maandag 23 April 2018
dit is het online magazine van het Fonds voor Cultuurparticipatie. wil je een aanvraag doen, kijk dan op onze website

50 jaar Prinses Christina Concours: klassiek voor alle kinderen

Juryleden en prijswinnaars De Muziekwedstrijd 2016 tijdens de uitreiking in Diergaarde Blijdorp

Het Prinses Christina Concours viert dit jaar zijn 50-jarige bestaan. Feyo Sickinghe (1966) is er sinds 1 januari 2016 directeur. Zo bevlogen als hij is, praat hij ook over hun diverse activiteiten. Diverse? Ja, want behalve de bekende wedstrijd voor toptalenten heeft de organisatie nog meer manieren om de liefde voor klassieke muziek aan te wakkeren. In álle kinderen.

Als een leerkracht een klas vol basisschoolkinderen vraagt wie er graag klassieke muziek luistert of speelt, is de kans groot dat het akelig stil blijft. Maar vraag diezelfde klas na een bezoekje aan de Classic Express wie er ook wel een instrument wil spelen of wie zulke muziek mooi vindt, en alle handen gaan de lucht in. De uitschuifbare truck van het Prinses Christina Concours is de eerste rijdende concertzaal ter wereld, kleurig ingericht speciaal voor kinderen en nu compleet met wandvullende laserprojecties. Wie daarin een concert meemaakt, waant zich in een compleet andere wereld. 'Zó gaaf,' zegt Feyo, 'ik krijg kippenvel als ik erover praat.'

In de Classic Express geven prijswinnaars van het Prinses Christina Concours zo'n 300 concerten per jaar voor leerlingen van basisscholen, waaronder het speciaal onderwijs. Er is plek voor 3 concerten per dag, met 30 bezoekers per keer. Die worden vervolgens verwezen naar Kies je Instrument en naar mogelijkheden om zonodig een instrument gesubsidieerd te krijgen.

placeholder


Svenja Staats
(eerste prijs 2011, viool): 'Heel bijzonder vind ik de Classic Express […] Het is interactief, je hebt heel direct contact. […] De liefde voor muziek overbrengen, dat is mijn hoogste doel.'
Liza Ferschtman (tweede prijs 1993, viool): 'Dat is in mijn ogen ook de enige goede motivatie. Niet dat machismo in de klassieke muziek, zo van: ik kan sneller spelen dan jij. […] Muziek maak je samen, zélfs als je alleen op het podium staat zonder orkest: de band met het publiek is onmisbaar.'

Lees hier het hele gesprek tussen Svenja en Liza.

Zaadjes planten
Niet voor niets richt het Christina Concours zich tegenwoordig nadrukkelijker ook op kinderen in de basisschoolleeftijd, bijvoorbeeld ook met muzieklessen van Bennie Briljant en met Kies je Instrument. 'Wij stimuleren kinderen hun talent zover mogelijk te ontwikkelen – op welk niveau dan ook. Om waardering te oogsten voor klassieke muziek, moet je het zaadje jong planten.' Dat betekent liefst ergens tussen zes en twaalf jaar. De concoursen zijn voor de leeftijdscategorie daar net boven.

'Mijn persoonlijke missie,' noemt Feyo dit zaaiwerk. 'De top van de piramide is er, maar de brede basis is de afgelopen jaren versmald, door keuzes van scholen en overheid. Maar de top kan niet bestaan zonder de basis, die zelf misschien in orkestjes gaat spelen en het publiek van de toekomst vormt. Gelukkig zijn er veel private initiatieven ontstaan.'

Je hebt muziek die op je afkomt, dat is entertainment. Je hoeft er niets voor te doen om ervan te kunnen genieten. Naar klassieke muziek – en dat geldt voor alle kunst – moet je zelf toe. Dan ontsluit ze zich voor je.'

Klassiek niet vernieuwend?
'Ik doe dit werk met ontzettend veel plezier en overtuiging. Het is de grootste uitdaging die ik ooit gehad heb. Funding vergt permanente aandacht en hetzelfde geldt voor netwerken en vernieuwing. Dat zijn mijn belangrijkste taken.

Vernieuwing met behoud van het goede, natuurlijk. We communiceren uiteraard veel via social media en doen steeds meer visueel. Onze zes regionale concours-voorrondes zijn nu in kleinere zalen. We zijn aan het kijken hoe we, met inzet van online middelen, deze evenementen toegankelijk kunnen maken voor een veel groter publiek. Sinds 2015 organiseren we online De Muziekwedstrijd, daarin leren we wat wel en wat niet werkt.'

placeholder



De Muziekwedstrijd
is voor alle kinderen van 4 t/m 12 jaar. Ze kunnen filmpjes insturen waarop ze muziek maken. Er is een vakjury, maar het publiek kan ook inzendingen nomineren voor mooiste, grappigste, coolste of origineelste filmpje. Winnaars mogen optreden in de Classic Express in Diergaarde Blijdorp. Op 1 oktober start de 2017-editie.

Ecosysteem
Alle activiteiten van het Prinses Christina Concours samen dekken de hele muzikale weg die kinderen kunnen afleggen. 'Van stimuleren en de eerste kennismaking, via actief spelen naar meedoen aan wedstrijden. En dan optreden. De toppers geven uiteindelijk weer zelf concerten in de Classic Express, voor kinderen die daarmee op hun beurt gestimuleerd worden ook muziek te gaan maken. Een ecosysteem,' zegt Feyo. 'Die samenhang is onze meerwaarde, we zijn daar uniek in. Talenten krijgen individuele begeleiding en doen praktijkervaring op. Op een conservatorium leer je je niet presenteren. En zeker niet voor kinderen – een heel direct publiek, dat niet altijd stilzit.'

'Meer dan ooit gaat het niet alléén om goed spelen; het gaat om de trias van je persoon, je muziek en je zeggingskracht.'

Wat een uitdaging is, maar sterk bijdraagt aan de persoonlijke en integrale benadering van het Prinses Christina Concours, is dat de directeur zakelijk én artistiek eindverantwoordelijk is. 'Periodiek hebben we concertoverleg waarin alle kinderen met wie we werken ter sprake komen. Wie heeft wat extra aandacht nodig? Wie zou er eens met wie zou moeten samenspelen, om zich verder te ontwikkelen? Zonder op de stoel van de docent te gaan zitten – met wie we vaak wel contact hebben. Deelnemers waarderen die aanpak. Ze laten geen gelegenheid voorbijgaan om het concours te prijzen en doen ook graag wat terug.'

placeholder


Remy van Kesteren
(eerste prijs 2004, harp): 'Tussen het conservatorium en de concertpraktijk zit zo'n gat. Het is net als met rijles: als je je rijbewijs hebt gehaald, moet je eerst kilometers maken voordat je echt kunt rijden.'
Elise Besemer (eerste prijs 2013, vioolkwartet): 'Daarmee moet je al tíjdens je opleiding beginnen, bijvoorbeeld door aan het PCC mee te doen, of het NJO. Ik zie studenten die alleen studeren en dat is het.'
Remy: 'Dan eindig je op de bank.'

Lees hier het hele gesprek tussen Remy en Elise.

Keuze
Artistiek eindverantwoordelijk kun je alleen zijn als je de praktijk kent. 'Ik heb jarenlang piano gespeeld en slagwerk in het Hofstads Jeugdorkest. Later werd ik toegelaten tot het conservatorium, maar ik vond dat ik te weinig talent had. Spijt heb ik er nooit van gehad, maar ik moest tot een paar jaar geleden iedere morgen opnieuw het besluit nemen: ik word geen musicus.

Als ik vroeger in bed lag, zette mijn vader beneden klassieke muziek op tussen de schuifdeuren in de kamer-en-suite. Daarbij viel ik in slaap. Dat gaat naar je harde schijf.'

Maar het bleef kriebelen. In 2010 heb ik het West Coast jazz-tentet Cool Dawn opgezet, een band van heel goede amateurs en goede profs samen. We hebben Birth of the Cool van Miles Davis opnieuw ontsloten, inclusief stukken waarvan alleen nog oude radio-opnames waren. En nadat ik een stuk van Thelonious Monk hoorde van de Franse klassiek arrangeur André Hodeir, kreeg ik – na een maandenlange zoektocht – van Hodeirs weduwe kopieën van de originele manuscripten. Die hadden 55 jaar in een la gelegen. Daar kwam fantastisch nieuw repertoire uit, op het snijvlak van klassiek en jazz, dat we vervolgens in China zijn gaan opvoeren. Bij de try-out in Nederland zat die Franse dame vooraan – zo bijzonder!'

Het verhaal illustreert Feyo's missie. 'Mensen in contact brengen met muziek die ze niet kennen. Ze prikkelen een nieuw talent te gaan volgen. Daarvan word ik een blij mens. Dat geldt eigenlijk voor iedereen in onze organisatie. Hier werk je ook vaak 's avonds en in de weekends, dat trekt gepassioneerde mensen.'

Cultuur is van iedereen
Maar het wordt culturele organisaties niet gemakkelijk gemaakt. 'Nederland is gewend aan overheidsfinanciering. Als mensen zien wat een stoel bij een concert echt kost, vinden ze dat te duur. Ik werk nu mee aan de oprichting van de Nationale Klassieke Muziek Coalitie, een koepel voor orkesten, podia, conservatoria en concoursen. Doel is het maatschappelijk draagvlak voor klassieke muziek te vergroten. Want cultuur is van iedereen.

Het zou voor het bedrijfsleven vanzelfsprekend moeten worden naast sport ook cultuur te steunen. Maar niet zoals in Amerika, waar orkesten volledig hangen aan de grillen van sponsoren.

'Cruciaal is een combinatie van financiering door overheidsfondsen enerzijds, en private en commerciële partijen anderzijds. We streven naar een evenwichtige verhouding tussen deze twee. Als dat lukt, is mijn missie geslaagd.'

Private partijen geven graag aan concrete projecten. Die zeggen “Waarom zouden wij voor jullie overhead betalen?” Onder meer het Fonds voor Cultuurparticipatie helpt juist bij de randvoorwaarden. Want zonder de basis en de infrastructuur zíjn er helemaal geen projecten.'

Dit artikel heeft betrekking op de volgende regeling(en) van het Fonds voor Cultuurparticipatie website: Talent en festivals

Dit artikel is een portret uit de reeks verhalen die we delen binnen het programma: Cultuur maakt iedereen