant voor alle mensen die uitvoerend of beleidsmatig met actieve cultuurparticipatie bezig zijn: van een kunstdocent tot een politicus. Omdat de doelgroep zo breed is, hebben we op een toegankelijke en heldere manier in beeld gebracht wat er gaande is. Zowel op het gebied van beleidsvoering als van sociaal culturele ontwikkelingen’, verduidelijkt Teunis IJdens van het LKCA.

Vijf hoofdthema’s
IJdens nam samen met Jan Jaap Knol, directeur van het Fonds, de redactie voor zijn rekening. ‘We hebben gekozen voor vijf hoofdthema’s: beoefening en beoefenaars, infrastructuur en voorzieningen, aanpassing en vernieuwing, overheidsbeleid en over de grens, ontwikkelingen in het buitenland. De verhalen zijn geschreven door verschillende auteurs. We hebben een selectie gemaakt van interessante beschouwingen en wetenschappelijke artikelen. Door de indeling is het makkelijk om de stukken eruit te pikken die voor jou relevant zijn. Zie het maar als een bos waarin je een wandeling maakt.’

Eén van de onderwerpen waar het boek uitgebreid op ingaat, is de situatie van de centra voor de kunsten. ‘Door de bezuinigingen moeten veel centra activiteiten afstoten. Sommige instellingen verdwijnen helemaal. Buitenschoolse kunstdocenten moeten daardoor hun manier van denken en werken veranderen. Zij bundelen hun krachten bijvoorbeeld in zzp-collectieven. Hun ambities, motieven, bedrijfsvoering en vooruitzichten worden in het boek helder beschreven door Claudia Marinelli en Henk Vinken.’

IJdens verbaast zich over het gemeentelijk beleid op het gebied van buitenschools aanbod. ‘De gemeente zegt tegen de centra: jullie moeten ondernemender zijn, maar jullie krijgen geen subsidie meer voor het vrijetijdsaanbod. Dat vind ik paradoxaal. Aanbod voor scholen en wijken wordt namelijk wél ondersteund. Hoe kun je ondernemend zijn als je je tegelijkertijd moet vormen naar de koers van de overheid? Dit vraagstuk wordt besproken in het artikel van Jan Ensink: Trends in het aanbod van centra voor de kunsten.’

Invloed nieuwe media
Een ander terugkerend thema is de invloed van nieuwe media. Steeds minder Nederlanders doen in hun vrije tijd actief aan cultuur. Zij besteden meer tijd aan hun telefoon en computer. ‘Uit onderzoek blijkt dat de traditionele vrijetijdsbesteding, dus ook sporten en andere hobby’s, het moet afleggen tegen het gebruik van nieuwe media. Vooral internet is populair. Misschien zijn mensen op internet ook cultureel bezig, maar dat kunnen we niet meten.’

Door de opkomst van nieuwe media vervaagt ook de scheidslijn tussen amateurkunstenaar en professional. ‘De meest ingenieuze creaties worden geüpload in hobbykelders en bedrieglijk amateuristische producten worden verspreid door de marketingafdelingen van grote bedrijven’, zegt Mirthe Berentsen in haar verhaal Online kunst: een grenzeloos domein? De nieuwe media vragen om een herdefinitie van het begrip kunst en kunstenaar, stelt ze.

IJdens: ‘Alle artikelen geven stof tot nadenken. Ze bieden geen pasklare oplossingen voor problemen, die zijn er ook niet, maar je kunt er wel inspiratie en ideeën uithalen. Sommige auteurs geven tips. Anderen roepen nieuwe vragen en discussies op. Die mix maakt het een boeiende publicatie. Het vervolg komt in 2016 uit. Om de twee jaar willen we de trends en ontwikkelingen aan de hand van die vijf thema’s in beeld blijven brengen. Ik vind het een goed concept. Ik hoop dat andere mensen dat ook vinden.’

ZangExpress, foto: Rinie Bleeker

Zicht op actieve cultuurparticipatie 2014 kan worden besteld via www.lkca.nl.
• Prijs: 15 euro
• Omvang: 146 pagina’s
• Redactie: Teunis IJdens en Jan Jaap Knol
• Auteurs: Mirthe Berentsen, Rutger van den Berg, Jan Ensink, Koen van Eijck, Piet Hagenaars, Hans Heimans, Claudia Marinelli, Marianne Selie, Josefiene Poll, Cas Smithuijsen, Roos Stamet-Geurs, Marlies Tal, Henk Vinken, Teunis IJdens, Peter van der Zant

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Cultuureducatie met Kwaliteit 2013-2016

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen